Argia astekaria webgunearen hasiera

Segurako herriaren aurkezpen orokor bat eskaintzea, iragan zaharra berriagoarekin uztartuz, segurarren gizartea aztertuz, eta herriko lur eremua eta eraikuntzak gogoan izanik. Segurako, segurarren eta inguruko herrien iragana ezagutzeko aukera aparta izan da berau.

Batez ere, azken hamarkadetan egin diren doktore-tesiak, monografiak eta beste ikerlanen emaitza eta argibideak argitalpen bakar batean biltzea, eta, aldi berean, zegoen hori ikerlan berriekin osatzea. Izan ere, oinarrizko jakintza sakabanatu hori ikastunen eta herriko eta bailarako bizilagunen esku jarri nahi genuen, baina gure asmoak ez genituen mugatu nahi izan jada eginda zeuden ikerlanetara; alderantziz, ikerlan berriak sustatu nahi izan genituen, orain arte inoiz ikertu gabeko gai berriak ere besarkatuz.

Beno, premiazkoa iruditu zaigu gure herriaz diharduten iturri idatziak non ditugun erakustea, eta hauxe da Seguraz ikerlan berririk egin nahiko luketen ikertzaile gazteentzat liburuan bereziki eman dugun atal bakarra. Dena den, aitortu behar da, nahi izanda ere, ezin izan dela bildu liburura beti aurreikusita genuen oro. Hurrengo baterako geraturiko lanen artean daude oso maiteak genituen batzuk: baserrien historia, herriko etnografia eta abar. Nolanahi ere, Segurari buruzko argitalpenak ez dira liburu honekin hasten, eta ez dira liburu honekin bukatuko, eta azterlanak buruturik aurkeztea bezain interesgarria gerta daiteke, egiteko geratzen zaizkigunak nondik nora joan daitezkeen iradokitzea.

Kasualitatez al zaude Eroskin, edo zure jaio lekuak eta inguruak izan du eraginik zure ibilbidean?

Bai. Ni Oleaga baserrian jaio eta bizi naiz, eta nire aita Lana kooperatibako bazkide zen. Arrasateko giroak eraginda, unibertsitateko ikasketak hasterako banekien kooperatiben munduan lan egin nahi nuela. Kurtso denetako lanak ere kooperatiben ingurukoak egiten nituen. Beraz, sustraiek asko baldintzatu naute.

Euskadiko Kutxan beka bat eskuratuta. Jakin zutenean baserritarra nintzela, Lana kooperatiban ateak zabaldu zizkidaten. Eta horrela sartu nintzen pixkanaka.

Ezaugarri nagusia da ez garela denda klase batean espezialistak. Denda txiki eta handiak ditugu, eta mota ezberdinetakoak ere bai. Perfumeriak, hipermerkatuak, gasolindegiak, finantza zerbitzuak... Oso esparru zabala lantzen dugu, eta hau ez da ohikoa izan, besteak espezialistagoak dira.

Estrategia puntu bat badago, baina jaiotzeko arrazoia ere bada. Gu denda txikiekin jaio ginen. Hasierako kooperatibak elkartuta osatu zuten Eroski. Eta ehunka denda txikiri eutsi diegu, hori zelako egiten genekiena. Baina denborarekin ikusi genuen konpetentzia etorri eta denda handien tokia beteko zuela, eta pixkanaka ikasi genuen denda handiagoak ere egiten. Duela 22 urte zabaldu genuen Gasteizko hipermerkatua, eta garai hartan ahalegin ikaragarria izan zen, oso ezberdin gestionatzen baitira denda txiki eta handiak. Ondoren, ertainak zabaldu genituen, eta ikusi genuen horiek ere ongi egiten genituela.
Kanpoan egindako prozesua alderantzizkoa izan da. Duela 12 urte erabaki genuen Euskal Herritik denda handiekin aterako ginela, eta horiek izan ziren kanpoan zabaldutako lehen dendak. Ondoren zabaldu genituen ertainak eta azkenik txikiak.

Guk Espainiako estatua aukeratu dugu merkatu jomuga bakartzat. Etorkizunean elikaduraren merkatua mugatua izango da. Zenbat biztanle, eta biztanleko hainbesteko kontsumoa, hori izango da salduko den guztia. Ez da elektronikaren merkatuan bezalako hazkunderik aurreikusten. Horregatik aukeratu dugu elikaduraz kanpo beste negozio batzuk ere jartzea, etorkizunean hazkunde hori mantentzeko.

Elikaduran egiten den gastua ez da urtetik urtera aldatzen. Inflazioarekin hazten da zerbait, eta gustuen arabera ere bai. Lehen jogurt arruntak jaten ziren, ondoren zaporedunak, ondoren fruitu puskak zituztenak, eta orain «actimel»ak. «Actimel»a askoz garestiagoa da, eta bide horretatik merkatua zerbait handitzen da, baina ez asko. Askoz gehiago hazten gara merkatu barruko enpresa batzuk, merkatua bera baino. Horrek esan nahi du, noizbait merkatu horrek muga jarriko diela enpresei. Banatzaile batzuk desagertu egingo dira, eta besteek iraungo dute. Hori da lehia.

Hipermerkatua planteatu genuenean, Hego Euskal Herrian ohitura handia zegoen erosketak egitera Iparraldera joateko. Kontsumitzaile horrentzat kontua ez zen erosketak egitea bakarrik, denbora-pasaren zentzua ere bazegoen. Gainera, merkeagoa ez ezik, Iparraldeko eskaintza aberatsagoa ere bazen. Guk beti aztertu dugu kontsumitzailea nola joan den bere ohiturak eta familiako printzipioak aldatzen, eta gu ere horietara egokitu gara. Iparraldean bilatzen zen eskaintza hori betetzen saiatu gara. Eta aldaketa handia gertatu da, gaur askoz jende gutxiago joaten da Iparraldera erosketak egitera. Egun, prezioa dela eta, gehiago izango dira handik hona datozenak.

Ikerketek esaten dute lehen familiek euren errentako 100 pezetatik 28-29 elikaduran gastatzen zutela. Egun, 22 pezeta gastatzen dute. Urtero, gutxi gora behera, puntu bat jaisten da elikaduran gastatzen dugun errenta kopurua. Aldiz, gero eta errenta altuagoa dugu. Beraz, errentarekiko gutxiago gastatzen da, baina guztira diru gehiago. Izan ere, errenta askoz azkarrago hazten da. Egun hobeto jaten dugu, baina errenta ez diogu elikadurari eskaintzen, beste gauza batzuei baizik: etxea apaindu, edo bidaiatzeari...

Euskal Herriak berezitasun batzuk baditu. Hemengo kontsumitzaileak askoz informazio eta irizpide gehiago ditu elikatzerakoan. Egia da, elikadura zeharo aldatu da. Ez dugu lehen bezala jaten. Gaur inoiz baino hobeto jaten dugu. Sekula ez baita produktua gaur bezalako kalitate mailarekin etorri. Eta gainera gaur gehiago dakigu jaten dugunak gure osasunean duen eraginaz.

Oraindik ez da arazo handiegia, baina izan daiteke. Hemendik kanpo gero eta produkzio transgeniko gehiago egiten da, eta hona dator. Kontsumitzaileak nola jakin zer kontsumitzen duen? Hori arazo handia da.
Guk aspaldi definitu genuen transgenikoekiko gure politika. Babes neurri gisa, Europak bezala, ez dugu produktu transgenikorik merkaturatzen gure Consumer izenarekin. ADN frogak egiten ditugu, hori kontrolatzeko. Eta produkturen batek elikagai transgenikoak baditu, horren berri etiketan ematera behartzen ditugu.

Erantzukizun soziala dela-eta, eta baita merkatu arrazoiengatik ere, leku bakoitzean bertako produktuak saltzen ditugu. Produktu freskoetan arrazoi materialak daude, urrutira eramanez gero bidean galtzen baitute freskotasuna. Ahal denetan, bertakoa saltzen dugu, baina beti ez dugu lortzen.
Kontserbatan ere zaintzen dugu bertakotasuna. Hipermerkatu handietan, esaterako, txoko bat daukagu lurralde horretako produktuak biltzeko. Hipermerkatu barruko denda finkoak dira, Bizkaian Bizkaikoa eta Caceresen Cacereskoa saltzen dutenak.
Urtean behin edo bitan, denda hori Espainiako estatuko beste denda denetara ateratzen da, bere produktuak erakusteko. Produkturen bat ondo saltzen bada, geratu egiten da. Leiho bat zabaldu nahi dugu, lurralde bakoitzeko produktuentzat.
Artisau eta enpresa txiki askok ikasi dute, denda handi baten nola saldu. Bere zirkuituak normalean oso bereziak izan dira, eta askotan ez dituzte garbi eduki beren lizentziak, osasun arauak, txartel eta ontzien diseinuak... Gure denda berezi horietan egoteko hori dena zaintzen ikasi dute.

Banaketa enpresarekin bere hornitzaileak datoz. Enpresa valentziarra bada, Valentziako hornitzaile asko datoz berarekin. Gu kanpora atera garenean, hemengo ekoizleak joan dira gurekin. Nafarroako ekoizpena ere gurekin batera hazi da. Euren merkatua txikia zen, eta elkarrekin egin dugu kanpora ateratzeko bidaia. Andaluzian esaten dute, gure dendetan bezalako zainzuri eta pikillo piperrik ez dutela beste dendetan. Eta ez da kasualitatea.
Nahiz eta kanpoan ere hango ekoizpena bultzatzea den helburua, errealitatea zurekin daramazuna da.

Kezkak beti daude, gauzak ez daudelako geldi, beti mugimenduan baizik. Nik ere nahiago nuke, gauzak polikiago joango balira. Baina ez daude geldi. Baserritarrak bide luzea du aurretik, baina duela 30 urtetik hona jadanik egin duena ez da makala. Merkataritzak egin duen aldaketa bezain handia da. Merkataritzan bezala, baserritar gutxiago geratzen dira, eta geratzen direnek behi gehiago dituzte. Ziur etorkizunean abiada bera eramango dutela.
Lehen osasun arazoak zituzten. Esneak ez zuen gaurko estandarrek duten kalitaterik. Gaurko esneak kalitate handia du, hasieratik gordetzen da hotz, prozesu osoa da garbia... Produktu sanoak egitea, eta behiak gizentzeko bide motzak ez erabiltzea, printzipio zentzudunak dira, etorkizunekoak. Ez doaz bide txarretik.

Orain 12 urte erabaki genuen Valentziako taldearekin bat Eroski taldea osatu, eta hemendik kanpora ateratzea. Erabaki hori konpetentziak bultzatuta hartu genuen. Ikusten genuen konpetentzia bazetorrela eta indartu egingo zela. Valentziarrak konturatu ziren horretaz, han Frantziako enpresak hemen baino lehenago eta indartsuago sartu zirelako. Sortu ginen jakinda tamaina garrantzizkoa zela (ez zela berdin hamar ale edo ehun saltzea), eta esperientzia behar genuela beste batzuekin lehiatzeko. Horregatik atera ginen kanpora, kanpokoekin lehiatzera, gero eurak hona zetozenean nola lehiatu jakiteko.

Aspaldidanik genbiltzan horrelako aliantza baten bila. Ez dugu asmorik Espainiako estatutik kanpora zabaltzeko. Estatu barruan gauza asko dauzkagu hobetzeko oraindik, eta baliabide guztiak behar ditugu horretarako. Gainera, gaur beste merkatu batean sartzeko oso baldintza zailak daude. Enpresa handi bat erosiz sartu behar da merkatu berrietan, gutxieneko kuota edukitzeko.
Guk puntu ahul bat badugu. Gure lehiakide nagusienak hamar edo hogei aldiz handiagoak dira. Ezin gara beste estatuetan finkatu, horregatik jotzen dugu aliantzetara. Aliantza egiteko gure antzeko kooperatiba baten bila genbiltzan. Horrela, elkarlana emankorragoa izango da. Esaterako, Iparraldeko Europako estatuekin harreman historikoak dauzkagu. Baina hango janariak ez du hemengoarekin zer ikusirik, eta beraz lagun erlazioak eduki arren, praktikan ezin dugu elkarrekin elikagairik erosi.
«Mosketeroak» katea elikadura munduan oso indartsua da, Frantzian bigarrena. Portugalen ere indartsu dabiltza, baita Polonian eta Alemanian ere... Bi kateon indarrak elkartu ditugu.
Gure lehiakideek harreman handiak dituzte elikadurako mundu mailako enpresa handiekin. Banaketa enpresak oso handiak gara, baina kontzentrazioa askoz handiagoa da produkzioan, eta salbuespen gutxi batzuk ezik, denak multinazionalak dira. Multinazionalekin negoziatzeko Europan leku bat izatea garrantzitsua da. Enpresa txikiekin Genevara negoziatzera joateak ez du zentzurik. Baina, «Coca-Cola»rekin negoziatzera joateak garrantzia handia du.

Gure dendek elikagaiak saltzen dituzte, eta oraindik elikagaien merkatua ez dago on-line saltzeko moduan. Pixka bat saltzen da Internetez, baina ez enpresa bat justifikatzeko adina. Proiektu tailer gisa ditugu Gasteiz eta Bilboko hipermerkatuak. Teknika eta zerbitzua landuz goaz, eta merkatua garatzen den ikusteko zain gaude. Baina ez dugu uste epe laburrean on-line erosketak izugarri ugarituko direnik. Gauzak poliki doaz.

Ez delako hain bide erosoa erosketak egiteko. On-linez kanpo eskaintzen den zerbitzua nahiko ona da. Gaur egun etxe inguruan dauzkazu hipermerkatuak. Eta produktua berdin-berdin eramaten da etxera telefonoz, edo dendan bertan hala eskatzen bada. Bestalde, elikadura etxera eramatea bakarrik garestia izango da. Eta gainera norbaitek bete behar badu erosketa saskia zure ordez, are garestiagoa. Uste dut oso jende gutxi egongo dela prezio hori ordaintzeko prest.
Ez da berdin Internetez liburu edo disko bat erostea. Akaso produktu horiek ez dituzu edozein dendatan izango. Beraz, ez daukazun aukera ematen du kasu horietan Internetek. On-line erosketek etorkizun handiagoa dute lehendik katalogo bidez saltzen diren produktuetan.

Sektoreko inbertsiorik handienak egiten ditugu, bost urtean 1.658 milioi euro. Urteroko irabaziak dira gure finantzaketa iturri nagusiak. Sektoreko besteekin konparatuta, diru asko genuen aurreztuta, eta hori ere erabili dugu. Maileguak ere hartu ditugu.
Baina horretaz guztiaz gain, gure baliabide propioak indartu beharra sentitu genuen. Burtsara ateratzeko proiektuak aztertu genituen. Guk ez genuen kooperatiban akzioak egoterik nahi, eta gainera lege aldetik ere ez da posible. Sozietate anonimo bat atera behar genuen burtsara, bitartekari lana egingo zuena. Baina aukera hori atzera bota genuen. Adituek esaten baitzuten, merkatuak ez zuela kooperatibek bultzatutako finantza produktua ongi hartuko, ez zuela ulertuko. Jendeak ez zuen bitarteko enpresa baten akzionista izan nahiko.
Menpeko Finantza Ekarpenak direlakoak atera genituen. Eskubide politikorik gabeko diru ekarpenak dira, eta ordain sari handia ematen dutenak. Espero baino erantzun hobea jaso genuen. Beraz, etorkizunerako ere formula erraz eta oso eraginkorra aurkitu genuen.

Beste sektore denak liberalizazioaren bidetik doaz. Inork ez du erregulatzen automobilen sektorea, edo prentsarena... Inork ez daki enpresa horiek hemengoak edo Taiwangoak diren. Eta nola ez diren ikusten, ez dira arautzen.
Baina merkataritzak kontrako bidea darama. Estatuek merkataritza kontrolatzeko legeak jartzen dituzte. Merkataritzan lehiakideak itxuraz herrian bertan daude. Baina azkenean, lehia ez da denda baten eta bestearen artekoa, antolakuntza oso baten eta beste antolakuntza oso baten kontrakoa baizik. Eta non dago lehia hori? Euskal Herrian ez, mundu osoan jokatzen da. Euskal Herria eszenategi bat da.
Frantziako estatuak merkataritza legean egiten duena, handik hilabete batzuetara egiten du Espainiako estatuak. EAEko erregulazio legeak dio kuotarik handiena duenak ez duela gehiago zabaldu behar. Guk, alegia. Beste autonomietako legeak, berriz, agintzen du inork ez duela zabaldu behar. Beraz, guk kuotarik gehien dugun leku honetan ezin dugu gehiago zabaldu, eta txikiagoa dutenek bai. Eta aldiz, guk kuota txikiagoa dugun lurraldeetan ere ez dugu zabaltzeko aukerarik. Hori da gure kexa. Arauak ez dizkigula denoi arma berak ematen.

Enpresa gisa gauzak izugarri aldatu dira. Egun kooperatibak enpresa gisa oso lehiakorrak dira. Kooperatiba gisa, izaeraz, printzipioak ez dira hainbeste aldatu. Moldatu bai.
Lau urtero egiten dugu kongresu bat MCC barruan, eta orain lau urte gaurkotu ziren balore nagusiak, baina gorde egin ziren funtsezko baloreak: kooperazioa, erantzukizun soziala, berrikuntza eta partaidetza. Kooperatiben sorreran balio horiek jendeak bizi zituen. Gaur egun, balio horien atzean erremintak daude, gestionatzeko. Balio horiek zaintzea profesionalizatu egin da. Enpresako gestio eredua eraman da balioetara ere.

Gure lehen sozietate anonimoak orain 10 urte sortu ziren, eta kooperatiben printzipio berak landu ditugu elkarte horietan. Eroski talde osoan 30.000 langile gara, eta kooperatibistak ez direnak Gesparen bazkide dira. Gespa, sozietate anonimoetan kooperatibetan bezala lan egiteko asmatu zen. Estatutu berdin-berdinak ditu.
Euskal Herritik kanpo dendak zabaltzean kezka genuen, ea hango jendea prest egongo zen hemen bezala parte hartzeko. Esperientzia ikusita, garbi dugu berdin-berdin inplikatzen direla. Jendeak aukera emanez gero, parte hartzen du.

Eroski kontsumo kooperatiba bat da. Batzar erdia kontsumitzaileez osatua dago eta beste erdia langileez. Kontseilu errektorea berdin. Lehendakaria, berriz, kontsumitzailea da. Irabaziak langileentzat doaz, ez bazkide kontsumitzaileentzat. Horren ordez, irabazien %10 kontsumitzaileen zerbitzurako da, eta Eroski Fundazioa da horretarako erreminta bat. Ingurumena, erantzukizun soziala, eta horrelako helburuetarako erabiltzen da. «Consumer» aldizkaria da gehien ikusten den lana. Kontsumitzaileentzako aldizkarietan gehien irakurtzen dena da

Xabier Montoiak bere bakarkako lan berria kaleratu du orain gutxi Metak diskoetxearen eskutik. "Ni ez naiz Xabier Montoia" idazle eta musikari gasteiztarrak bakarka argitaratzen duen laugarren lana da.

Beran grabatua eta Mikel Irazokik ekoiztuta, Montoiaren lan berriak hamar abesti eskaintzen ditu. Estilo aldetik, "Lagunak, adiskideak... eta beste hainbat etsai" aurreko diskoaren ildoa jarraitzen du. Eta identitatea da abesti gehientsuenen ardatz tematikoa.

Bai, erabat. Hasteko, izena diskoa grabatu ondoren egin genuen gaupasa batean bururatu zitzaigun. Goizeko laurak-edo ziren eta azalean agertzen den Iñigo eta biok tituluarekin zer egingo genuen eztabaidatzen hasi ginen. Berak esaten zidan nire aurpegia agertu behar zela azalean eta nik esaten nion: "Agertu hadi heu!". "Nola agertuko nauk ni! Hire diskoa duk!", erantzun zidan. "Orduan jarriko diagu ez dela nire diskoa!", esan nion nik. Horrela hasi zen, erdi txantxetan. Baina, gero hitzak diskoan inprimatzeko garbira pasa nituenean, nolabait, izenburu posible horrek kantu gehienen muinean dagoen gaia biltzen zuela konturatu nintzen. Eta hori nire ustez identitatearen gaia da: zer garen, besteek gutaz pentsatzen dutena ote garen... Gizon-emakumeak bezain zaharra den galdera, literatura eta musikan mila bider agertu dena, izana, ez izana, Shakespeare eta abar luze-luze bat. Pedante jarri nahi izanez gero, badago aipamen asko egiterik, idazleak... Baina istorioa askoz sinpleagoa da, izena txantxa batetik atera zen.

Gure asmoa ez da hori izan. Baina hala izan bada, pozten gara. Behintzat horretarako balio izan badu, oso ondo!

Grabatzen hasi ginenetik diskoa bukatu genuen arte urtebete pasa zen. Horrek ez du esan nahi urtebete pasa dugunik diskoa grabatzen. Mikel Irazoki izan da ekoizlea, bera musikari profesionala da eta talde askorekin ibiltzen da Madrilen diskoak grabatzen, estudioetan lanean asko ibili da, baina gero, aldi berean, Miguel Bosérekin jotzera joan behar zen Ameriketara... Orduan 2001eko azaroan lau egun eman genituen grabatzen! Aste Santuan beste hiruzpalau egun egin genituen bere etxean, eta gero azken kontu batzuk ekaina aldean. Orduan nahiko arin grabatutako diskoa da, nahiz eta denboran luzatu. Dena gure kasa egin dugu, Beran bertan, entseatzen dugun eta gehienak bizi diren tokian. Eta ahal izan dugun baliabideekin: funtsean ordenagailu bat. Beno, baita mahai bat ere, konpresore bat... Baina ez da estudio batera joan eta kristoren mahaia erabiltzea bezala.

Berak nire lagunik handienak ditu. Zergatik hainbeste musikari-eta? Hori da galdera? Musika tradizioa beti egon da. Nire musika lagun batzuen gurasoak musikariak izandakoak dira, soinua-edo jotzen zuten... Herrian beti izan da tradizio hori. Beste gauza bat izan da han duten alkatea eta Udala. Alkatea bera musikaria izan da, eskulturak ere egiten ditu... Orain ez dakit bietan aritzen den, edo batean, baina noizbehinka abestu egiten du. Orduan, berak beti musika eta artea bultzatu ditu herrian. Musika Eskola bat dago, Udaletxea bera, eraikina, gauza esperimentalak egiteko uzten du (beste inon egiten ez dena), lokalak dohainik uzten ditu musika taldeek entseatzeko, elektrizitatea ordaintzen zaie... Orduan, nik uste dut Udalak lan handia egin duela eta hori aitortu behar zaiola. Udalak normalean ahotan hartzen direnean madarikatzeko eta kritikatzeko izaten da, baina kasu honetan salbuespena denez, aipatu egin behar dela uste dut.

Beti musika lehendabizi. Konponketa eta guzti, kanta erabat egina dagoenean, egiten ditut hitzak. Nolabait musikak gogora ekartzen didanaren bidetik. Musikak berak esaten dit hitzetan nondik jo.

Ez dut ideiarik ere. Hau betiko eztabaida da, jaio, egin... Ni ez naiz teoriko fina... Hasteko ez dut pentsatu batere honetaz, batere interesatzen ez nauen gauza baita. Ni musikaria hala jaio naizelako ala zirkunstantziengatik naizen? Kontua da musika egin behar dudala, eta hori badakit. Musika egin behar dut ni ongi sentitzeko, batez ere. Eta hori niretzako ezinbestekoa da. Txikitan kontserbatoriora joan nahi izan nuen, etxean dirurik ez zegoela esan zidaten eta ez ninduten bidali. Nik musikarekiko maitasuna beti izan dut, irratia entzuten... beti egon naiz hor. Punkya sortu zen arte musikaria pribilejiatu bat zen niretzat, aukeratu bat, Jainkoek aukeratua. Eta nik neure burua ez nuen sekula hor ikusten. Beno, beharbada bai, ametsetan, gitarrarekin-eta. Punkyari esker sartu nintzen musikan. Nire inguruko asko, musikaz nik bezain gutxi jakinda eta musika nik baino askoz gutxiago maite zutenak, jotzen ikusi nituenean. Orduan pentsatu nuen: "Horiek egiten badute zergatik ez nik! Okerrago ez dut egingo, hobeto ere ez, baina okerrago ez!". Hortaz, sekula ez dut pentsatu ea artista egin edo jaio egiten den. Berdin zait.

Bai, harantzago joan naiz, sakondu egin dut pixka bat. Baina bai, nik uste dut oinarriak aurreko diskoan ezarrita daudela.

Txikitatik, hori bai badakidala nondik datorkidan. Irratian entzuten nuen musika. Gure etxean ez zegoen telebistarik, oso berandura arte ez genuen izan. Orduan, gure entretenimendu iturri bakarra irratia zen. Hortaz, ni irratizale amorratua izan naiz. Gauez ohera transistorearekin joaten nintzen programak entzuteko. Umetan Gasteizen gauez bakarrik entzuten zen programa bat entzuten nuen irrati frantsesean, jazza entzuten nuen. Nire inguruan inork ez zuen jazzik entzuten, inork ez zekien zer zen jazza. Orduan, nik irrati hura entzuten nuenez, Coltrane eta garai hartako musikariak entzuten nituen, Miles Davis... Txikitatik izan naiz zalea, nire bizitzan beti egon da musika, modu batean edo bestean. Aldizkari musikalak, kasurako, betidanik irakurtzen ditut, hamabi-hamahiru urterekin jada irakurtzen nituen. Beste batzuek komikiak (beno nik ere irakurtzen nituen) edo futbolari buruzko aldizkariak irakurtzen zituzten. Nik, berriz, garai hartako "Vibraciones" eta horrelakoak irakurtzen nituen.

Hausturarik handiena bigarren diskoan izan zen. Bigarren diskoa erabat rock&rolleroa da, gitarraren nagusitasuna erabatekoa da. Hori izan zen niretzako rock&rollarekiko haustura. Nik ikusten nuen orduan eta gaur egun areago, rock&rolla esklerosiak jota zegoela, inongo malgutasunik gabe. Eta gainera logikoa da, izan ere, rock&rolla heldu arte belaunaldi bakoitzak bere musika izan du. Rock&rollak, berriz, hainbat belaunaldi, bata bestearen atzetik izan ditu berarekin. Orduan, gaur egiten den rock&rolla duela hamabost urte egiten zena da. Birziklapen bat dago, behin eta berriz erabilitako materiala dabil bueltaka. Ni horretaz oso nekatuta nengoen, musikari nintzen eta naizen aldetik. Orduan, erabaki nuen rock&roll disko bat egiten saiatuko nintzela, nire ustez rock&roll disko batek behar zuen moduan. Hori egin nuen eta orduan hortik aurrera libre sentitu nintzen edonondik joateko. Eta hori aurreko diskoan egin nuen, hirugarrenean. Batez ere horregatik, ordura arteko bideaz eta egindakoaz pixka bat nekatuta nengoelako. Beste bide batetik abiatu beharra nuela pentsatzen nuen.

Beno, oso orokorra da, bizia bakoitzarentzat gauza ezberdin bat da, dudarik gabe. Erdi Aroko musika egiten duenarentzat ziur Erdi Aroko musika oso bizia dela. Baina niretzat musika bizia da, gaur egun, ez beti, baina gaur egun, gauza berriak egiten saiatzen dena. Ez betikoa, betiko eran, ez tradizionalismoa. Esate baterako, rock&rollean garage estiloa jorratzen saiatzea anplifikadore berdinak eta balbulakoak hartuz, 60ko hamarkadan sortzen zuten soinu bera lortzeko ez dauka interesik niretzat. Ulertzen dut besteentzat edukitzea, baina niretzat batere ez. Beharbada hortik pasa naizelako lehenago, baina gaur egun ez dauka. Baina hori nik pertsonalki musika biziaz dudan ikuspuntua da.

Egia esan ezingo nuke esan zein den bidean daukagun harria. Ez nago seguru, baina irudipena daukat euskaraz sortutako musikak Euskal Herrian bertan gero eta toki txikiagoa duela. Edozein motako musikak, euskaraz eginikoak, berdin zait estiloa, bluesa, rocka, folka...Gaur, esate baterako, «Euskaldunon Egunkaria» hartu dut eta euskaldunontzat, «Euskaldunon Egunkaria» irakurtzen dutenentzat, Euskal Herritik kanpoko artistarik handiena Sabina dela irakurri dut. Hori irakurrita zer esango dizut! Iazko Euskal Herritik kanpoko diskorik onena Sabinarena! Ez talde amerikar, ingeles edo alemaniar batena! Joaquín Sabinarena! Ene bada! Hor dago gakoa! Eta hori euskal gazteen artean euskaldunenak aukeratu du! Esan nahi dut «Euskaldunon Egunkaria» irakurtzen duenak! Teorikoki, ustez behintzat, kontzienteenak! Ez dut jakin nahi zer aukeratuko duten «El Correo» edo «El Diario Vasco» irakurtzen dutenek! «Operación Triunfo» baino okerragoa iruditzen zait, edonor, Bustamante, gehiago gustatzen zait, Sabina baino.

Gero eta disko gutxiago saltzen direla. Hori izan da nabarmenena. Baina ez da nire kasua, nik uste dut gero eta gehiago saltzen dudala. Baina ez zen zaila, izan ere, ez baduzu ezer saltzen eta bat-batean pixka bat saltzen hasten bazara... izugarria da. Noski, nik saltzen dudana beste edonork saltzen duenaren ondoan barregarria da. Musika bizia? Bada gauza bera, oso erlatiboa da.

Ez.

Joanak joan, hori joan zen. Zertarako itzuli? Ni orainean bizi naiz, hura bizi nuen. Badakit zer zegoen, ezerk ez nau erakartzen atzerantz. Bai, ordea, aurrerantz. Bueltatuko nintzateke? Ez, argi eta garbi