Hizkuntza teknologiak funtsezkoak dira informazio eta komunikazioaren gizartean. Egun, badira zenbait hizkuntza aplikazio eskuragarri, hala nola, ortografia eta estilo zuzentzaileak, on-line hiztegiak, itzulpen laguntzaileak, Interneterako bilatzaileak, hizketa testu bihurtzen duten sistemak, testuak irakurtzen dituztenak... Sistema hauen eta gizakiaren arteko komunikazioa lantzen duen zientziari deritzo ingeniaritza linguistikoa, pertsona eta makinen arteko komunikazioari, alegia.

Euskal Herrian badira ingeniaritza linguistikoa lantzen duten zenbait enpresa eta talde, besteak beste, Elhuyar, IXA, Eleka, Code & Sintax, VicomTech, Hizkia, Plazagunea, Ametzagaiña eta Aholab. Unibertsitate mailan ere, esaterako EHUko Zientzia Fakultatean, Bilboko Industri Injineruen Eskolan eta Gasteizko Injineru Teknikoen Eskolan, bada honetan jarduten duenik.

Ingeniaritza linguistikoaren munduan lantzen diren esparru ezberdinak eta Euskal Herrian duten trataera eta ikerlana ezagutu xedez, hiru enpresetara jo dugu, hain zuzen ere Eleka, Aholab eta Ametzagaiñara. Teknologia linguistikoetan espezializatuak diren Eleka enpresan esaterako, Josu Waliño ikertzailearekin hitz egin dugu. Teknologia linguistiko estrategikoak garatzeko eredu aitzindaria da Eleka. Urteak daramatza ingeniaritza linguistikoaren arloan ikertzen, behar dokumentalei eta linguistikoei aurre egiteko teknologiak eta irtenbideak garatzen. Unibertsitateetan garatzen diren teknologietan oinarrituta eta produktuen gaineko lizentzien bidez bezeroen eskakizunen arabera tresnak garatzea da haien eginkizun nagusia.

Bi talde elkartuz sortu den enpresa proiektua da Eleka: IXA Taldea eta Elhuyar Fundazioa. Errendimendu Handiko Taldea izendatu du Eusko Jaurlaritzak EHUko Informatika Fakultateko IXA Taldea. Talde horrek 15 urte eman ditu ingeniaritza linguistikoaren arloan. Hainbat produktu garatu dituzte, esaterako, Xuxen (Worden txertatutako euskarazko zuzentzaile ortografikoa), lematizazioan oinarritutako Interneteko bilatzaileak eta hainbat tresna linguistiko. Bestalde, Elhuyar Fundazioak hizkuntzaren esparruan hogeita hamar urteko esperientzia du. Denbora honetan zehar, Euskal Herriko hizkuntzalaritzaren arloan enpresa aitzindaria bihurtu da Elhuyar.

Josu Waliñoren ustez, ingeniaritza linguistikoa hizkuntza eta informazioa informatikaren bidez tratatzea da. Bi arlo ezberdintzen dira zientzia honetan: Testuaren tratamendu informatizatua, hau da, lengoaia naturalaren prozesamendua eta bestetik, ahotsaren tratamendua. Azken honen barruan bi arlo bereizi behar dira, ahotsaren sintesia, hots, ordenagailuak hitz egitea, eta ordenagailuak zuk esandakoa transkribatzea edota ulertzea. Waliñoren aburuz, ezagutzaren tratamendua da ingeniaritza linguistikoaren helburua, maila guztietan. Informazioa ezagutza da, era testualean nahiz ahotsaren bitartez eman daitekeena. Beraz, informazio hori jaso eta ezagutza tratatzeko aukera izatea da xedea. Honekin lortzen dena da pertsonek egun behartuta egitera gauden hainbat lan ordenagailuek era automatikoan egitea; itzulpena esaterako. Itzulpen automatikoaren helburua sistema bat testu bat bere testuinguruan ulertzeko gai izatea eta itzultzea izango litzateke. Ahots errekonozimenduan beste horrenbeste izango litzateke, ezagutzaren tratamendua.

Nazioartean informatikaren lehen pausoekin hasi ziren ingeniaritza linguistikoa lantzen. Euskal Herri mailan aldiz, Informatika Fakultateko IXA taldea hasi zen arlo hau jorratzen duela 15 urte. Beraz, EHUn hasi zen ingeniaritza linguistikoa lantzen eta ikertzen. Ondoren, IXA taldeak eta Elhuyar Fundazioak Eleka sortu zuten ingeniaritza linguistikoa enpresetara eramateko. Memento honetan, zortzi laguneko ikerketa talde batek euskarazko zuzentzaile gramatikala lantzen dihardu. Urtebete barru amaitua egotea espero dute. Orain arte Elekak testuaren tratamendu informatizatua landu badu ere, Elhuyarrekin, Aholabekin, IXArekin, Robotikerrekin eta VicomTechekin bat eginik, ahots errekonozimendua landuko du lehen aldiz. Hain zuzen ere, ahotsaren bitartez euskarazko bilaketak egiteko proiektua dute. «Hizking 21» izeneko hiru urteko proiektu honen helburua euskara ingelesaren mailara iristea da.

Katalunian kokatuta dagoen ATLAS (Applied Technologies on Language and Speech) enpresak esaterako, euskaraz ataza sinpleak ezagutzeko sistema garatu du. Honekin lortzen dena da konputagailuari hitz egitea, berak mezu bat ulertzea, transkribatu edota hitz gako batzuen bitartez bilaketa batzuk egin edota gailu bat aktibatzea. Aholab taldea berriro hizpide hartuta, testuak transkribatzeko prototipo bat lantzen ari dira, ikerkuntza mailan betiere. Talde honek euskara ere badu erreferente, bestelako aplikazioak ezagutzeko zenbait ataza landu dituzte, besteak beste domotikan aplikatzeko, elbarrientzako aplikazioak... Mementoz ezer komertzialik ez badute ere, ikerkuntzan zenbait aplikazio garatu ditu Aholab taldeak. Finantziazio aldetik, tresna hauek garatzeko datu base onak behar direnez inbertsio handiak egin behar direla jakinarazi digu Karmele Lopez de Ipiñak. "Datu guztiak bildu, etiketatu eta tratatzeko baliabideak behar dira eta finantziazioa ezinbestekoa da. Nire ustez erakundeak sartuko dira finantziazio honetan eta hiru urte barru egoera aldatzea espero dut. Izan ere, honek beste sistema batzuk garatu eta aurrerapen, ikerkuntza eta baliabide gehiago edukitzea ekarriko bailuke. Memento honetan bilaketak egiteko finantziazioa eta denbora ez da hain handia. Urte honetan behingoz zerbait operatiboa eta erabilgarria edukitzea espero dugu".