Argia astekaria webgunearen hasiera

Errealitate ezberdinen berri eman dute mahai-inguruko partaideek. Alfredo Alonso eta Koldo Larrañaga Añanan bizi dira eta ezbairik gabe oso bestelako egoera dute Oiongo Joseba Llano eta Lapuebla de Labarcako Andoni Landarekin alderatuta. Lehenengoen kasuan euskara hastapen bidean dago, bigarrengoak, berriz, hasierako aldapa gogorra gaindituta, esparru jakinak sendotze eta indartze fasean daude. Nolanahi den, Arabako Errioxan, Espainiarekin duen gertutasuna eta ondoriozko harremana bide, euskararen egoera oso larria da. Aitzitik, gogoa, borondatea eta ilusioa dira, aurrera egiteko funtsa, eta horiek bederen, ongi barneratuak dituzte.


Alfredo Alonso nekazaria da, Añanako bere herriko kontzejuko alkatea eta Añanako euskaltegiko zuzendaria. Bere eskualdean euskarak duen egoeraren berri labur-labur baina oso argi eman du eta horretarako, bi puntu bereizi ditu; euskararen egoera eta euskaltegiaren sorrera. "Aurten 102 lagunek eman dute izena euskaltegian eta AEK-k emandako datuen arabera, ehunekotan, Euskal Herriko kopuru handiena izan da", esan du aitzinean Alfredok. Horixe omen da bere ustez euskarak Añanan izandako garapenaren erakusgarri onena. EUSTAT erakundeak kaleratutako datuak ere jakinarazi dizkigu: "Duela 30 urte, gure eskualdean, Añanan, ez zen euskararik egiten eta gaur egun, bai". Hori lorpen handitzat jo du baina egoeraren larria ekarri du berriz ere argitara: "Ikastolarik ez dago eskualde horretan eta haurrak inguruko eskualdeetara eta Gasteizera joaten dira".

Eskualdeko euskaltegiaren sorreraz, berriz, hau azaldu du: "Eskualdean herri txiki asko daude, oso sakabanatuta. Udal bakoitzean euskara irakastea oso zaila zela ohartuta ûmaila guztietako jendea dagoelako baina bakoitzetik oso gutxiû, euskaltegi bateratu bat aurrera ateratzeko zerrenda irekiak antolatzea proposatu genuen, eskualde osoko udaletako herritarrak bildu eta hartara euskara ikasteko eskola bat antolatzeko». Eta lortu ere, lortu zuen. Gesaltza Añanan euskaltegi bat dute orain.


Koldo Larrañaga apaiza da, zinema gaietan aditua, baina horrezaz guztiaz gain, euskaltzalea da. Betidanik euskararen aldeko borrokan aritu da Añanan eta horren berri eman zuen mahai-inguruan. "Nik, zaharra naizenez gero, lehengo gauzak kontatuko dizkizuet", esan du agurtzeko. Koldok antzina Añana hegoaldeko ûGobiaran, Gesaltza eta Lantaronû euskararen egoera larriaren zergatiak argitu ditu. "Hiru herrialde horietan ez dago euskararen aztarnarik, ezta toponimoetan ere. Hori zergatik?". Airean gelditzen den galdera erretoriko huts bat izango balitz bezala, zalantzarik gabe eman du erantzuna. Koldoren ustez, gaztelania sortu zenean, Donemiliagako aztarnetan jaso denez, Balpuestan, Gobiaranen ûBurgosekoa ofizialkiû ere sortu zen. IX. gizaldian herrialde horiek guztiek harreman handia omen zuten Asturiasko erregeekin. "Hain zuzen, hango emakume bat Asturiasko errege batekin ezkondu zen", esan du horren argigarri. Beraz, batetik, Asturiasekin zuen lotura zela bide, eta bestetik, Balpuestako apaizen indarrez, Erromanizazioaren ondoren ezinezkoa izan zen Añanan euskara berreskuratzea. Horregatik, euskara kontuetan, Euskal Herriko lekurik atzeratuena dela esan du Koldok, Iparraldeko lurraldeak baino atzeratuagoa.

Zerbait egin behar zela-eta lehen saioa orain 30 urte egin zuten. "Angoston komentu bat zegoen eta 15 eguneko ikastaro bat antolatu zuten. Araba osoko jendea bildu zen bertan, baita Añana ingurukoa ere. Oso gauza ona izan zen, hasiera bezala inportantea. Ia garai berean, Gobiaranen zegoen Goierriko sendagile euskaltzale batek lagunduta bertako eskolan euskara irakasten hastea lortu genuen", esan du. Koldok ez du irribarrerik egin ia bere mintzaldian, baina hori aipatzean nolabaiteko poza erakutsi du, hura izan baitzen lehen ekimena. "Gero, Lantarongo udalean, lehen gau eskola hasi zen, adinekoentzat, eta ia orain arte iraun du. Jendeak gertuago bilatu du ikasteko lekua eta egun ez dago gau eskolarik". Nekez baina gogotsu hasitako bidearen zenbait fruitu jaso badute ere, Koldoren aburuz Añanak bide luzea du egiteko.


Lapuebla de Labarcako Assa ikastolako zuzendari Joseba Llanok bestelako ikuspegia ekarri du. Ikastolaren sorreraz eta haren bilakaeraz mintzatu da batez ere. "1979an sortu zen ikastola û25. urteurrena ospatu berri duteû, eskualdeko guraso batzuen ekimenez, hezkuntza sistema propioa eta euskarazkoa nahi zutelako seme-alabentzat". Franco ondorengo garaietan sortu zen ikastola, 20 ikasle eta irakasle batekin. Ondoren, kopuruak gora egin zuen eta inguruko herrietan ere ikastola gehiago sortu ziren, Oionen, Bastidan, Samaniegon eta Eskuernagan. "Baina une batean, ikastola baten aldeko apustua egin behar zela ikusi zen, indarrak oso sakabanatuta zeudelako. Geografikoki Lapuebla zen erdigunea eta horren alde egin zen", esan du. Ikastolak 3tik 18ra urte bitarteko ikasketak ematen ditu eta eskualde osoko 22 herritako haurrak biltzen ditu. Hasieran zalantzak izan bazituzten ere, euskararen, D ereduaren, aldeko apustua egin zuten. "Haurrek, batxilergoa amaitzen dutenean, selektibitateko azterketetan Gipuzkoakoen maila dutela ikusi da. Zalantzak ere sortu izan dira, guztia euskaraz ikasita gaztelaniarekin arazoak izango zituzten baina argi ikusi da haurrak oso ondo mintzatzen direla gaztelaniaz. 12. promozioa dute Batxilergoan eta hor ikusten da ez dagoela arazorik. Ikasketa guztiak euskaraz egiten dira". Gaur egun 280 ikasle daude, 2 eta 18 urte bitartekoak, haur eta lehen hezkuntzan, DBHn eta batxilergoan. Ondoren unibertsitatera edo bestelakoak egitera Gasteizera eta joaten direnean, ahal dutenean, euskara aukeratzen dute.

Euskararen errealitatea bitan bereiztu du Josebak, eta batetik, euskara akademikoa, ikasleek geletan lantzen dutena, eta bestetik, geletatik kanpoko erabilera aipatu ditu. "Geletan ez dago arazorik, denek egiten dute euskaraz. Kanpoan daude arazoak, hor sortzen dira kezkak", esan du kezkatuta. Horregatik, Euskaraz Bizi eta antzeko proiektuekin erabilera bultzatzea dute asmo. "Ahozkotasunaz ikerketak egin dira. Antzeman den arazoa da ikasleei, ikasten duten euskara akademikoak ez diela aukerarik ematen eguneroko bizitzan euskaraz egiteko. Ahozko ekoizpena ere oso txikia da, aste osoan irakaslearekin baino ez dutelako euskaraz egiten". Hain zuzen horixe landu nahi dute, euskararen erabilera gelan eta gelatik kanpo ziurtatzeko. "Ikastolaren sortzaile izan ziren gurasoek ikastola antolatu eta handik urte batzuetara eskualdea euskaldunduta egongo zela uste zuten. Baina gauzak uste baino zailago dira". Euskarak tradizioa du Lapuebla de Labarcan eta inguruetan, baina oraindik hutsune asko dago betetzeko. "Euskara ondare kulturala delako eta bertako biztanleek euskaraz ikasteko eskubidea dutelako", horregatik irauten du euskarak Lapuebla de Labarcan. Arrazoi hori hartu izan dute beti euskararen bidera lerratzeko, eta ezbairik gabe, hemendik aurrerako urratsak ere horren haritik egingo dituzte.

Gernikako bonbardaketaren 67. urteurrenean solastatu gara PSE-EEko Jesus Egigurenekin. Maiatzaren 1ean 125 urte bete ditu PSOEk. Efemeride hauek aipatu dizkiogu: «Garrantzizkoak izanda ere, efemerideak ez dira handietsi behar. Beharbada, garai politiko berri batean gaudelako goretsi dira efemerideak», esan digu.

Elkarrizketaren abiapuntuan, Espainiako Estatuaren tropak Iraketik erretiratzeari buruzko bere ikuspegia azaldu digu: «Alderdi Popularrak Espainiak bere historian egindako kanpo politika gaurkotu nahi izan du, garai bateko politika afrikanista delakoa. Hau da, PPk Espainiako arazoei irtenbiderik ez emateko, kanpoko arazoetan indartsu agertu eta herritarrak patriotismoz bildu nahi izan ditu. Politika horrek ez du funtsik, ordea: Perejil uhartea hartzea edo soldaduak Irakera bidaltzea ez da batere eraginkorra. Espainiako soldaduek beren burua baino ez zuten defendatzen Iraken. Gainera, gerra legez kontrakoa izan zen, NBEren erabakiaren aurkakoa. Ondorioak denok ikusi ditugu».

Rodriguez Zapaterok Espainiako Gobernua hartzean erakutsitako jarrera horrela ikusi du Egigurenek: «Zapatero, hasteko -jendeak ez baitzuen uste irabaziko zuenik-, kanpainan hitzemandakoa betetzen hasi da. PP urrutiegi joan zen eta, beraz, gizartea oso sentsibilizatuta dago hartu dituen neurriak onartzeko. Hortaz, Zapatero jendeari erakusten ari zaio ez duela kasualitatez irabazi, baizik eta gizarteak nahi duen politika egiten hasi delako. Tropak Iraketik ekartzea PPren boto-emaile askoren nahia da. Zapatero agindutako aldaketa gauzatzen ari da eta prest dago politika berri bat egiteko».

Alderdi politikoek gobernuan egon nahi dute beti. Badira salbuespenak, noski. Adibidez, PSOEk Gobernua galdu izanak guri ûeuskal sozialistoiû lasaitasuna ekarri zigun: mila arazo genuen, presio guztia gure gainera etorri zen. Egoera hartan oposiziora pasatzea aringarri izan zen, nolabait. Gaur egun, oso une egokia da Espainiako Gobernua hartzeko. PSOEk ûFelipe Gonzalezekinû irabazi zuenean ekonomia oso gaizki zegoen, ejertzitoa estatu kolpe eman nahian, ez ginen Europanà Orain, berriz, Europan gaude. Ejertzitoa profesionalizatu da. Une hau politika demokratiko sozial bat egiteko aproposagoa da ûedo egingarriagoa behintzatû. Gonzalezek irabazi zuenean ez zen erraza politika sozial demokratiko bat egiten. Gonzalezek eskuinak egiten ez zekien politika egin behar izan zuen.

Konponbidea eta konponketa hitzen arteko nahasteko arriskua izaten da, bakoitzarentzat esanahi desberdina izan dezaketelako. «Soluzioa» esaten dudanean, batik bat, arazoari soluzioa jendeak, herritarrok, eman behar diogula diot. Horretarako urte asko beharko dugula uste dut. Konponketa edo «arreglo» esaten dudanean, erregelak edo joko arauak ezarri behar ditugula diot. Ideologia edota alderdi guztiek joko arau bat adostu behar dugu ûinstituzio edo autogobernu baten barruanû gure bizitzan joko politiko arautu bat ezartzeko. Adibidez, Ibarretxek «Plan honekin bakea, Euskadiren subiranotasuna, Euskadiren tokia Europan eta Espainian lortuko dugu», dio. Sozialistentzat hori ipuin bat da. Gure helburua txikiagoa da baina garrantzizkoagoa. Hau da, lehen-lehenik denon artean arau batzuk adostu eta onartu behar ditugu. Arau horietatik zer aterako den inork ez daki. Kontua, ordea, ez da Euskal Herriari marko politiko itxi bat ematea, neurri demokratikoak ezartzea baizik, ondoren jendeak erabaki dezan. Eta horretarako denbora behar baldin bada, har dezagun denbora. Zentzu horretan, Ibarretxe Planaren aurrean, gauza batzuetan ûArnaldo Otegik esaten duenaren araberaû hurbilago gaude Batasunatik EAJtik baino. Jakina, politikaren gauza askotan askoz urrunago gaude, beste leku batean.

Adibidez, Espainiako sistema politikoa bide federal batean jartzea izan daiteke Extremadura, Andaluzia edo Kataluniako arazoak konpontzeko irtenbidea. Baina Euskadik dituen arazoak ez dira Estatu Federal batekin soluzionatzen. Gainera, euskal arazoa konpontzeko ez da aldaketa horren zain egon beharrik. Konstituzioak Euskadirentzat nahiz Nafarroarentzat neurri batzuk aurreikusita ditu: Eskubide Historikoak. Euskal arazoa eta Espainiako Estatuaren ereduaren arazoa ez dira lotu behar. Biak erlazionatzea normala bada ere, komenigarria litzateke biak ez nahastea.

Bai. Izan beharko luke. Hauteskunde hauetan gobernu aldaketa baino zerbait sakonagoa gertatu da, dudarik gabe. Gainera, guretzat, euskaldunontzat, trantsizio hitzak beste esanahi bat dauka. Gaur egun, trantsizio hitzak Euskadin bakarrik du zentzua. Espainian duela hogeita bost urte egin zen hainbat gauza hemen egin gabe daudelako. Espainian ideologia guztiak eta estatu eredua onartu ziren. Euskal Herrian, berriz, gizartearen zati bat kanpoan geratu zen. Gizarte horri bizkar emanda bizi gaitezke, baina errealitate hori ukaezina da. Gaur ez bada, bihar, bestela etzi, baina egunen batean errealitate sozial hori integratu beharko dugu politikaren joko arauetan.

Rodriguez Zapatero presidentea izendatzean baldintza politikoak aldatu dira. Baina, zerbait benetan eta serio egiteko ezker abertzaleak pauso batzuk eman behar ditu. Ezin da denboran iraun besteei alda daitezela esanez. Hau da, erabakiak eta soluzioak besteok bila ditzagun, haiek ezer egin eta ezer aldatu gabe. Joko arau berriak sortzeko ezker abertzaleak eta ETAk pauso bat eman behar dute. Zentzu horretan, tregoarik gabe ez dago ezer egiterik.

Ez. Aukera bat dago, baina aukera baliatzeko pausoak azkar eman behar dira. Adibidez, Iraketik tropak une honetan ekarri izan ez balira, beharbada, hemendik hiru hilabetera ez ziren etorriko. Nazioarteko presioak direla, eta abar... Bere garaian, NATOren gaiarekin gertatu zena, adibide bat da. Euskal arazoarekin ere antzekoa da. Pausoak azkar ematen ez badira aukera galduko da. Politikan bideak azkar ixten dira, errutinek eta presioek agintzen dute. Bien bitartean, PP bizi duen kinka larritik ateratzen hasiko daà

Jendeak pentsatzen badu EAJrekin hitz egingo dugula eta joan den hamarkadan egin genuen politika egin, zeharo oker dago. EAJrekin ez dago inolako aliantza gauzatzerik. Guk ez dugu EAJrekin Gobernua osatuko Lehendakaria gurea ez bada, gutxienez. Gainera, EAJrekin bat eginez gero, EITB ez litzateke EAJren mende egongo gizartea bere mesederako jartzeko eta babesa duen gobernu bat osatzeko. Eskema hori baztertua dugu erabat. Orduan, nahiz eta bide luzea izan, gu gure alternatiba sortzen ahaleginduko gara. Datozen hauteskundeak irabazten ez baditugu, hurrengoetan saiatuko gara. Bitartean oposizioan egongo gara, eta Gobernua lagundu behar badugu lagunduko dugu, baina Gobernutik kanpo. Euskadik daukan arazoetako bat EAJ 25 urtez gobernuan egotea da. Hemen ûKatalunian bezalaû EAJren alternatiba bat behar da.

Ibarretxe Plana mantentzen den bitartean ez. Ibarretxe Plana hauteskundeetarako bandera hutsa da, Batasunaren botoak irabazteko estrategia bat. Tontoenak ere badaki EAJk alderdi sozialistarekin hitz egin nahi badu, ez duela zazpi lurraldeez edo autodeterminazioaz hitz egingo. Plana ez dago sozialistekin paktatzeko egina. Eta, beharbada, ezta Batasunarekin ere. Plana EAJ gizartearen aurrean erradikalizatu dela adierazteko da.

Eusko Jaurlaritza izugarri manipulatzen ari da gai hau. Gu prozesu eta eztabaidan ari gara hasieratik. Lehenak izan ginen proposamenak egiten, «Estatutu gehiago» lemapean. Gernikako Estatutuaren gaurkotasuna, balioa eta betebeharra aldarrikatu ditugu. Hirukoak, aldiz, gure proposamena baztertu du. Aldi berean, Ibarretxe Planari emendakin orokorra aurkeztu diogu Eusko Legebiltzarrean. Berau ere baztertu da. Noski, ez dugu emendakin partzialik aurkeztu, guretzat hitz baten edo artikulu baten aldaketa egiteak funtsik ez duelako. Desberdintasunak hori baino sakonagoak dira. Gobernuak esaten du ez dugula parte hartu prozesuaren eztabaidan. Ez da egia. Haien ustez, emendakin partzialak ez aurkeztea eztabaidan parte ez hartzea da. Hirukoak emendakin zehatzak nahi ditu, baina legez ez gaude horretara behartuta. Haiek beren nahia betetzea nahi dute.

Gizarte Segurantzari buruz bi interpretazio izan dira hasiera-hasieratik. Gernikako Estatutuak Gizarte Segurantza «hitzarmen» bidez gauzatuko dela dio, EAJk «hitzarmen» hitzak «kontzertua» esan nahi duela dio. Estatutua negoziatu zutenek, Madrilgoen aldetik, «hitzarmen» jarri zuten eta ez «kontzertua». Beraz, hasteko, hori da Estatutuaren erreforman argitu beharreko puntu bat. Eta badira beste asko ere. Estatutua onartu zenean ez ginen Europan. Hortaz, EAEk Europan duen lekua ere ikusi behar da. Gernikako Estatutuan, orokorki, ez daude garbi negoziatzeko moduak. Bi parteen arteko akordioa behar da, baina lehenik ez badugu negoziatzeko akordioa zehazten ez ditugu desadostasunak gaindituko. Horregatik, guk, Ibarretxek ez bezala, ez dugu testu bat aurkeztu nahi. Guk Katalunian egin duten bezala egin nahi dugu. Lehenik Estatutua aztertu nahi dugu, zertan ez duen funtzionatu zehazteko eta gero erreforma hasteko.

Baliteke. Baina hasteko, Katalunian Estatutuaren erreforma ez zuen bertako Gobernuak hasi, Kataluniako Parlamentuan sortutako ponentzia baten bidez baizik. Estatutua erreformatzeko oinarrizko zortzi puntu onartu ziren. Legealdi honetan segida eman zaio eta Gobernuak berak ez duela testurik aurkeztuko esan du. Alderdi politikoen esku utzi du erreforma. Hori da guk lehenesten dugun prozedura eta eskema.

Gure ustez, abstrakzioetan, doktrinetan eta ideologietan sartzen bagara ez dago irtenbiderik. Abertzaleek beti pentsatuko dute Euskal Herriak erabakitzeko eskubidea duela, esparru propio behar duela, erabakitzeko subjektua dela... Guk, berriz, esparru hori Espainiaren barruan ikusten dugu. Orduan, ahal bada, guk eskema hori baztertu beharra ikusten dugu. Edonola ere, Kataluniako Estatutuaren erreformarako testuaren oinarrietan «Katalunia nazioa dela» esaten da. Guk ez dugu arazorik horrelako aitorpenik egiteko. Baina, noski, alderdi bakoitzarentzat nazioa zer den eztabaidatzen hasten bagara, bakoitzak bere doktrina mahaiaren gainean jartzen badu, behin ere ez gara akordio batera ailegatuko.

Bi bide desberdin erabili direlako. Ibarretxe bere proiektua "saltzen" ari da guztion diruarekin, Gobernuan duen nagusitasuna baliatuz. Hau da, EAJk bere proiektua ezarri du mahai gainean. Besteok ez dugu aukera bera izan. Prozedurak eta bere sakonean erabiltzen ari den filosofiak ere badu garrantzia. Marko juridiko berriak paktuaren emaitza izan behar du. EAJ, ordea, eztabaida politiko berri honetan balizko paktu berria tresna politiko bezala erabiltzen ari da.

Distentsioak badu bere zentzua. Baina, kontuz, hitzak berehala higatzen dira. Zapaterok borondate berria azaldu dezake eta gauza asko aldatu ere, baina Espainiako politika aldatuko da baldin eta hemen, euskaldun guztion artean zerbait berri egiten badugu. Bestela nekez.

Terrorismoaren aurkako Itunak nahiz Alderdien legeak ETAren eta ezker abertzalearen eboluzioaren arabera eboluzionatuko dute, argi eta garbi. Guri, euskal sozialistoi, gustatuko litzaiguke prozesu horretan laguntzea, Madrilen dugun eragin gutxi edo askorekin. Baina noski, ETAk ez badu ulertzen berak ere zerbait egin behar duela oso zaila da bide berri bati ekitea. Beraiek ere keinu bat egin behar dute.

Guretzat deserosoa da, nahiz eta legea guk defendatu behar izan dugun. Garbi dago, guk nekez lortuko dugu toki handiago bat politikan EAJk ez badu ezker abertzalearen kontrapisurik. Ezker abertzalea botoak galtzen joan da EAJren mesederako. Horregatik bakarrik ez zaigu legea interesatzen. Nolanahi ere, legea ez zen egin kalkulu politikoen arabera.

ETAren historiaren amaiera iritsi dela ikusten dugu. Ez bakarrik Madrilgo Gobernu berriak aukera berriak zabaldu ditzakeelako. Terrorismoa, fundamentalismo erlijioso edo islamistaren tresna bihurtu da munduaren eboluzioan. Terrorismo hau ez da soilik Espainiaren aurkakoa, euskaldunon aurka ere badago. Fenomeno horrek ETAren terrorismoa are gehiago deskalifikatzen du. Madrilgo sarraskiak nazio baten sentimenduan ere badu eragina. Orduan, oso zail ikusten dugu ETAk orain arte aritu den estrategian jarraitzea. Gure ustez, egoera hau oso egokia da indar independentista bat sendotzeko. ETAk gogoeta egin eta pauso bat ematen saiatu behar luke. Baldintzak badaude-eta.

Garbi esateko: Euskadin bigarren trantsizioak ez du zentzurik, bakerik lortzen ez bada. Bestela esanda: Ibarretxe Planak ez badu bakerik lortzen eta ezker abertzalea sisteman integratzen, ez du merezi beste ezer egiteak. Ondo gaude daukagun Estatutuarekin. Madrilgo Gobernuak aldaketa handi samarra ematea lortu nahi badugu, politikan arriskatu beharra dago. Eta hori ez da EAJri mesede egiteko, Euskal Herrian dugun arazoa gainditzeko baizik.

Bai. Hori bera.

Ekainaren 7tik 12ra bitartean izango da euskal ekonomian giltzarri den sektoreetako baten erakusketa nagusia, Makina Erremintaren 2004ko Bienala. Industriako sektore horretan, %8 baino gehiago jaitsi zitzaien produkzioa 2003ko ekitaldian, eta, aurten ere, 2004ko produkzioaren eboluzioa ikusita, zalantza eta zuhurtzia dira nagusi arduradunen ikuspegian. Aurtengo bienala nazioarteko feria-leku berrian izango da, hau da, Bilbao Exhibition Centre (BEC) izeneko Bilboko Nazioarteko Erakustazokaren ordezko tokian. BEC garai bateko Altos Hornos de Vizcaya S.A. enpresaren Barakaldoko Ansioko lurretan eraiki dute, eta, jakina den legez, apirilean inauguratu zuten.

Bienala nazioartean prestigio ikaragarriko feria da. Espainiako Estatuko feria garrantzizkoena da makina erremintaren sektorean, eta Europako eta munduko garrantzitsuenetakoa. Horregatik, aurtengo ekitaldian 60 herrialdetako 2.000 erakusketaritik gora espero dira BEC feria-lekuan, non 65.000 metro koadro hartuko baitituzte guztira. Aurreko bienalak, 2002koak, 1.793 erakusketari bildu zituen 40.000 metro koadrotan, orain desagertzeko prozesuan dagoen Bilboko Nazioarteko Erakustazokan.


Egoitzaz Donostiakoa den Asociación Española de Fabricantes de Máquina Herramienta (AFM) elkarteak eman dituen behin-behineko datuen arabera, 2003an %8,6 jaitsi zen sektoreko produkzioa. Halaz guztiz, Europako herrialdeetako batez bestekoarekin konparatuta, ekitaldi hori ez zen hain txarra izan guretzat, zeren, Europako eremuan, %10eko jaitsiera izan baitzuen produkzioak. Adierazitako datu positibo horrez gainera, beste bat ere azpimarratzen dute AFMko arduradunek: hain zuzen ere, sektoreko fakturazio guztia aintzat hartuta, esportazioak mantendu zuen pisu handia ûfakturazio totalaren %60, zehazkiû, eta, horrekin batera, nabarmentzen dute %112ra heltzen dela makina erreminten esportazioko estalduraren indizea inportaziokoari buruz. Jakinik nazioarteko koiuntura kontrakoa dela eta euroak AEBetako dolarrari buruz apreziazio handia izan duela, bi datu horiek -hala diote- berez erakusten omen dute sektoreak esportazioan konkurritzeko duen gaitasuna.

Betiere AFMren estimazioak oinarri, 2003an 836,7 milioi euroko produkzioa izan zuen sektoreak; 2002an, aldiz, 915,2 milioi eurokoa. Iazko urtean, makina erremintaren sektoreko herri produktore handi guztiek egin zuten behera produkzioan. Zehazten hasita, estimatzen da batez beste %10ean jaitsi zela produkzioa Europako Batzordeko CECIMOn ordezkatuak dauden Europako hamabost herrietan. Europako erakunde sektorial horrek, zeinen barruan baitago AFM elkartea, munduko makina erremintaren produkzio totalaren %50 hartzen du. Beraz, datuak ondo adierazgarriak dira egoera globala azaltzeko.

AFMren datuen arabera, 2003ko esportazioak 502,3 milioi eurora heldu ziren; 2002koak, aldiz, 545 milioira. Hortaz, %7,8ko jaitsiera ezagutu zen 2003ko ekitaldian. Halaz guztiz, betiere iturri horretatik diotenez, Alemania da sektoreko bezero nagusiena, eta positibotzat jotzen dute herri horretarako salmentak ongi mantendu izana. Hain zuzen ere, esportatutako totalaren %23 hartu zuen merkatu horrek. Azken urtearekin konparatuz gero, Asiako eremurako esportazioek ere gora egin dute aski nabarmen. Txina, Malaysia eta Iran izan dira bezero garrantzizkoenak, eta Asiarako igoera horrek konpentsatu du, neurri batean, sektoreak Europako eta Ameriketako merkatuetan izan duen jaitsiera. Bestalde, makina erreminten inportazioak ere behera egin zuen: %5ean zehazki, eta 448,2 milioi eurotan geratu zen.


Nahiz eta nazioarteko egoeran errekuperaziorako edo hobekuntzarako aztarna ñimiñoak nabaritu, zalantzazkoak eta zuhurtziazkoak dira, halaber, aurtengo urterako espektatibak. Arduradunek diotenez, eskabide berrien sarrerak zertan diren ikusita eta ekipamendu industrialetako inbertsio-proiektu garrantzitsuen atzerapena kontuan izanda, zuhur jokatu beharra dago. Gaur gaurkoz, 2003ko emaitzen araberako aurreikuspenei eusten diete, eta, ondorioz, uste dute 2004an %5 inguruan jaitsiko dela produkzioa makina erremintaren sektorean.