Argia astekaria webgunearen hasiera

Hostoz mukuru da bai oraintxe puri-purian, lehengo astean nion eran, ilarrondokoa edo suge-jana. Hauek biez gain hamaika izen ditu geurean landare honek (Arum italicum).
Suge-jana, suge-belarra, suge-gerezia, sugerrama, sugrama, suge-belar nerbioduna edo pikarta. Landare osoak pozoitsua den eta sistema nerbiosoa erasotzen duen aroina du eta gure hizkuntzan honelako landare gehienak sugea edo lipuarekin lotzen ditugu. Ahora gozoak omen diren fruitu gorri deigarriak jan eta tripetako karranpak izan dituzten ume ugariren aipamenak badira Europa osoan. Sugeak hiltzeko ere erabili izan omen da. Lurpean duen erraboilak ere aroina badu, baina behin egosi edo lehortuz gero galdu egiten da; almidoi ugari duenez jateko bezalaxe lihozko soinekoak tentetzeko usu erabili izan da. Hostoen pikartengatik ere suge itxura har dakioke.
Errebelarra. Osinaren gisan, hostoetan kare oxalatozko kristalak ditu. Gordinik ahoratuko duen animaliarik ez da eta sendagai bezala zauri zailak ixten laguntzeko hosto hauek zuzenean gainean jartzen dira.
Ilarrondokoa. Hotz zalea da eta urasetzen den buztin lurra du maite. Lurrean nitrogenoa pilatua bada hobe. Ilarra papilionazeoen familiako landareei deitzen diegu ûbabarruna, ilar biribila, ilarra...û eta landare hauek lurrean nitrogenoa pilatzeko gaitasuna dute. Hemendik ote datorkio suge-janari ilarrondokoa izena?
Apez-belarra. Lore multzoa onila edo inbutu formako braktea batek inguratzen du. Loreak ernaltzeko eulitxoak erakarri behar ditu eta horretarako bi trikimailu erabiltzen ditu, guretzako kiratsa den eta haien gusturako usain ederra dena hedatzea eta onilaren barruko tenperatura igotzea, intsektuei babes gozo eta perfumatua eskainiz. Lore antzu batzuekin osatutako hesi batek sartzen bai, baina ez die oniletik ateratzen uzten. Behin intsektua barruan somatuz gero, ordea, landareak polen-zakuttoak irekitzen ditu eta hesia zimeldu egiten da; soina beste lore batzuk ernaltzeko polenez jantzia duela intsektuak alde egiten du, beste lore bero baten bila. Estrategia honen erabileragatik deitzen ote zaio apez-belarra?
Inaztorra ere deitzen zaio landare xelebre honi, zergatik ote?

Joan zen astean Zainketa Paliatiboen Elkartea aipatzen genuen orrialde honetan bertan. 1992. urtean sortutako erakunde horrek gaixoaren bizi-kalitatea hobetzea du helburu nagusi, bere bizitzaren amaieran, eta gaixoaren familiari laguntza ematea. Hamar urteotan, hainbat eta hainbat gaixori erosotasuna eta laguntza eskainiz egindako lan izugarriagatik, Eusko Jaurlaritzak onura publikoko erakunde izendatu zuen 1996an eta Donostiako Udalak Merituaren domina eman zion 2001. urtean.
Baina elkarte horretaz gain, beste hainbat talde eta ekimen ere azpimarratzekoak dira, gaixoen arreta munduan. Batetik, asko direlako oraindik, hainbat arrazoi direla medio, ospitalean artatuak izan ordez, beren etxeetan zainduak izaten diren pertsonak. Eusko Jaurlaritzako Gizarte Gaietarako Ongizateko Zuzendaria den Anjel Baok esan bezala, ezintasun arin edo larriak dituzten 86.762 pertsona daude zenbatuta. Eta horietatik gehienak etxean bizi dira. Beraz, bere eguneroko bizimoduan, ohetik jaiki, jantzi, garbitu, jan eta edan, edo eguna zerbaitetan emateko, beste pertsona baten laguntza behar dute, ezinduak daudelako.
Gure gizarte honetan, dena dago erregistratua, nonbait apuntatua. Eta horri esker, badakigu lehen aipatutako pertsona ezindu horiek zaintzen dituztenak zenbat diren ere. 57.000 pertsona inguru dira, horietatik ia denak emakumeak (%99): gaixoaren ama, edo alaba, edo baita bikotea ere, adinean 45-60 urte bitartean daudenak. Eta bere hurbileko pertsona horiek zaintzen denbora asko ematen dute gainera. Horregatik, Eusko Jaurlaritzak eta Etorkintza fundazioak web orri bat sortu dute (www.cuidador.com), zaintzaileen eta gaixoen egoera hobetzeko asmoarekin, orain bi urte martxan jarritako "Zaintzailea zaintzen dugu" izeneko programa arrakastatsuaren segida gisa.