Argia astekaria webgunearen hasiera

Elurte ederra azken hau! Elurte guztiak bezala zuria eta beltza era berean "elurre xurie delaik, beltza da". Zuria uzta urte ederra iragartzen duelako û"elur urte arto urte"û eta beltza... beltzarena larre-azienda duen edozeini galdetu behar û"elurrak hanka lotzen du".
Dena delako koloreko azienda duen edonor gorri dabil egun hauetan. Ahaztutako hotzak eta behetako sailak bezalaxe etxe-bueltako lurrak elurrak estalirik. Larreak ametsetan mandio, ganbazal, karrera, meta, zuhatza, belar-zulo, silo, bolak, ganbara, etxe-ordeko, eilor, borda... negua igarotzeko jasotako bazkak ederki miatuak izan dira. Zakutan eta fardotan kanpotik datozen jatenen dantza polita dabil.
Honelako neguak kopetekoan behar-eta argazkitan jasoak genituen. "Uste ez genuen mandoak ostikoa bota" eta solo eta soroak hutsik... Garai batean arbi-buru ederrez lepo izango ziren eta haiek majeraratzeko eskuak ospelduagatik azienda aseta, gozo-arraio.
Arbirik ez da ia ereiten egun. Litroka saltzen zen hazia eskuratzeko gorriak ikusiko dituzu. Baserri gutxi batzuetan besterik ez duzu topatuko betiko arbi gorri borobila. Erraz aurkituko duzun Herbeheretako arbi zuri luzanga geurean garatua, loretua zen elurtetarako, aziendarentzako eskastua, alegia.
Ehunka urtetan arbia (Brassica napus) geure elikaduraren oinarrietako bat izan zen, patata aziendari emateari utzi eta geu jaten hasi ginen arte. Neguzalea da arbia eta beroak usaindu ordurako garatzen da, gure gastronomiako gutizia ezkutuenetako bat emanez: arbi-gara, arbi-listo edo arbi-litsa. Udan azkarregi, abuztuaren erdialdea baino lehenago, ereinez gero zanbruak jotzen ditu eta usteldu, etxean probatua dut aurten eta arrazoi zuen bai Bedaioko Larrañetako Mariak... Arbi-burua usteltzen duen ontto honi aurre egiten asko laguntzen omen dio soroa karetzeak.
Bitamina, batez ere C, eta mineral ugari ditu arbiak eta bere zuntz aberastasunagatik libratze lanak errazten ditu eta hesteetako minbizia uxatzen du; beste minbizi askotatik babesteko Brassica jeneroko landare jendea jatearen onurak gero eta argiago azaltzen ari dira.

Gipuzkoan bizi diren 5.200 pertsona baino gehiagori diagnostikatu zaie Alzheimer gaixotasuna. Gaitz horrek izugarri egin du gora azken urteotan. Urtero 140 kasu berri zenbatzen dira, eta orain 15 urte zeuden halako bi dira gaur egun diagnostikatutako kasuak.
Datu hauek biztanleria zahartzearen ondorio dira: gure gizartean gero eta adineko pertsona gehiago dagoenez, dementzia-moten prebalentziak ere gora egin du. Horrela, nabarmentzekoa da 65 urtetik gorakoen % 8, eta 80 urtetik gorakoen % 30 dementziatuak daudela. Alzheimer gaitzak hartzen ditu, hain zuzen, dementzia-kasu horien guztien % 60.
Aurreikuspenen arabera, egoera urtetik urtera larriagoa izango da (adibidez, 2020. urtean gipuzkoarren lautik batek 65 urte baino gehiago izango ditu). Eta horri aurre egiteko Gipuzkoako Foru Aldundiak neurri bereziak jarri ditu martxan.
Batetik, Alzheimer Plana dauka abian, gaitz horrek jotako pertsonen atentzioa ziurtatzeko. Plan horrekin laguntza berezia eskaintzen zaie gaixoei beren etxeetan eta hainbat erakundetan, eta gaixoen senide eta familiartekoei ere bai.
Bestetik, Sendian izeneko programa ere zabalduz doa poliki-poliki: 100 familia berritara iritsiko da aurten. Horrela, aurten 60 herritako 1.000 familia izango dira trebakuntza eta laguntza psikologikoko ikastaroak jasoko dituztenak eta dementziak jota dauden pertsonentzat jarritako opor-programa berezia disfrutatu ahal izango dutenak.
Zentro gerontologiko eta sozio-sanitarioetan plaza berriak ireki dira eta aurrerantzean gehiago ere irekiko dira. Beharrezkoak dira egunetik egunera ugariagoak diren, eta laguntza eta arreta konplexuak bezain garestiak behar dituzten pertsonak behar bezala artatu eta zaintzeko.