artikulu nagusira itzuli
Ondare ez materiala: euskaldunen txokoa?
Ondarea, ezinbestean, babestu beharrarekin lotu izan da eta horrek gehienei eraikin ezagunak dakarzkie burura, Erroma garaikoak, maien aurriak edo Egiptokoak. Baina ondarea askoz gehiago ere bada, eta Afrika, Latinoamerika eta Asiako herriak sartu ahala, ikuspuntuak ere aldatu egin dira. Esanguratsua da mende berriarekin Unescok munduan galtzen ari diren hizkuntzez hartu duen ardura. Otsailaren 21a Ama Hizkuntzaren eguna izendatu zuten, eta euskarak ere bere lekua izan zuen iaz argitara emandako desagertzeko arriskuan dauden liburu gorrian.
Hizkuntzez haratago, baina horiek ere barnean, 2001eko maiatzean Ondare Ukiezin eta Ahozkoaren Maisulanen zerrendako lehen hemeretziak aldarrikatu zituen. Ahozko tradizioa, ohiturak, musika, dantza, erritualak, medikuntza tradizionala... daude, besteak beste, multzo horretan, eta arreta berezia dauka herri txiki eta indigenengan.
Hala, horren babesa ohiko ondarearenetik guztiz desberdina da noski: norbanakoek euren baitan eroan ohi dute, ez dago leku edo eraikin berezi batean (ekitaldi berezi batzuk gertatzen diren tokiak ere hemen sartzen diren arren, Marrakech-eko Djemaa el Fna plaza ezaguna kasu, arrastiro hainbat artista eta artisauren bilgune). Beraz, ondare berezi horren babesteko bestelako neurriak hartu behar dira: norbanakoaren ekimenetik erakundeen babesera doa eta ekimenok saritzea ere baliabide egokitzat jo du Unescok. Halaber, ohitura multzo hori behar bezala gordetzea -bultzatzearekin batera- ezinbestekotzat jo izan du erakunde horrek, ikerketa, grabazio eta antzekoen bidez.
Ondare ez materialaren zerrenda gauza berria da, mundu osoko hemeretzi kultur adierazpenekin abiatua. Espainiak Elx-eko misterioa deritzona sartu du multzo horretan, Marrakech-eko plaza ezaguna ere hor dago. Uzbekistan, Korea, Dominikar Errepublika eta Italia ere ageri dira.
Euskaldunok hor lekurik ba ote? Euskarak berak? Bertsolaritzak kultur adierazpide gisa? Zalantzarik balego, hara zerrenda berezi honetako harribitxietako bat: garifuna herria ere gizateriaren ondare da. Erdialdeko Amerikako Karibeko kostaldean dagoen herria da garifuna, oso jatorri berezikoa: XVII. mendean esklabu-ontzi bat urpera joan eta Saint Vincent uhartean babestu ziren afrikarrak. Han zeuden karibe indiarrekin nahasi ziren, eta zenbait urte geroago, ingelesek egungo Hondurasko kostetara deportatu zituzten. Handik kostalde osoan zehar hedatu eta gaur egun Honduras, Guatemala eta Belizen daude herri garifunak. Azalez beltzak dira, hizkuntzaz indiarrak, ingeles, espainiera, frantses eta beste hizkuntza batzuetako ekarpenekin, kultura, Afrikako erlijioak eta indiarren ikuskeren nahastea da, eta musikaz Jamaika gogoratu izan du askok. Horiek guztiak, hizkuntza, musika, kultura oro har, gizateriaren ondare dira.
Euskal Herrian baina ez du oraindik inork erreparatu, ez Ondare material ezta ez materialerako. Agian inor saiatu ez delako
Erantzunak
Erantzunik ez dago.
Izartxoaz (*) markaturiko datuak derrigorrez bete beharrekoak dira.
Lege Oharra
RSS sindikazioa