Fantasian edo errealitatean beraiek edo beste inork larrua jo zuten lehenengo aldi hartako sentsazioak edo bizitzan zehar sexu harremanei dagokienean pertsona batek izan dezakeen unerik gogoangarrienari buruzko gogoetak azaltzen dira -maiz umore izugarriarekin-, Txalaparta argitaletxeak hala eskaturik, Lander Garrok, Paddy Rekaldek, Diego Martiartuk, Aitor Aranak, Carmen Gisasolak, Edorta Jimenezek, Patxi Zubizarretak, Juan Ramon Madariagak, Sonia Gonzalezek, Joxean Agirrek, Xabier Mendiguren Elizegik eta Itxaro Bordak burutu dituzten ipuin hauetan. Idazle bakoitzak berari dagokion doinu eta neurrian egin ditu plazerra ardatz duten lan hauek, eta jakina, aldi tragikoak algara sorrarazten dutenekin tartekatzen dira liburuan.

Ricardo de la Encinaren saio honek nazionalismoak balio politiko eta arrazionalik ez duela diotenei egiten die aurre, abertzaletasuna zerbait modernoa dela eta etika politikoa duela azalduz. Naziorik gabeko estatuen artean estatua duten nazioen inposizioa aztertzen du egileak, 1994an bukatu zuen Soziologian doktorego tesia abiapuntu izan duen lan honetan. Garbi utzi du XVIII. eta XIX. mendeko Europako pentsaeretan errotutako ideologia dela nazionalismoa, aldaketa politikoen eta bizitza politikoaren sekularizazioaren bultzatzaile. Eta hainbatek antidemokratikoa dela dioen arren, guztiz demokratikoa ere bai, inplikazio soziala, legitimazio politikoa eta eskubide kolektiboen defentsa bilatzen dituelako.

Kutxa Fundazioak urtero antolatu ohi duen Irun Hiriko literatur lehiaketan Joxe Austin Arrieta Urgartetxearen Orbaibar poema bildumak eskuratu zuen iaz olerki saria. Hiru ataletan banatutako poema sorta da Orbaibar-Valdorba muin harturik eraikitako lan hauxe: 2000n dataturiko lehen egonaldia dakar kontura olerkariak hasierakoan, 2002ko bigarren jardunaldia hurrengoan eta 2003an eginiko hirugarren ihesaldia azkenengoan. Nork bere hautuak eta autoak dituela dio Joxe Austin Arrietak poemotan, jakinik ere errealitatea Valdorba dela, Orbaibar alderantzitura ihesi joan nahian dabilenean, Neruda, Brecht edo Gandiagaren hainbat olerki gogoratuz, egunetik egunera bera bezalako lagun agramondarrak bi bandotara banatzen ikusten dituen bitartean.

Lehen irakurleei zuzendurik dago Manu López Gasenik sortu eta Jokin Mitxelenak marraztutako kontakizun polit hau. Arratsalderoko ipuina entzuteko aukerarik izan ez duelako amorratzen jarri eta eskolatik ez oso alai atera den mutiko bati gertatutakoa kontatzen da bertan. Amaren kotxea bilatu, atzeko eseraulkian eseri, eta han doaz biak etxe aldera. Zazpigarren aldiz semaforo batean geratu behar izan dutenean, azal iluneko gizon bat azaldu zaie, egunkariak eta paperezko musuzapiak ea erosiko dizkioten galdetuz. Mutikoaren amak uko egin dio eskaintzari, baina orduan gizonak mutikoari erreparatzen dio eta ea ipuin bat kontatzerik nahi duen galdetzen dio.

Azpeitiarrek euskarazko prentsan izan duten garrantziaz oharrarazteko helburuarekin plazaratu du Uztarria kultur koordinadorak Euskarazko prentsa eta Azpeitia. XX. mendearen hasierarako bazen jardun horretan lanean ari zen azpeitiarrik, eta ordutik hasi eta gaur egunera arteko ibilbidea jasotzen duen lana osatzeko, 91 norbanakok, herriko 16 erakundek eta kanpoko 7 adituk parte hartu dute Uztarria aldizkariaren eta Urola-Kostako Hitzaren sorrerara iristeko egindakoa jasotzen duen saioan.

Pako Aristiren gogoetak, ipuinak, bidaia kronikak, hildako jendeari buruzko hitzak, egiten dituen ametsak eta poesiak oso modu pertsonalean nahastuta ageri dira Erein argitaletxearen eskutik plazaratu duen Gauza txikien liburua izeneko bere azken argitalpen honetan. Urte askotan idatzi izan dituen 63 pieza labur biltzen ditu bertan, fikzioa eta errealitatea nahasiz, bizitzaren bidaia luzea hobeto ulertzeko asmoarekin. Liburu bakoitzean esperimentatzea gustuko duen idazlea dugu Pako Aristi, eta Gauza txikien liburuarekin, bere bizitzan iritziak nola doazen aldatzen agertu nahi izan du, euskaraz horrelakorik egiten duen idazlerik aurkitzerik izan ez omen duelako. Horregatik osatu du liburu erabat berea den hau, gaur egungo gizarteari buruz uste duena agertuz, bide bat eskaini asmoz. Eta azalean bere argazki bikoiztua ateratzera ere ausartu da, 41 urteko Pako Aristik 21 urterekin Kcappo bere lehenengo liburua kaleratu zueneko argazki txikia erakutsiz, hogei urte pasa direlako argazki bien artean, eta denboraren iragan horrek sortu dizkion kezken eta halako zeren gainean ere idatzi nahi izan duelako urrestildarrak.