Argia astekaria webgunearen hasiera

Jada 26 urte baino gehiago pasatu dira arratsalde hartatik eta, hala ere, iruindar askok inoiz ahaztuko ez duten eguna izan zen 1978ko uztailaren 8a. Egia da Francok hiru urte hilik zeramatzala baina berak dena ongi lotuta utzi zuenaren froga adierazgarria izan zen; izan ere, jende askoren ustez gaur egungo azken hamarkadetan bizitakoak eta gaur egungo egoerak berak ere frankismoaren kateen bitartez lotuta jarraitzen du.

Nik ez dut egun hori gogoratzen oso txikia bainintzen, baina izebak kontatutakoa frankismoaren inguruan dudan bizipen garrantzitsuena dela esan daiteke. German Rodriguez hil zuten egunean poliziari ihes egin nion korrika nire izebaren besoetan eta 26 urteren ondoren, duela bi edo hiru aste besterik ez, Iruñeko Euskal Jai gaztetxearen aldeko manifestaldietan nire belaunaldiko askok bere seme-alabak besoetan zituztelarik berriz ere poliziaren bortizkeriari ihes egin zioten.

Errepresioa da gure herriak bizi duen errealitate gordinaren adierazlerik garbiena eta sasi demokrazia honen benetako aurpegiarena ere bai. Trantsizioa deitutako garai horretan diseinatutako eskemak ez du gure herria aitortzen eta ditugun eskubideak bermatzen. Estatuaren indartzeko helburuz jarri zen martxan eredu autonomikoa, Francoren Espainiaren kontzeptua mantentzeko haustura eta aldaketaren itxura eman behar zelako. Euskal Herrian inposaketa besterik ez zitzaien gelditu. Konstituzio espainiarra Euskal Herrian ez zen onartu, EAEn aukera bakarra jarri zen mahai gainean Estatutuarekin jendarteari izugarrizko txantajea eginez eta Nafarroan, paktuaren teoriaren bitartez iruzur ikaragarria egin zitzaien nafarrei eta Foru Hobekuntza onartzeko ez zen erreferenduma ere burutu.

Nire belaunaldikoak aldaketaren ilusioarekin hezi gaituzte gure gurasoek, irakasleek eta abarrek, eta ondoren heldutasunera iristerakoan errealitatearekin topo egin dugu. Guk ere ez dugu bakea ezagutu.

Herri honek urteak daramatza estatuen errepresioa pairatzen, otso beltzaren aurrean korrika egiten, baina herri honek korrika egitea baino piztiari aurre egiten ere jakin izan du eta lana eta borrokaren bitartez urrats garrantzitsuak eman ditu askatasunaren bidean.

Euskal Herriaren izena eta izana bera ere ukatzen dute espainiar eta frantziar estatuek; espainiartasuna eta frantziartasuna inposatzen digute. Baina Euskal Herria, Nafarroako erresumatik hona bizirik iraun duen herri bat da. Bere nortasuna, bere hizkuntza, bere kultura eta bere izateko nahia bizirik mantendu dituen herri ireki eta anitza. Hori da momentu honetan gure belaunaldikook eskuetan daukagun altxorra, ederki zaindu behar duguna, hurrengo belaunaldientzat betirako irabazi behar duguna.

Frankismoaren erreformak gure herriaren zatiketa berretsi zuen baina Euskal Herriak ez ditu horregatik bere eskubideak galdu. Zazpi lurraldez osatutako herri bat da eta herri honek bere etorkizuna askatasunean erabakitzeko eskubidea dauka. Autodeterminazioaren gauzapenaren bitartez, euskal herritar guztiok dugu eskubidea gure herriarentzat nahi dugunaren inguruan iritzia emateko.

Eta bi hamarkada luze baino gehiago pasa direnean, egungo ereduak ez duela balio esaten dute batzuek eta besteek; batzuek, hasieratik markoak balio ez zuela argi zutelako; besteek, behingoz, zorionez, ikusi dutelako euskal jendartearen gehiengoak erabat barneratuta daukala herriak duela hitza eta erabakia. Guk geuk erabaki behar dugula zer nahi dugun izan. Horregatik trantsizio berri batez hitz egiten da. Eta egia da momentu hauetan aukera handiak daudela herri honek horren beharrezkoa duen eskenatoki demokratikoa lortzeko.

Jada 40 urtez luzatzen den gatazka gogor batean bizi gara. Bakera iristeko bideak ireki behar dira Euskal Herriko eragile ezberdinen arteko elkarrizketa eta akordioaren bidez. Guztion erantzukizuna da ausarki eta herri perspektibarekin jokatzea. Egungo egoerak eskaintzen dizkigun aukerak ezin ditugu galdu. Beraz, irtenbide partzialak eta partidistak alde batera utzi behar dira egoera konpontzeko balio ez dutelako eta Euskal Herri osoak herri gisa duen autodeterminazio eskubideari bide ematen ez diotelako. Prozesu horretan jendartearen sektore ezberdinen parte hartzea ezinbestekoa da. Azken hilabeteetan urrats garrantzitsuak eman dira zentzu horretan, eztabaida gune nazionalaren sorrerarekin eta mahai gainean jarri dituen proposamenekin. Hori da gure herrira askatasuna eta bakea ekarriko dituena; alde batetik, gure herriaren etorkizunerako ezinbestekoak diren elementu politiko, kultural, sindikal eta sozialak eraikitzea guztion parte-hartzearekin eta bide batez, gatazka gainditzeko eta Euskal Herriarentzat demokrazia eta bakea erakarriko duen elkarrizketa eta akordioa ahalbidetzea; euskal herritar guztion borondatea azalaraziko duen galdeketa bermatzea.

Esan daiteke gure belaunaldiko gazteok errealitate faltsu batean bizi izan garela; demokrazia batean jaio omen ginen baina gure bizian zehar demokrazia faltsu horren mozorroa erori da. Orain errealitate hori gure eskuetan daukagu eta guri dagokigu errealitate faltsu hori benetakoa bilakatzea gure Euskal Herrian. 78an German Rodriguez iruindarra hil zuen estatu faxistari aurre egiten jarraitzea dagokigu, arratsalde horretan iruindarrek egin zuten bezalaxe, azken urteetan hainbat eta hainbat euskal herritarrek egin duten bezalaxe. Eta horrekin batera, AEK-k antolatzen duen korrikan gertatzen den gisara, gure herriaren askatasunaren alde pauso arinez eta tinkoz jarraitu beharko dugu. Guk geuk eraiki beharko dugu demokrazia gure herrian; hatzaparretatik kendu beharko diegu estatuei geurea dena. Guk daukagu orain lekukoa.