Edukin nagusira joan

Menu nagusira joan

Argia astekaria webgunearen hasiera

ARGIA.com-ren logotipoa
Azken Eguneraketa:
2008-12-02 16:46:18
Argiako harpidetzari buruzko informazioa
harpidedunen guneko logoa
bilaketa

Nabigazio menua

laguntzaileak
Aire aire Eusko Jaurlaritza
  • Hasiera >
  • Zientzia eta teknologia

2004-02-15 -- 1931.zenb

Jakoba Errekondo


Neguaren bihotzean gauden honetan sinestezina dugu aroa, beroegia, argiegia... Urte hau hasi aurretik ikusi nituen loretan lehen mimosak eta haien ondoren sanjose loreak, txikoria-belarra edo pixa-belarra, haltzak, irasagar japoniarrak, hurritzak, sahatsak... Elorri beltzak ere lore-begiak puztuta, lehertzear daude beheetan. Izerdialdi berria hemen da.
Izerdi berria enborrean eta adarretan gora hostoetara iristeko sustrai berriak hedatu ditu landareak. Lurretik ura eta elikagaiak hartu eta iaztik metatutako erreserbekin batera izerdi hazkurritsua osatuko du. "Mama gozoa" eskuera, hostoak eta loreak zabalduko dituzten begiak gogoz haziko dira. Atzera bueltarik ez duen bideari ekin dio landareak. Aurtengoa bezalako urtean, ordea, otsailaren hasieran izerdia mugituta, arriskua latza da. Plian-plian tolestuta kolore guztietako izotzak biltzen dituen maindiretzarra zain da, irriño maltzurraren ertzean baba dariola, lurra erabat berotu aurretik azken erromeriatan jela-txikizioa zabaltzeko.
Guk berriz, izerdiari begiratu behar diogu. Hostoa galdua duten landareak aldatzeko sasoi aproposa da, baina ez luzerako. Sustrai berriak hazi aurretik landaketak egitea komeni da, baldin eta landareak bizitoki berrian bizimodu berria kaxkar xamar, ezinean, hastea nahi ez badugu.
Landaketetan bezalaxe txertaketak egiteko sasoi ona da izerdialdi berriaren hasiera hau. Mentua eta mentuoina ongi itsasten eta mentuak lehenengo puja indarrean eman dezan lagunduko du izerdi honek.
Inausketarako garaia ere hauxe da. Adarrak kenduz egiten dizkiegun zaurien ebakiondoak azkar baino lehenago orbainduko ditu landareak izerdi berriaren emanarekin.
Inausketan kendutako kimu, adar eta aldaxkak landare gehiago sortzeko erabili nahi izanez gero ingurumari hauxe bera aprobetxa. Sustrai berriak luzatzeko sasoia denez erraz itsatsiko dira eta uda parte beroenean ur pixka batez lagunduz gero hemendik urtebetera nonahi landatzeko moduko landareak izango dira.
Bada bai zer egina izerdialdi berrian, geure izerdi berria eragiteko adina behinik behin bai.

Jabier Agirre


Abenduaren 3a gauza askoren oroigarri gertatzen da. Egun horixe eskaini zion Elizak Xabierko Frantziskori, eta santu euskaltzalearen oroimenez-edo Euskararen Eguna ospatzen dugu azken urteotan. Baina horrez gain, eta 1967ko abenduaren 3an Barnard kirurgialariak aurreneko aldiz bihotzeko transplante bat egin zuela gogoratzeko, Atcore elkarteak eta Bihotz Bizi erakundeak, elkarrekin, Bihotzaren Astea izenekoa egin dute.
Atcore elkartea da Euskadiko Bihotz eta Biriketako Transplantatuak biltzen dituena, eta Bihotz Bizi erakundea, berriz, gaixotasun kardiobaskularren prebentziorako eta gaitz horien informazioa zabaltzeko eratu den elkartea. Erakunde batek nahiz besteak helburu komunak dituzte neurri handi batean, eta horrexegatik aurten batera antolatu dute Bihotzaren Astea, "jendeak, bihotzeko eta odol hodietako gaitzen arazoaz jabetu eta bizi aztura osasungarriak eskura ditzan".
Gaitz kardiobaskularrak prebenitzea premia handiko kontua da, patologia horixe baita geure gizartean heriotzarik gehien eragiten duena. Eta bihotzeko transplantea, duela urte gutxi arte, gauza bitxi samarra eta ia ezinezkoa zen bitartean, gaur egun EAEn urtero 15-20 pertsonari transplantatzen zaie bihotz berri bat. Horregatik, Atcore eta Bihotz Bizi elkarteek Euskal Herriko herritarrak animatu nahi dituzte, beren organoak eman ditzaten. "Orain, birziklatzea hain modan dagoela-eta, zer birziklapen hoberik balio ez duten organoak ematea baino, beste pertsona batek erabil ditzan?". Eta ez daukagu kexatzeko arrazoirik, izan ere dohaintza edo emaitzei dagokienez, EAEn milioi biztanleko 40 emailetik gora baitaude, Espainiako batez bestekoa 33koa den bitartean, eta Europan eta AEBetan, 20-33 artean dagoen bitartean. Dena den, zifra horiek oso eskertzeko modukoak izan arren, beti dago hobetzeko modua, eta aurtengo kanpainaren helburua horixe da: emaile gehiago lortzea.

© ARGIA.com

Helbidea:
Industrialdea, 15 · 20160 Lasarte-Oria (Gipuzkoa)
· Tlf:
943 371 545
/ Faxa:
943 373 403
Lege Oharra RSS sindikazioa

Edukin nagusira joan

Menu nagusira joan