Astekaria

 Termometroa 

Atzerriko ohorezko euskaltzainak: Isilpeko langileak euskararen bidean

Aspalditik behar zuen euskarak zainduko zuen erakunde bat, herritarrei egunerokoan eskuetatik ihes egiten zieten ñabardurei erreparatu eta horiek kutxa itxi batean gordeko zituena. Eta horren guztiaren haritik jaio zen hain ezagun bihurtu den Euskaltzaindia, euskararen akademia. Askotan kritika gogorrak entzun ditu, izan ere, oraindik arautu gabe dagoen hizkuntza baten gaineko erabakiak hartzea ez da lan erraza. Gaurko erabilerari, gure arbaso zaharrek erabili zuten moldeari eta euskara jatorrari so, eguzkiz eguzki gure hizkuntza arautzen eta normalizatzen aritzen dira bertan. Nortzuk baina?

Irudia

Ainhoa Lendinez


1962. alea
2004-10-17
alde 0    kontra 0

Euskaltzaindiak Gobernu-Zuzendaritza bat du, bere Euskaltzainburuarekin, Buruorde, Idazkari eta Diruzainarekin. Zuzendaritzakide dira, halaber, Ikersailburua eta Jagonsailburua. Horiez gain, beste hainbat kargu daude. Euskaltzain osoek, euskaltzain urgazleek eta ohorezko euskaltzainek osatzen dute Euskal Akademia. Euskaltzain osoek Erakundearen Osoko Bilkura osatzen dute eta horiek dute hitza euskaltzain berriak hautatu eta Erakundea gobernatzerakoan. Euskaltzain urgazleek lan-batzordeetan hartzen dute parte. Horien guztien lana antolatzen dute Euskaltzainburuek. Badira, baina, erakundean bertan aritu ez arren beste euskaltzain batzuk ere, Ohorezko euskaltzainak. Horiek idazle, literaturgile, euskarazale porrokatuak izan ohi dira. Euskaltzaindiak ohorezko izendatzen ditu aurretik isil antzean gure hizkuntzaren alde suhar aritu diren herritarrak. Sarri askotan horiek dira guztiontzat ezezagunenak eta horien berri sakonago jakin nahi izan dugu.

Ohorezko euskaltzainak

Ohorezko euskaltzainak euskara aztertzen eta lantzen hainbat saio egindako pertsonak dira. Gure hizkuntzaren alde egindako lan eskerga aitortu asmoz izendatzen dituzte euskaltzain. Zehazki hautaketa prozesua honela izaten da: euskaltzain bik sinatzen dute proposamena eta, ondoren Osoko Bilkurak egiten du bozketa. Euskaltzaindiaren Arautegiak honako hau dio ohorezko euskaltzainen izendapenaren gainean: "Euskaltzain ohorezkoen mailan sartuko dira Euskaltzaindiaren ustetan euskarari mesede bikainak egindako lagunak. Izendatuak izateko, idatzizko proposamena behar da, nahiz Zuzendaritzak nahiz bi euskaltzain osok egina, eta batzarra berak onartzea". Euskaltzain ohorezkoei diploma bat ematen zaie aitorturiko ohorearen eta merituen lekuko eta diploma horretan honako hau irakur daiteke: "Euskaltzaindiak, euskararen aldeko haren merezimendu bikainak aitortuz, euskaltzain ohorezko izendatu du".

Gaur egun, ohorezko hemezortzi euskaltzain daude. Horiek guztiek gure hizkuntzari egindako ekarpena zabala da oso eta luze aritu ahal izango ginateke lan bat eta beste aztertzen. Ohorezko euskaltzainen artean badira baina Euskal Herrikoak ez direnak ere eta labur bada ere, horiek egindako lana ekarriko dugu hona.

Vahan Sarkisian


Erevan (Armenian) sortu zen, 1954ko martxoaren 12an. Filologia Zientzietan doktorea da. Erevan, Estatuko Unibertsitatean, irakaslea da, bai eta Filologia Erromaniko Katedraren zuzendaria ere. Armeniera-euskara Estudioen Saileko sortzaile eta irakaslea da Sarkisian eta Araxes izeneko Armeniera-euskara nazioarteko aldizkariaren sortzaile eta zuzendaria. International Linguistic Academy elkargoko zuzendaria da eta Asociación Internacional de Hispanistas delakoaren kidea. 1999an, Espainiako Gobernuaren bekadun izendatu zuten. Euskara ikasi du, baina ez du mintzatzen. Euskal Herriaren eta Armeniarren arteko lotura kultural eta linguistikoak aztertzearen eta sakontzearen aldeko da. Euskal kulturaz klaseak ematen ditu aspalditik Unibertsitatean eta, azken bi urteotan, euskara ikastaroak ere bai. Fontes Linguae Vasconum aldizkarian maiz idazten du. Horrezaz gain, hogeita hamar bat artikulu argitaratu ditu Armenian, Errusian, Argentinan eta Frantzian.


Jan Braun



Lodz-en (Polonia) jaio zen, 1926an. 1947tik 1951 arte Filologia Klasikoa ikasi zuen eta, amaitu orduko, beka bat jaso zuen kaukasiar hizkuntzalaritzan espezialitatea egiteko. Lau urtez, georgiar Filologia ikasten jardun zuen Tbilisiko Unibertsitatean eta bere lehen tesia aurkeztu zuen: Georgiar aditzaren pertsona-aniztasuna. 1995ean Varsoviako Unibertsitateko Ekialdeko Ikasketen Institutuan hasi zen lanean, georgiera zahar eta modernoaren irakasle. 1976an Tbilisiko Unibertsitatera eginiko bisitan, euskara ikastaro bat egin zuen eta ondorioz Euskal hizkuntzarako sarrera liburua argitaratu zuen, georgieraz. Ikastaldi horren haritik georgiar unibertsitateko talde bat euskara ikertzen hasi zen, Natela Sturua eta Salome Galbunia egun euskaltzain urgazle direnak tartean. Varsoviako Iberistika Katedran azken 25 urteotan oinarrizko euskara ikastaroak eman izan ditu. Bigarren tesia 1991n aurkeztu zuen, Euskaro-Kaukasikoa. Hainbat artikulu argitaratu du, euskara-georgiera hizkuntzen arteko ustezko loturei buruz. Bere ikasle izandako batek, Magdalena Czajkowzka-Vasquez-ek, Nevadako Reno Unibertsitateko beka bat jaso du euskal mitologiaren alorrean doktorego-tesia prestatzeko. Gaur egun, Varsoviako Unibertsitatean ari da, linguistika eskolak ematen. Euskaltzaindiak 2000ko urriaren 27an izendatu zuen euskaltzain ohorezko.


Yuri Zytsar



Euskaltzaindiak 1992ko otsailaren 1ean izendatu zuen ohorezko euskaltzain errusiarra (San Petersburgo). Honako lan hauek egin ditu: Sobre los nombres vascos de la leche (reconstrucciones), Correspondencia Zytsar / Michelena, Sobre el origen del Analitismo en la lengua vasca...


William Douglass



Renon jaio zen, 1939ko abenduaren 4an eta AEBetako mendebaldean bizi da. Nevadan, Renoko Unibertsitatean eta Madrilen ikasi zuen (Literatura Espainola). Madrilen zaletu zen antropologiarekin. Jon Bilbaorekin elkarlanean, Amerikanuak. Basques in the New World argitaratu zuen 1975ean, Mundu Berriko euskaldunen gaineko oinarrizko lana. 1999ko Gabon Zahar egunean erretiratu egin zen, 33 urteren buruan. Reno-Nevada Unibertsitateko Basque Studies Program-eko koordinatzaile da 1967tik. Geroztik, Antropologia irakasle ari da bertan. Antropologian doktore, 1967an irakurri zuen tesia. 1963an etorri zen Euskal Herrira, doktorego-tesirako lekuko lana egiten ari zela eta, Etxalarren eta Aulestin ibili zen lanean. Bi urtez izan zen eta gero Chicagora itzuli behar izan zuen, lizentziatura-tesia idazteko. Baina beste 3-4 urtean bueltatzen zen, noizean behin: udan-eta. Jon Bilbaorekin garatu zuen euskal biblioteka, Renokoa.


Georges Rebuschi


1949ko martxoaren 10ean jaioa, Parisen. Frantziako hiriburuan bertan egin zituen ingeles ikasketak, eta 1971n Agrégation izeneko goi-mailako irakasle titulua erdietsi zuen. Hizkuntzalaritzako ikasketak ere egin zituen, eta euskal mintzaira ikertzen hasi zen, Oñatin egonaldiak egin ditu horretarako. 1982an doktorego-tesia defendatu zuen Parisen, Structura de l'énoncé en basque lanarekin. 1984an argitaratu zen, Parisen. 1982tik 1989ra, Nancyko Unibertsitatean ingeles hizkuntzalaritzako irakasle izana da; orduz geroztik, Parise III.eko hizkuntzalaritza orokorreko irakasle da. Euskarari buruzko 50etik gora idazlan egin ditu. 1998an horietarik batzuk argitaratu zituen ASJU aldizkariaren gehigarrietan. Morfologia eta joskera landu ditu batez ere. Ezagunak dira bereziki euskarazko erlazio anaforikoez egin dituen ikerketak. Bere gain hartu du, bestalde, Bulletin de la Societé de Linguistique de Paris delakoan euskarari dagozkion berriak eta bibliografia urtez urte segitzeko lana. Euskalarien nazioarteko biltzarretan parte hartu du: 1980an, eta 1984an Iruñean. 1991n, berriz, Bilbon egin zen nazioarteko dialektologia biltzarrean izan zen, baita Baionan ere, 2001ean. Bestalde, Hizkuntz Atlasaren lantaldearen laguntzaile izan da hasieratik, morfojoskerari buruzko galderak prestatzeko bereziki. Badira hamar urte euskaltzain urgazle izendatu zutela.


Euskaltzainak


Ohorezko euskaltzainak:


Eugenio Agirretxe

Pierre Andiazabal

Jesus Atxa

Jan Braun

Junes Casenave-Harigile

William Anthony Douglass

Karmele Esnal

Karmelo Etxenagusia

Juan Garmendia

Xabier Gereño

Jose Mari Larrarte

Ander Manterola

Mari Jeanne Minaberry

Georges Rebuschi

Jose Antonio Retolaza

Vahan Sarkisian

Suzuko A. Tamura

Yuri Zytsar


Euskaltzain osoak:




Patxi Altuna

Jose Antonio Arana Martija

Adolfo Arejita

Miren Azkarate

Pierre Charritton

Jean-Louis Davant

Xabier Diharce "Iratzeder"

Patxi Goenaga

Jean Haritschelhar

Andres Iñigo

Xabier Kintana

Henrike Knörr

Emile Larre

Juan Mari Lekuona

Jose Luis Lizundia

Beñat Oihartzabal

Patxi Ondarra

Txomin Peillen

Pello Salaburu

Juan San Martin

Ibon Sarasola

Andres Urrutia

Patxi Zabaleta

Antonio Zavala


Suzuko Tamura



1934ko urtarrilaren 2an jaio zen, Tokion. Tokyoko Unibertsitatean doktoratua, Linguistika deskriptiboa, Linguistika historikoa, Fonetika eta Fonetika-fonologia eta Morfologia ikasi zuen. Honako ikerlan hauek egin ditu: Ainuera (Hokkaidon). Hizkuntza eta Hiztegiaz zenbait liburu: Inuktitut Kanadako eskimalen hizkuntza (Kanadan), Euskara. Euskal Herrian. Wasedako (Tokio) Unibertsitaten, Linguistika ûfonetika-fonologiaû, ainuera eta euskara irakasten du. Euskaltzaindiaren X. Biltzarrean, euskarazko esaldien hitzetako ordenari buruzko ponentziaren egilea.



Lagun bati bidali

Izartxoaz (*) markaturiko datuak derrigorrez bete beharrekoak dira.
 
Zure izena* Zure Eposta*
 
Lagunaren izena* Lagunaren Eposta*
 
 

Iruzkina idatzi

Izartxoaz (*) markaturiko datuak derrigorrez bete beharrekoak dira.
 
Izena* Eposta*
 
Beste norbaitek segidan idazten badu, abisua jaso nahi dut
 

Idatzi segurtasun kodea:
  • 6# | laura | 2010-05-05 15:14:23

    esukaltzaindiaren hautaketa nola egiten den jakin behar dut lan bate egiteko eta ere zein den lan egiteko modua

  • 5# | iulen | 2008-05-26 09:47:10

    Euskaltzaindiari buruzko lan bat egiten ari gara eta ez dugu ez duga informaziorik aukitzen. Euskatzainen hautatketa eta lan egiteko moduari buruzko informazioa nahi genuke. Eskerrik asko (ipintzen baduzue).

    leire, maialen eta lorea
    2008-04-17 10:09:44
    kaixo euskaltzaindiaren eginkizun nagusia zein den jakin nahiko nuke. Besterik gabe, aur bero beat eta bi muxu. Eskerrik asko.

    lorea
    2008-04-17 10:15:34

  • 4# | irantzu | 2008-05-19 21:51:58

    nola hautatu euskaltzain bat?
    zer titulo behar ditu?

  • 3# | lorea | 2008-04-17 10:15:34

    kaixo euskaltzaindiaren eginkizun nagusia zein den jakin nahiko nuke. Besterik gabe, aur bero beat eta bi muxu. Eskerrik asko.

  • 2# | leire, maialen eta lorea | 2008-04-17 10:09:44

    Euskaltzaindiari buruzko lan bat egiten ari gara eta ez dugu ez duga informaziorik aukitzen. Euskatzainen hautatketa eta lan egiteko moduari buruzko informazioa nahi genuke. Eskerrik asko (ipintzen baduzue).

1 - 2 orrialdea

azala  
azala1961
 
azala1960

1962 zenbakia.
2004ko urriaren 17a


   

Babeslea

Irizarren webgunera joan
Argia.com

© 2008-2011 Argia.com - Komunikazio Biziagoa

Industrialdea, 15 · 20160 Lasarte-Oria (Gipuzkoa)
Tlf: 943 371 545 - 943 373 403

Laguntzaileak
Eusko Jaurlaritza