Zuhaitz bakoitza unibertso bat da, guk geldirik eta tinko nabari badugu ere, etengabe inguruko bizidunekin elkartrukean edo borrokan ari da. Sustraietan, azaleko zartaduretan, zurtoin zuloetan, adarretan eta hostoetan hainbat eta hainbat bizidun daude. Bizidun horiek bertan izaten dituzte babesa, elikagaiak edo bizimodua.

Adaburua izugarrizko ehiza gunea da. Zuhaitzek, kasu honetan erkametzak edo pagoak, bere hostotzean milioika intsektu izan ditzakete. Beldar, koleoptero eta landare-zorriek hosto berriak jaten dituzte. Zuhaitzak lan ederra izaten du jandako hostoak berritzen. Pinpilinpauxen edo tximeleten hainbat eta hainbat beldar ere hemen elikatzen dira. Pupatu eta metamorfosia jasan ondoren, hegaka dotore ateratzen dira ugaltzeko irrikan. Koleopteroen arrak ere hemen bizi dira: batzuk adaxketan eta besteak zurean edo ezkurretan. Cynips-en arrek hostoari berrehun bat erako zezedio edo kukusagar mota eraginarazten dizkiete. Hauek hostoan grano itxurako egiturak dira eta batzuetan fruitu itxura ere hartzen dute. Beste intsektu asko eroritako zur hiletan bizi dira. Era berean, onddoek eta likenek beraien txoko ekologikoa topatzen dute, sustrai, azal eta adarretan. Honela, zartadura handiak eta azal lodiena duten erkametzetan liken gehiago izaten da pagoaren azal leun eta finetan baino. Onddoak mila modutakoak dira: bizkarroiak ardagaiaren moduan, saprofitoak, zuraren osagai nagusia diren zelulosa edo ligniaz elikatzen direnak. Eta sinbiosian... ai! Sinbiosian bizi diren onddoen gazi-gozoa. Kontuz bildu behar dira, batzuek pozoitsuak eta besteak goxo-goxoak baitira.



Txoriei begira jartzen bagara ere, gauza bera gertatzen zaigu. Tamaina eta bizimoduaren arabera bereizturik hamaika txoritxo bizi da zuhaitz bakoitzean. Katagorriak adarretan, muxarrak enbor zuloetan lo, sagutxoak orbeletan eta satorrak sustraietan, ugaztunik ez zaigu falta. Ezkurrak eta pagotxak preziatzen dituzte katagorri, muxar eta sagutxoek, satorra aldiz intsektu eta zizarez elikatzen da.

Erkametzak (Quercus faginea), haritzaren (Quercus robur) ahaide honek, azken honen izugarrizko antza du. Erkametza Afrikako iparraldean, Aljeriako Tlemcem mendietatik Marokoko Rif mendietara arte hedatzen da. Iberiar penintsulan, aldiz, banaketa zabala du, gune askotan garrantzi txikia eduki arren. Zura, azala eta adarkadura haritzaren itxura berekoak ditu baina, hostoetan eta moldaeretan desberdintzen da. Hostoak ez dira neguan erortzen, baina ez dira iraunkorrak ere, ez baitute neguan fotosintesirik egiten. Marzestenteak dira: udazkenean hostoko elikagaiak berriro zurgatu egiten dituzte eta lurrera erori ordez, zuhaitzean gelditzen dira. Hostoek fotosintesia egiteko gaitasuna galtzen dute eta marroi, arre, gorri kolorekoak bertan gelditzen dira. Udaberrian, adarretan dauden hosto berak berpiztu eta lanean hasten dira, jo eta ke. Hosto hauek baldintza lehorretara egokituak daude, azpialdea iletsua dute. Baldintza lehorretan armiarma itxurako iletxo txiki horiei esker ur gutxiago galtzen dute. Zura gozoa du, pisu ertainekoa, egokia lanerako eta gure arbasoek mila modutara erabili dute. Altzariak, gurdiak eta upelak egiteko, eta nola ez, ikatza egiteko. Landareak ez dira soilik hazitik jaiotzen, batzuk tipulatatik, besteak adar zatitatik eta asko eta asko sustraietatik ernetzen dira. Badirudi baso hauek ere honela ustiatu izan direla. Enborretik bota eta zainetatik berriro ateratako aleak direla dirudi.