Argia astekaria webgunearen hasiera

Kareharria esplotatu aurretik, marmola ateratzen zuten Mañarian. Marmol hori Errioxako Kukullako San Millango monasteriora heldu zen, bertako mahaia marmol beltzez janzteko. Madrilgo Errege Jauregira ere eraman zuten marmol ospetsua. Hara bidalitako marmol zutabe bakoitzeko sei hilabeteko bidaia egin behar izaten zuten langileek. Gaur egun, ostera, harrobi horiek abandonatuta daude.



Fits zuriak zituen marmol beltzak ospetsu egin zuen Mañaria, XVIII. mendeko dokumentuek jasotakoaren arabera. Hamar orduko lanegunak izaten ziren orduan. Lana, gainera, oso gogorra zela gogoratzen dute mañariarrek. Izan ere, baserritarrek hargin moduan ere jarduten zuten, etxeko lanak amaitu eta gero. Marmola ateratzeaz eta lehenengo tratamenduaz arduratzen ziren baserritarrak. Hargina, berriz, herritik kanpokoa izan ohi zen, lan horrek hezkuntza eskatzen zuen-eta. Iñaki Beitia historialariak azaldu bezala, neguan ez zen lanik egiten. Euria eginnez gero, marmola ateratzea oso arriskutsua bihurtzen zen. Lan egiten ez bazuten, baina, ez zuten kobratzen. Lan baldintza gogor horietan jarduteak zenbait behargini silikosia eragin zion.



Industria iraultzaren ondoren, makinek aurreko beharginen lana egiten zuten. Orduan, langabezia areagotu zen Mañarian, dagoeneko ez zutelako euren premiarik. 1974ko krisi orokorraren ondorioz, marmol harrobiak abandonatu ziren.



Iñaki Beitiak azaldutakoaren arabera, marmola ateratzeko ekoizpen sistemak natura errespetatzen zuen. Prozesu garbiagoa zen, kareharri harrobiekin alderatuz gero. Hala ere, denbora gehiago eskatzen zuen, beharginen eskulanean oinarritzen baitzen. "Marmol beltzaren bost zentimetro ebakitzeko, hamar ordu behar ziren, hau da, lanegun osoa", adierazi du Beitia historialariak.



Mañariko Udalak industria ondare hori berreskuratzeko asmoa baduela adierazi du Javier Arteaga alkateak. Hiru harrobi badaude ere, lurzoru horiek ez dira Udalarenak. Alderantziz, jabe pribatuen eskuetan jarraitzen dute.



Bizkaiko iraganaldi industriala gordetzeko zenbait saio egin da azkenaldian. Gallartako Meatzaritza Museoak aurreko mendearen berri ematen du. Herritarrak enplegatzen zituen jarduera azaltzen die museoak euren ondorengoei. Tradizioaz gain, herritartasuna osatu zeneko garaiak berreskuratzeko ahalegina da.



Mañariko marmol harrobiak ezagutarazteko jardunaldiak antolatu zituen Bizkaiko Foru Aldundiak iaz. Industria ondareak esplotazioak eta natura berriz elkartzen ditu. Gizakiak landutakoa naturara bueltatzeko saioa da, hain zuzen.