SEI (Euskal Soziolinguistika Institutua Sortzen) kultur elkarteak 2001eko azaroan egindako Kale Erabileraren Neurketan jasotakoaren arabera, Urretxu-Zumarragan euskararen kale erabilera %22,7koa da. Hots, 100 lagunetik ia 23k euskara erabili ohi du kalean. Datu hau EKBk 1993 eta 1997an egindako Kale Neurketekin alderatzen badugu, bi herriotako erdigunean -EKBk zona horretara mugatu zuen bere ikerketa- euskararen erabilera azken urteetan bere horretan mantendu dela ohartuko gara. 1993an %17,2koa zen, 97an %26,3koa eta 2001ean %26,2koa. SEIren arabera, kezkagarria da azken lau urteotan erabilerak gora ez egin izana, kontuan izan behar baita 1996an euskararen ezagutza maila %45,1ekoa zela, eta azken erroldako daturik oraindik kaleratu ez den arren, 97tik hona ziurrenik gora egingo zuela. Beraz, proportzioan erabilera baxuagoa da oraingoa 97koa baino.

Hasiera batean 40 bat lagunek osatzen zuten Zintzo-Mintzo, eta taldeak egun duen helburu bera zuen orduan, euskararen normalizaziorantz aurrera egitea, alegia. 1994an egindako batzarrean, helburuak eta ikusten zituen hutsuneak finkatu zituen elkarteak, gerora begira bere lana nondik bideratu jakiteko. AED eta gainerakoekin alderatuta, Zintzo-Mintzok ez omen zuen ezer, ez herri-aldizkaririk, ez Udalekin hainbat proiektu martxan jartzea ahalbidetu zezakeen bitartekaririk... Iturriozen aburuz, "Urretxu eta Zumarragan gauzak oso mantso egin dira, eta Udaletan sentsibilitate eza nabari da aurrerapausoak emateko orduan".

Apurka-apurka, euskara elkarteak, egindako lana medio, bere lehen fruituak jaso zituen, eta Zumarragako eta Urretxuko Udalekin proiektu konkretuak aurrera ateratzeko hainbat hitzarmen sinatu zituen. Hitzarmen horien atal bat Gazte Txokoari dagokiona da. Zintzo-Mintzo Euskaltzaleen Elkarteak 12 eta 16 urte bitarteko gazteen bilgune bilakatu nahi duen txoko bat jarriko du Urretxun duen lokalean. Asteburuetara begira dagoen proiektua da, astean zehar gazteek aisialdia beteta baitute.

Aisialdiarena da, hain zuzen ere, Iturriozen hitzetan, euskarak Urretxu eta Zumarragan duen egoeraz hitz egitean kontuan hartu beharreko puntu garrantzitsuenetariko bat. Dioenez, ezagutzaren datuei so eginez, ezaugarri beretsuak dituzten herriekin alderatuz egoera ez da txarra, baina erabilerari dagokionez "kaxkar samarra" da. Bere ustez, "argi dago jende gero eta gehiagok dakiela euskaraz, baina aisialdira bideraturik dauden eskolaz kanpoko ekintza gehienetan erdara da nagusi. Kirolean adibidez, entrenatzaile erdaldun bat izanez gero jokalari guztiak erdaraz aritzen dira, eta berdin musika ikasten ari direnek andereño erdaldun bat baldin badaukate".

Egoera hori izanik, Zintzo-Mintzok egin beharko lukeena Udaletako Euskara Biziberritzeko Plana bultzatzea dela esan digu elkarteko lehendakariordeak. "Lau urteko plan bat egin eta alderdi politikoak eta bi udalak aurrerapausoak ematea bultzatu behar ditugu. Dena den, badakigu hori zaila dela, politika kontuak sartzen baitira jokoan. Eta denok ezagutzen dugu elkar...". Sebas Iturriozek Kilometroak festarengan ditu jarrita esperantzak: "Ea lanean aritu garenak proiektu batekin identifikatuak sentitzen garen eta indarrak batu eta gauzak aldatzen hasterik badaukagun"