Argia astekaria webgunearen hasiera

Odisea, bidaia nahasia, pasadizoz eta menturaz josia dela dio Lur entziklopediak. Bada, horixe da liburu hau.

Goiz batez, Oiartzungo Elizalde auzotik irteten naiz ohiko korrika saioa egitera, eta ia ohartu gabe kobazuloz beteriko oihan sakonean sartzen naiz, intxixuek oso aldian aldiro irekitzen duten denbora eta espazioa zeharkatzeko tunelean murgilduz. Eta hiruzpalau mila urte iraungo duen odiseari ematen diot hasiera. Bukatu, berriz, Oiartzungo Gurutze auzotik igarotzen den 2001eko AEKren Korrikarekin bukatzen dut. Eta bukaera hori, niretzat, oso berezia da. Izan ere, egun horretan Korrikaren barruan, Juanma Legorburuk antolatutako talde batekin, Oarsoaldeko haran guztiari eman genion buelta Diego Garciaren elastikoa eramanaz. Horrekin Diego Garcia zendu berriari omenalditxo bat egin nahi genion, guretzako eredugarria izan baita, bai kirolari bezala, eta baita ere kanpotik etorritako etorkin euskaldundu bezala, eta berak AEKri, euskarari eta bertsozaletasunari zion barne sentimendu horrekin asko eta asko oso lotuak egon garelako. Beraz, hasierak eta bukaerak liburu honetan badu zerikusirik niretzat oso inportanteak diren gauza askorekin.

Bada, milaka kilometro izerdi patsez eginez, pertsonaia ezberdinen larruen begiz, gudak, matxinadak, iraultzak deskribatzen dira, zertzelada arinez, korrikalariak horrela ikusten duelako paisaia. Joaten da poliki-poliki, ikusten du paisaia, baina bidean dihoa eta ez du denbora asko ikusten duena aztertzeko.

Musika elektronikoaren munduan aski ezaguna den musikaria da Javi Pez. Hainbat proiektutako partaide izan da eta Novophonic diskoetxeko kide ere bada. Datorren urterako bakarkako lan berria du buruan.

Sarrerako atea txiripaz aurkitu ostean zama jasogailura igo eta bosgarren solairuraino hurbildu gara emeki- emeki. Tailer hots artean eta langileak handik hona ikusten genituela jo dugu Novophonic diskoetxeko atea. Javi Pezen kide «Makala»k zabaldu digu atea. Bere atzean musika nahasteko aparailuak, instrumentuak, anplifikadoreakà «Makala»k platoekin jolasten duen bitartean binilo artean izan dugu solasaldia Javi Pezekin.

Parafunk aurretik egindako zenbait proiekturen ostean etorri zen, 23 ojos de pez taldean izan nintzen eta El jardín izeneko beste batean ere bai. Jon Izeta, Ibon Errazkin eta beste hainbat lagunekin sortu genituen taldeak, 1988an utzi genituen arte. Orduan, multipista mahai bat erosi eta nire gauzak egiten hasi nintzen. Gero Vitaminas izeneko talde bat ere sortu nuen. Garai hartan guztia kasetean kaleratzen genuen, 80ko hamarkadan ez ziren diskoak hala nola argitaratzen. Eta 90ean Parafunken lehen kaseta grabatu nuen. Lana bakarrik JAVI PEZ

grabatu banuen ere, gero emanaldiak eskaintzeko gonbidatuak eta lagunak inguratzen nituen.

Nik uste dut arima beltza dudala. Txiki-txikitatik, zortzi bat urte nituenetik gustatu izan zait jazza, bluesa... Nire osabak kristoren jazz diskoak zituen eta asko entzuten nituen. Izugarri gustatzen zitzaizkidan Art Blakey, Louis Amstrong, Duke Ellingtonà zurien musika baino askoz gehiago gustatzen zitzaidan. Familian beti gustatu izan zaigu musika beltza, Jackson Fiveà

Bai, musika konposatu, hitzak idatzi eta abesteaz gain, instrumentista ere banaiz. Gonbidatu bezala jende askorekin jo dut, Bap edota Xabier Montoiarekin, kasurako. Batez ere, gitarra jotzen dut, platoekin ere egin dut zerbait, sintetizadoreak... Konposatzerako orduan instrumentu guztiak jotzen ditut eta gero, estudioan, benetako musikariek jotzen dute. Gitarraz gain, samplerra erabil dezaket konposatzeko, bide bat zabaltzen baituzu, edo erritmo bat. Askotan erritmoak bakarrik konposatzea gustatzen zait eta hortik, agian, gero abesti bat irten daiteke. Konposatzeko era asko daude, baina, batez ere, gitarrajolea naizela esan daiteke. Konposatzailea banaiz, instrumentista, ordea, nahiko txarra. Konposatzeko erabiltzen dut instrumentua.

Sirope Parafunken ostean etorri zen. Xabi "Loreak Mendian"ek eta 23 ojos de pez taldean izan ginen Jon Izeta eta hirurok sortu genuen. Oso kolektibo artistikoa zen, gauza asko sortzen baikenituen: "Dance club" izeneko fanzina egiten genuen, Donostiako Sagueseko El Muro tabernan hamabost egunean behin jaiak antolatzen genituen. 1995ean Etxekalten programatzaile moduan hasi ginen jaiak antolatzen, Herri Irratian "Dance club" izeneko irratsaio bat egiten genuen...

Bai, egia esan esparru honetan ez zegoen mugimendu askorik. Horregatik sortu zen, hain zuzen ere, musika beltzaren hedapena faltan botatzen genuelako. Ez soilik funka, reaggea, disko musika, housea, eta club-eko musika ere bai. Hortaz, sustrai beltzak dituen musika bultzatzen eta hedatzen hasi ginen. Gauza asko egin genituen. Gero Etxekalten programatzaile gisan hasi ginen lanean, baina ekitaldiak gutxitzen hasi ziren eta 1995ean Novophonic diskoetxea sortu genuen.

Autoproduzitzeko era bat zen, diskoetxe baten menpe ez egoteko modu bat. Estudio bat geneukanez eta grabaketak bagenituenez, biniloak argitaratzea ez zen batere zaila. Lehenengo bi diskoak Esan Ozenki zigiluaren laguntzarekin kaleratu genituen, Fermin eta konpainiaren lagunak baikara. Beraiek egin zituzten kudeaketa lanak. Gero bakarka hasi ginen. Sirope Musika Elkartea sortu genuen, horrela, diskoak kaleratzeko baimena lortuz. Biniloak argitaratzen eta CDan rekopilatzen hasi ginen. Gero, banaketa, ezagutzen genuen jendearen bitartez egiten genuen, hemengo eta baita Madrileko lagunen bitartez. Hasieratik hasi ginen gure lanak guk geuk ekoizten, hori da independente izateko modua.

Bai, gauza interesgarriak heltzen bazaizkigu, bai. Dena dela, ez daukagu horretarako ahalmen handirik. Ez dugu ehuneko ehunean diskoetxerako lan egiten. Zigilua egiten ditugun ekintzen artean bat besterik ez da. Diskoetxean lan egiteaz gain, besteak beste, konposatu eta jaiak ere antolatzen ditugu. Hortaz, gaur egun, gure lanaren %30 eskaintzen diogu diskoetxeari. Horregatik, promozioak ez ditugu guk egiten. Horretaz arduratuko den norbait topatzen dugu eta banaketarekin berdina egiten dugu. Guk produktua sortzen dugu. Produktu industriala, denda eta supermerkatuetakoa baino, gurea artisau produktu bat gehiago dela esan daiteke. Biniloarekin egiten dugu lan, gauza oso delikatuak lantzen ditugu klub edota musika zaletuei zuzenduta. Melomanoentzako museo bat bezalakoa da. Artisau lan bat bezala hartzen dugu. Bestela, lantalde handi bat beharko genuke, azpiegitura handiagoa... Mementoz, horrela dihardugu eta urtean bi edo hiru lan argitaratzen ditugu. Kanpoko lanak ere kaleratu izan ditugu. Frantziako mutil batek, adibidez, Chazamek, amaitua zuen disko bat bidali zigun. Gustatu eta argitaratu egin genuen. Ezin dugu, ordea, disko bat ekoitzi eta dirua inbertitu, arriskutsua da guretzat. Ez dugu gure burua saltsa handiegietan sartu nahi, ezta beste inor sartu nahi ere. Hau da daukaguna, ia eginak dauden lanak argitaratzeko ahalmena daukagu.

Kideetako bat, Jon Izeta, 1999an hil zen. Bera zen diseinatzailea, partaide nagusia, izena ere berak asmatu zuen. Bera hil ostean kolektiboarekin jarraitu genuen. Baina egia esan gauza gutxi egiten genituen Xabik eta biok elkarrekin. Garai bat amaitu zen eta "Sirope Last Dance" izeneko jaia antolatu genuen elkarteari agur esateko.

Melomano bat izan behar da. Nire ustez DJ on bat ez da soilik bonboak beltzetara ongi nahasten dituena. Nortasuna izan behar du, barietatea, jendeak ondo pasatzeko ahalmena izan behar du, disko asko lortzeko gaitasuna, toki askotan entzuten ez diren abestiak jartzeko ahalmena, berritzailea izan behar da, bilatzeko grina izan behar du. Irrati bat bezalakoa da, azken batean musika hedatzeko bide bat baita. Ez da bakarrik telebistan entzuten diren gauzetan zentratu behar. Esna egon behar duzu, ia dendetan aurkitzen ez den materialarekin lan egiten baita.

Gero eta onartuago dago. Jendea gertuago sentitzen da orain. Izan ere, makinak egunero present ditugu gure bizitzan eta jadanik gure kulturaren baitan dago. Dena dela, hedabideak falta dira, hedabide independenteak agian. Kultura mailako hedabideak, hedabide independente eta berezituak, irratiak, aldizkariak... Egon badaude, baina oraindik nahiko nahastuak. Musikaren munduan hedabide asko egon daitezke. Nire ustez, batez ere, irrati bat eta telebista bat falta dira. Gaur egun, telebista guztiak oso gaizki daude, guztiak. ETB1, adibidez, askoz esperimentalagoa izan zitekeen. Izan ere, entzule kopurua besteena baino askoz txikiagoa du. Ideia berrietan inbertitu dezake, baina ez du horrela jokatzen eta pena bat da.

Lotura hori ez da zuzena. Musika elektronikoa lehen sintetizadorea sortu zenetik daukagu, 20ko hamarkadatik, gutxi gorabehera. Dantzarako musika elektronikoak, aldiz, urte gutxiago ditu, nahiko hurbila da bere sorrera. Gertatzen dena da dantzara zuzendutako musika popularizatu egiten dela, musika elektronikoaren pop estiloa izango litzateke.

Bai, dudarik gabe.

Instrumentu elektronikoez eginiko musika, sintetizadoreen bidez, gitarra elektronikoen bidez, bateria elektronikoen bidez... Elektroakustika ere hor dago. Musika elektronikoa oso zabala da, ia rock&rolla baino zabalagoa dela ere esan daiteke. Rock&rolla ez da musika klasikoarekin uztartzen. Deep Purple izan daiteke salbuespena, orkestra batekin grabatu baitzuen. Musika elektronikoa, ordea, konposatzaile garaikideak sortu zirenetik uztartu izan da musika klasikoarekin. Azken finean, rocka pop-aren kulturaren barruan dago. Musika elektronikoa kultura zabalagoa da. Eta berau osoki ezagutzea ez da batere erraza.

Bai, elementu elektroniko asko erabiltzen ari dira. Konposatzeko modua ere hor dago. Estilo bakoitzaren barruan elementu elektronikoak edota elementu akustikoak erabil ditzakezu. Estilo askotan erabiltzen dira instrumentu elektronikoak, jazzean, musika afrikarrean... Dena dela, nahita nahiez, musika elektronikoa batez ere musika zuria da. Izan ere, elementu elektronikoak zurien mundutik baitatoz, garapen teknologikoa alde horretan dago. Nire ustez erreminta bat da. Hala eta guztiz ere, gaur egun Detroiten, adibidez, technoa egiten duten guztiak beltzak dira.

Niri bururatu zitzaidan ideia da Elektronikaldia. Duela hiru urte sortu zen, Gin Tonic taldeari proposatu nion egitasmoa eta beraiekin hasi ginen lanean. Hasieran Siropek eta Gin Tonicek elkarlanean antolatu genuen jaialdia. Gero, duela bi urte, «Makala» sartu zen antolakuntzan. Gaur egun, «Makala»k eta biok zuzendaritza artistikoa daramagu eta Gin Tonic produkzioaz arduratzen da. «Makala»k, Txarli Brownek eta hirurok Novophonic elkarte mugatu bihurtu dugu. Lehen Sirope Elkarte Musikala zen eta orain Novophonic. Izan ere, jende ezberdinak osatzen dugu orain elkartea. Lehen Xabik, Jonek eta nik osatzen genuen. Orain beste hiru pertsona gaude.

Jai batekin hasiko dugu jaialdia. Urriak 11n, ostiralean, Brooklyneko talde bat izango dugu, Turntables on the hudson, DJak dira eta perkusionista bat ere badakarte beraiekin. Whatch T.V. ere hemen izango da, Madrilgo proposamena, disko berriarekin datoz. Eta gero arratsaldeetan, Kursaalean apustu arriskutsuagoak izango dira: batez ere, entzuteko musika. Suediatik datorren Mokira taldea, adibidez; Puss izeneko beste bat ere bai, Game Boyak musika egiteko erabiltzen dituena... Gero Bilbotik datozen Chico y chica ere izango dira, oso proposamen kabareteroa eta dibertigarria. Horrez gain, lehiaketa bat ere antolatu dugu. Horrela, aretoetako batean finalisten emanaldiak entzun ahal izango dira. Euskal Herriko nahiz Europako taldeak izango dira bertan

Ondo ikusten dut, PPrekiko politika ezberdin bat garatzeko moduan ikusi ere. Hori izan da alderdiaren barruko hainbat sektorek Nicolas Redondoren azken garaian egiten genuen kritika, hau da, gure mezu politikoek eta PPrenak inolako diferentziarik ez izatea. Ordezkatzen ditugun herritarren begietara behinik behin, irudi hori zabalduta zegoen gure gizartean.

Lehenik eta behin, esan dezadan, aspektu batean ez dela ezberdintzen, hau da, gaur gaurkoz PP eta gu eremu berean gaude, mehatxu terroristaren eremuan. Halaber, une honetan balore berdinak defenditzen ditugu: Konstituzioa eta Gernikako Estatutua. Agian beraiek ez dituzte horiek horrela defenditu beti, baina orain bai. Alabaina, PP eta sozialistak oso diferenteak gara, Patxi Lopez mezu eta jarrera ezberdin bat lantzen ari da, honela barnebildu daitekeena: Gu ez gaude ezeren aurka, ez nazionalismoaren aurka, ez bestelakoren aurka ere. Gu sozialistak gara. Guretzat nazioa ez da Espainian bukatzen, gu zerbait gehiago gara. Gizarte honetan nazionalista espainolak deitzen gaituzte, baina ez gara inola ere nazionalistak. Era berean, ez gaude Espainia edota Euskal Herria munduko hoberenak direla uste dutenen aurka. Guretzat biak oker daude, besterik ez.

Ez dakit, ez da erraza hori ebaztea. Ez dakit EAJren jarrera esentzialista ote den, ia-ia esentzialista edo oso hurbilekoa. Bere jarrera fundamentalista dela esaten ausartuko nintzateke, ordea. Alegia, politikan ezin duzu jokatu zure ideiak munduko onenak diren ustetan eta arerioarenak deus balio ez balute bezala. Herri hau ezin da eraiki alde guztien bitartez ez bada.

Hori denok esaten dugu. Ados. Baina, hori sinetsi egin beharra dago, hau da, praktikara eraman behar da egunero. EAJk ezin du honezkero bere proiektuaren ontasunez inor konbentzitu hitz soilen bitartez, eta gu, konbentzituak ez gaudenok, kanpoan utzi eta infernura kondenatu. Gu infernuan bizitzera kondenatuak baigaude. Gazte ginela esaten zitzaigun: «Ez baduzu hau egiten infernura joango zara». Bada, EAJko batzuek gaur egun, sotana aspaldi utzi bazuten ere, horrela egiten dute. Eta ezin da inondik inora horrela izan. Hortik esentzialismoa eta aniztasun eskasarena.

Ez dakit (irriak). Gaur egun, egia da, badaude herrialde txikiak, Andorra, San Marino eta abar, independenteak...

Errespetagarria da, baina, guztiz absurdua da egoera horretan bizi nahi izatea, joko arau ekonomikoek banku handien eta multinazionalen esparrura jokatzera eramaten zaituztenean...

Tira... Nazionalismo espainiarrak ba al du eskubiderik euskaldunak Espainiatik botatzeko?

Bada, nik egin dizudan galdera astakeria bat dela esan nahi dut. Zuk aipatu duzun aspektu horri buruz euskaldunek eskubidea ote dugun galdetzen didazu? Arraioa. Galdera hori Konstituzio batek ekarri duen Estatutu bat onartu ondoren egina dago. Konstituzio hori alda daitekeenik? Bada, bai. Ados. Baina horretarako kontsentsu zabal bat behar da, baita Gernikako Estatutua aldatzeko ere bai. Egingarria da. Baina joko arau batzuk daude. Eskubideak izan daitezke edo ez, baina berauek erabiltzea bestelakoa da. Alegia, nik nazionalisten ahotik hauxe entzuten dut sarri: «Nik autodeterminazio eskubidea izan nahi dut, baina ez dut erabili nahi».

Bai noski. Baina hori esaten duten bakarrak Batasunekoak dira. EAJko kideek ez dute inola ere horrela planteatzen. Hor daude: bai baina ez, nahi dugu baina ez dugu nahi. Serioak izan gaitezen. Eskubide hori izan bada, eta jakina, erabili nahi baduzu traba guztiak jarriko dizkizute beti: ez dela ona, ez duela balio, erreferenduma ez dela egokia. Botoa emateak edo ez emateak eskubidea ukatzen du? Nik ez dut hori garbirik ikusten. Gaia oso konplexua da.

Batasunak ezin izango duela hauteskundeetan parte hartu aurreiritzi bat besterik ez da. Bitxia da, herri hau zoragarria eta izugarria da halaber. Oso erraz joaten gara alde batetik bestera. Baltasar Garzoni izugarriak egiten dituela kritikatzen zaio, ezin duela Euskal Legebiltzarra behartu hau edo beste egitera. Tira, ni neu ados egon naiteke Garzoni egiten zaizkion hainbat kritikekin. Baina ezin da esan Batasuna legez kanpo dagoenik. Orain arte Auzitegi Gorenari ilegalizazio prozesua planteatu baino ez zaio egin.

Egoera oraingoa bezain txarra izango da. Batasunekoek ezin izango dute hauteskundeetara aurkeztu, legalki eragozten zaielako. Guk, berriz, arazoak eta eragozpenak ditugu, gu ez aurkezten beste modu batez saiatzen direlako. Hau da, ETAk gu hiltzen gaitu, edota bien bitartean, bizi garen tokitik kanporatzen saiatzen dira eraso bortitzen bitartez. Egoera gaiztoa izan da eta izango da kargu sozialista nahiz popularrentzat. Hemendik aurrera, berriz, Batasuneko jendeari bizitza konplikatzen hasiko zaio.

Demokraziarako egoera txarra zen eta izango da, baina ez txarragoa. Guk gure eskubideen erabilpena garatu ezin dugun bitartean, ETAren presio terrorista dagoen bitartean askatasunik ez dago, eta ondorioz, demokraziarik ere ez