Argia astekaria webgunearen hasiera

Etor argitaletxeak plazaratu berria zuen "Mitxelenaren Idazlan Hautatuak" liburua, non biltzen ziren Koldo Mitxelena argiaren esanetatik asko, eta ZERUKO ARGIAk pozaren pozez jasotzen zuen gertaera. Bere lehen orrialdean Bengoetxe izenpetzen zuenak Koldo Mitxelenari egiten zion elkarrizketa, eta liburuen ataleko zatirik nagusiena Jose Mari Aranaldek aipatu liburuari eskaintzen zion.

Horretarako arrazoiak lehen orrialdean bertan zetozen. "Oso liburu inportante eritzi dio Z. ARGIAk K. Mitxelena jaun errenteriarraren liburuari". Eta jakina, egileari egindako elkarrizketa eskatzen zuen horrek. Beraz, Koldo Mitxelenarengana jo eta ahalik eta galderarik zorrotzenak egiten saiatu zen Bengoetxe, zinez elkarrizketa mamitsua lortuz (barkatuko ote dit sail honen irakurleak, luzeegia izaki, pasarte batzuk baino ezingo baititu hemen irakurri).
Hasiera moduan, "belaunaldien borrokaz" Mitxelenak zioena gogoratu, eta lehengo idazleen eta orduko berrien arteko aldeaz mintzatzeko eskatzen zion Bengoetxe galdetzaileak.
Eta Mitxelenak, orduan: "Oraingo jendea euskal gaietara isuriagoa aurkitzen dut, besteak beste, gure sasoikoa baino. Egia ere da bazela orduan orain ez den beste lanbiderik. Eta, gezurra badirudi ere, hauxe da oraingoei aurkitzen diedan alderik onena: lotsa galdu dutela. Harako guk genuen lotsa gaizto hartaz ari naiz. Etsirik geunden euskaraz æpaxamoduÆ mintzatzea, ahoz nahiz izkribuz (ætolerablementeÆ, zioen Orkaiztegik), apur batzuek bakarrik egin zezaketen gauza zela, eta errazegi jotzen genuen erdarara, mordoilokerian ez amiltzearren. Orain, berriz, lehen bakanka baizik erabiltzen ez ziren gaiak ere ausarki darabiltzate, dotoretasunaz gehiegi kezkatu gabe".

Funtsezkoa zen hurrengo galdera ere, antza denez, herri xehea euskara galduz omen zihoan-eta, nahiz eta azkenaldi hartan euskal literaturak gorakada handia egin izan. Eta ea zergatik literaturaren loraldiak euskara bizia indartzeko ondore hoberik ez zekarren jakin nahi zuen Bengoetxek. Are gehiago ausartzen zen mahaigaineratzera: "Bide desberdinetatik, desberdinegitatik, ote dabiltza herri hizkera eta literatur hizkera?".
Baina Koldo Mitxelena ez bide zen itzulinguruka ibiltzea gustuko zuen gizona, eta zuzen erantzuten zion eskatutakoari: "Herriaren artean, oraingoz, gure hizkuntza ez doa aurrera: inora mugitzekotan, atzeraka dabil. Gaitz hori, ordea, ez dugu arestikoa, aspaldidanik datorren eritasuna baino. Euskal literaturaren loraldiak, nik uste, ezin dezake hortan berehalako eraginik izan: eragin hori zenbait urteren buruan baizik ez da nabari izango. Bateratsu, urrutiko helburu bakar bati begira, ari behar genuke guztiok, baina nor geure sailean, gogoko ez dugunean ez baitugu gauza zuzenik egingo. Baina goiko, erdiko eta beheko mailako lanen premia gorrian gaude eta ez dut uste bata bestearen etsai denik. Ez luke, behintzat, horrela izan behar".

Koldo Mitxelenari elkarrizketa bat egin eta euskara batuaren arazoa aipatu gabe uzterik ez zegoen, bistan da. Lau urte bazeramatzaten gainera, zorioneko batasun horretara zeraman bidean barrena, ez oztopo larririk gabe, eta honen guztiaren inguruan Mitxelena handiak zeukan ustea jaso nahi zuen Bengoetxek: Arinegi al zebilen zenbait gazte? Eta ea Arantzazun aholkatu ziren urratsak gehiegi handitu egin al zituzten batasun horren aldeko batzuek, eta herria -inoiz euskarazko liburuak irakurtzen zituen herria- beraiei jarraitu ezinik utzi.
"Daramagun lasterra neurtzea ez da erraz -erantzuten zuen Mitxelenak-; are gaitzago eraman behar genukeena mugatzea. Baditugu, bestetan bezala, ezinegonak eta lasaiak. Presakaegi ibili nahi luke agian zenbaitek, eta ez da harritzeko. Urte gehiegi iragan zaizkigu æbertan goxoÆ geundelarik. Orduko geldiak dakar oraingo lehia. Zenbat falta zaigun ikusten duenak, nola esan urrunegi joan garenik? Irakurle sail bakoitzak -eta irakurleak ere prestatu behar ditugu, ez bakarrik idazleak- gogoko duen bazka hartu behar luke idazleengandik. Hemen eta bestetan, inorentzat ez diren irakurgaiak dituzu okerrenak"

MCCk edo Mondragon Korporazio Kooperatiboak 2001eko ekitaldia ixtearekin batera osatu du 2001-2004 Plan Estrategikoaren lehen urtea. Iazko bigarren seihilekoan moteldu egin zenez ekonomia, uste baino zifra apalxeagoak izan dituzte azkenean, baina, hala ere, MCCko Jesus Catania lehendakariak adierazi duenez, ez dituzte aldatuko planean seinalatu zituzten helburuak. Erakundeko arduradunen iritziz, aurreikusi baino urrixeagoa izango da 2002. urtea, baina ziur daude 2003 eta 2004 urteetan iritsiko direla markatu zituzten mailetara.

MCCren 2001-2004 planean markatzen denez, 2001eko nahiz 2002ko emaitzak gorabehera, erakundeak ia bikoiztu egin nahi ditu egitamuaren azken urterako, hots, 2004rako, bai arlo industrialeko eta banaketako fakturazioa (14.000 milioi euro), bai mozkinak (ia 800 milioi euro), bai produkzio zentroak (23 zeuzkan 2000. urtean eta 57 izan nahi ditu 2004an). Epea amaitu aurretik, 69.700 lagun ingurutsuko plantilla osatzea ere espero du.
2001EKO EKITALDIA, USTE BAINO URRIXEAGOA. Barruko nahiz kanpoko ekonomiaren hazkunde ez hain handiak baldintzatu du 2001eko ekitaldia, baina, nolanahi ere, MCCk jakin du egoera horretara moldatzen. Arduradunek diotenez, nahiz eta eskaeran merkatuko baldintza txarrak nabaritu dituzten, nahiko hedapen handia lortu dute barruko zein kanpoko salmentetan. Horrez gainera, aski ongi bete zaizkie enplegua sortzeko eta nazioartera zabaltzeko markatu zituzten helburuak.
Hiru talde hartzen ditu MCC korporazioak: industriakoa, banaketakoa eta finantza-aseguruetakoa. Lehen bi taldeei dagokienez, ondoko zifra hauek ageri dira 2001. urtean. MCCk, iaz, 8.028 milioi eurotik gorako salmenta egin zuen; 2000. urtean, 7.065 milioi eurotik gorakoa. Hortaz, %13,6 inguruko igoera guztira, nahiz eta %17ko aurreikuspenera heldu gabe gelditu. Iazko inbertsioetan, bestalde, 907 milioi eurotara iritsi zen: 2000n baino %22,9 gehiago. Irabaziei gagozkiela, berriz, 2000koak baino urrixeagoak dira 2001ekoak. Ondoz ondo, 405 bat milioi euro 2000n eta 400 bat 2001ean.
Pertsonalaren saileko datuek erakusten dutenez, MCCk 59.827 enplegatu zeuzkan 2001ean eta 53.377 2000n: %12,1 inguru hazi da plantilla, beraz. Bestela esanda, 6.450 lanpostu sortu zituen iazko urtean. Atal horretan, bestalde, hauxe da azpimarratzekoa: 2001. urtearen bukaeran, 5.725 enplegatu zeuzkan atzerriko sozietate afiliatuetan (1.060 langile gehiago urtebeteren buruan; %23 inguruko hazkundea, ehunekoetan adieraziz gero).


Talde osoari, oro har, okertu egin zitzaizkion egoera ekonomikoaren adierazleak, 2001. urtean barrena. Dena dela, egoera zertxobait normalizatu zitzaion zantzuak ere nabaritu zituen urteko azken hilabeteetan. Taldearen barruan, ekipamenduko ondasunak eta automobilgintzako osagaiak eta ekipamenduak fabrikatzen dituztenek atera zuten etekin onena. Lehen kasuan, makina-tresnen produkzioak barruko sektorean marka hautsi zuelako gertatu zen; bigarrenean, berriz, beste negozio unitate batzuk martxan jarri zituztelako. Talde industrial honek 3.428 milioi euroko salmenta kontabilizatu zuen 2001ean; 2000n baino %8,1 gehiago saldu zuen, beraz.
Iaz, ingeniaritzako eta ekipamenduko ondasunetako dibisioak eta automobilgintzakoak izan zuten hedapen dinamikoena, %20tik gora hazi baitzen salmenta, hala batean, nola bestean. Zifretan adierazita, 316 milioi euroko salmenta eta 737 milioi eurokoa izan zuten, hurrenez hurren. Horien ondotik, makina-tresnen dibisioa gailendu zen hazkunde bizkorrean, 175 milioi euroko salmenta kontabilizatu baitzuen (%16,3ko igoera, 2000. urtearekin konparatuta).
Kanpoko merkatuetako iazko salmentei dagokienez, makina-tresnetako eta automobilgintzako dibisioak ageri zaizkigu gailurrean. 2000. urtearekin alderatuz gero, %35eko igoera eta %29,5ekoa izan dute, ondoz ondo. Automobilgintzaren kasuan, esportazio propioekin batera, Erresuma Batuko eta Hego Amerikako (Brasilgo instalazio berriak barne) produkzio zentroek saldutakoa hartu behar da kontuan.


Lau jarduera biltzen ditu MCCko finantzen taldeak. Zeinek bere ezaugarriak dituen arren, elkarren artean ondo erlazionaturik daude, finantzetako nahiz merkataritzako funtzioetan batera aritzeko. Horrela, Euskadiko Kutxak jarduten du bankuen alorrean, Aroleasingek eramaten ditu finantzetako errentamenduak eta Lagun Aro arduratzen da MCCko taldeen prebisio sozialaz nahiz partikularren aseguruez.
Euskadiko Kutxa, iazko urteari oro har erreparatuta, nahiko gustura gelditu zen emaitzekin, batik bat bere betiko negozioari dagozkienekin, nahiz eta zailtasun dezente izan zuen aurreikusitako irabazien muga iristeko. Alde horretatik, %12,4 igo zitzaien bitartekotzako marjina, 2000tik 2001era, eta bistan gelditu zen betiko negozioaren finkotasuna. Ekitaldietako irabazia, aldiz, %3 jaitsi zitzaien 2000tik 2001era, 107 milioi eurotan gelditu baitzitzaien azkenean. Euskadiko Kutxaren kasuan, aurreko urteetan bezala, baliabide propioen maila handia da nabarmentzekoa, eta, horien barruan, kontsolidatzekoen multzokoena. Iazko ekitaldia itxitakoan, 923 milioi eurokoak ziren baliabide propioak, eta 426 milioi eurotako superabita erakusten dute, Espainiako Bankuak eskatzen duenarekin konparatuz gero.
Iazko ekitaldiaren bukaeran, 114 kooperatibatako 25.950 mutualista zeuzkan Lagun Arok. Inoiz ez bezalako hazkundea izan zuen 2001. urtean: 1.715 mutualista gehiago erregistratu zituen. Iaz, 41 milioi euro baliatu zituen banaketako prestazioan edo epe laburreko prestazioan, eta honako behar hauek babesteko erabili zuen diru gehientsuena: aldi bateko ezintasunak (21 milioi euro, totalaren %46,2) eta osasun zerbitzuak (16 milioi euro, totalaren %36,34).
Aseguruen arloko nahaste handiak gorabehera, oso etekin ona izan zuen iaz Lagun Aro konpainiak. Guztira, 144 milioi euroko diru sarrera kontabilizatu zuen. Hortaz, %16ko igoera izan zuen 2000ko ekitalditik 2001ekora. Aseguruetako primei dagokienez, 109 milioi euroko diru sarrera erregistratu zuen (%26,5eko igoera, beraz). Azkenik, primengatiko igoera konpainiaka banatuz gero, %20koa izan zuen Lagun Arok eta %45ekoa Lagun Aro Bizitzak

Euskalkia eta administrazinoa" izeneko jardunaldi interesgarriak izan dira Bilbon maiatzaren 10ean eta 11n Mendebalde elkarteak antolaturik. Hitzaldi gehienak izen bereko liburuan argitaratu dira.

Lehen egunean ondare historikoaz mintzatu ziren hizlari gehienak, XIX. mendera arteko administrazioko testuetako eta testu juridikoetako hizkera aztertu baitzuten: Manex Goienetxe, Jose Mari Satrustegi eta Txomin Peillen, hurrenez hurren, Lapurdiko eta Nafarroa Behereko, Nafarroako eta Zuberoako erakundeetako eta idazkietakoaz mintzatu ziren. Andres Urrutiak aurkeztu zuen XIX. mendean Bizkaiko administrazioan erabili euskara. Jexux Eizagirre antilinguaz mintzatu zen eta argitara emaniko txostenean, gipuzkeraz idatzitako bando ezagun bat ageri bada ere, administrazioko gipuzkerazko testuen azterketa falta zen.
Larunbatean egungo erabileraz mintzatu ziren Imanol Bilbao eta Anjel Lobera, bata, Bermeoko Udalaren erabileraz eta, bestea, aginteek hizkuntza gutxituen eretzean duten zereginaz eta, bereziki, Bizkaiko Foru Aldundiaren ekinaldiez. Lontzo Zugazagak, aldiz, Elizaren itzulpen-arloko jokabidea izan zuen aztergai.
Azkenik, mahainguruan bildu ziren Mari Jose Arrieta (HAEE/IVAP), Gorka Aurre (Hizkuntza Politikarako Sailordetza), Kontxi Gabantxo (UEMA), Juan Jose Larrea (EHU) eta Esther Urrutia (Deustuko Unibertsitatea) administrazioaren eta herritarren arteko loturaz aritu ziren. Ondoren, Txillardegi omendu zuen Mendebalde elkarteak.
Ostiraleko saioetan nagusiki XIX. mendera bitartekoak izan ziren mintzagai eta gainerakoetan azken urte hauetako eta egungo egoera aztertu zen. Tarte horretan ere badira dokumentuak eta garrantzi berezia du 1936ko urritik 1937ko ekainera bitartean argitaratu zen «Euzkadi'ko Agintaritzaren Egunerokoa»-k, hango hizkeratik eta euskalkien erabileratik ondorio interesgarriak atera daitezke eta.

Jardunaldietako eztabaida nagusia lehen saioaren amaieran piztu zen "Antilingua" izeneko txostenaren karietara. Eizagirre txostengileak euskara errazaren eta hizkera xehearen alde egin zuen eta administrazioko testuetan usu ageri den zenbait akats nabarmendu zuen. Urrutiak teknikotasun juridikoa ziurtatu behar dela adierazi zuen, ezin dela guztia xeheki formulatu, baizik eta hizkuntza birsortu behar dela zehaztasun juridikoa bermatuz eta ulergarritasuna ziurtatuz. Adituek elkarrekin lan egin eta ados jarri beharra aipatu zuten.

Eztabaida horretan suma zitekeen dokumentu eta testu guztiak ez direla mota berekoak, espresuki aipatu ez zen arren. Ildo horretatik, jardunaldietan aipatu ez zen baina hizkera berezituak edo espezialitate-arloetakoak ziurrenik hobekien sailkatu dituen Lothar Hoffmann-ek esanak hona ekartzea egoki dateke. Hoffmann-ek arlo berezituetako testuak sailkatzeko irizpideak lau direla adierazia du: abstrakzio-maila, hizkuntza-forma, eremua eta solaskideak. Hizkera berezituen ezaugarriak irizpide horien araberakoak dira. Bost hizkera-mota aurki daitezke eremuaren arabera: oinarrizko zientzia teorikoetako hizkerak, zientzia esperimentaletakoak, zientzia aplikatu eta teknikoetakoak, ekoizpen materialaren arlokoak eta kontsumoaren eremukoak. Zenbat eta eremu eta hizkera espezializatuagoa izan solaskideak ere hala izaten dira. Eremu horietako bakoitzean erabiltzen diren hizkuntz formei eta irizpideei dagokienez, Hoffmann-ek hauexek hartu zituen kontuan: batetik, sinbolo artifizialetan edo hizkuntza naturalean oinarritzea; bestetik, terminologia gehiago edo gutxiago erabiltzea eta, azkenik, sintaxi hertsiagoa edo askeagoa baliatzea. Terminologiaren erabilera eta sintaxi-mota eremuaren, abstrakzio-mailaren eta solaskideen araberakoak dira. Abstrakzio-maila altuena oinarrizko zientzia teorikoetako hizkeretan (esaterako, matematikaren hizkeran) dugu, sinbolo artifizialak eta terminologia erabiltzen dira eta hertsia da sintaxia; beste ertzean kontsumoaren eremuko testuak ditugu eta horietan sintaxia askea da eta termino gutxi erabiltzen dira.


. Administrazioaren eremuan eta arlo juridikoan idazten diren testuak hizkuntza naturalean oinarritzen dira, baina lexiko berezituak eta terminologiak testu-mota ezberdinetan -abstrakzio-mailaren, solas- kideen eta eremuaren arabera- izan dezaketen zama handiagoa edo txikiagoa da eta sintaxia, berriz, hertsiagoa edo askeagoa. Nolanahi ere, testuetan lexiko berezitua eta terminologia agertzeak ez dakar berez joskeran akatsak agertzea. Haatik, joskeran akatsik ez egin arren, hiztegian eta terminologian bada konpondu beharreko arazorik, badira -eta ez gutxi- ados jarriz erabaki beharreko terminoak. Igone Zabalak eta beste aditu batzuek diotenez, hizkera berezituetan eraginkortasunak, besteak beste, terminologia-mailako biunibokotasuna eskatzen du kontzeptuaren eta terminoaren artean, salbuespenak ugari direla jakin arren. Terminologiaren esparruan neologiak eta mailegatzeak izan behar duten lekua ere aintzat hartzekoa da, hizkuntza-normalizazioarekin zerikusi zuzena baitute, baina ezin ahantz daiteke euskalkien altxorra Peillenek jardunaldietan aipatu bezala

Otoitz kantua da gregorianoa, latinez idatzia eta eliz, komentu zein monasterioetan abestua. Duela gizalde asko sortu bazen ere, Euskal Herriko hainbat tokitan oraindik bizirik dirauen musika mota da. "Cantate domino" lana Easo Abesbatzako Capella Gregoriana taldeak grabatu du, Aita Javier Irastortza O.S.B-k (Ordo Sancti Benedicti) gidatutako koroak. "Kanpotik ikusita gregorianoak hilda dagoen musika mota dirudi. Hori, ordea, ez da egia. Abesbatza asko eta askok abesten ditu horrelako kantuak, eta jai eta liturgia askotan jarraitzen da aspaldiko ohitura hau", dio Elkarlaneaneko Anjel Valdések. Eliz musikaren inguruan hainbat lan argitaratu izan dira aurretik. Duela hiru urte, adibidez, diskoetxe donostiarrak Ereski Abesbatzak grabatutako lan bat kaleratu zuen. Bestalde, Valdésen iritziz, hauxe da gregorianoen inguruan plazaratu duten bildumarik konpletoena. "Ereski Abesbatzarekin kaleratu genuena oso disko polita da eta interpretazioa oso egokia da. Baina lan honekin beste maila batera iritsi gara, batez ere lan oso konpletoa delako", dio Valdések. Gainera, luzera begira produktu iraunkorra izango dela uste dute diskoetxekoek.

Garai Bakoitzak Bere Kantua Du. Lau diskoz osatutako bilduma da "Cantate domino". Kanta gehienak VIII eta IX. mendeetakoak dira. Lehenengo hiru CDtan urteko garai zehatz batean abestu ohi diren kantak biltzen dira: "Puer natus" izenekoan, Eguberri garaiko abestiak; "Attende domine"n Garizuma eta Aste Santukoak; eta "Gaude Maria" izenekoan Ama Birjinaren egunetako kultoaren errepertorioa. "Pange lingua" tituludun lanean, berriz, gregoriano herrikoiaren abestiak jasotzen dira, herri fededunak edo eliz koroak kantatzen zuena eta oraindik zenbait elizatan entzun daitekeena. CD bakoitzak, gainera, CD-ROM bat eskaintzen du latinezko hitzen itzulpenekin, euskaraz, gazteleraz, frantsesez eta ingelesez. Lau diskoekin batera gregorianoen bilduma honetan liburuxka bat ere eskaintzen du Elkarlanean argitaletxeak. Kanta bakoitzaren latinezko hitzak, partiturak eta garai bakoitza kokatzen duen txostena jasotzen da bertan. Guztia Aita Javier Irastortzaren eskutik. Anjel Valdésen iritziz, gregorianoa musika herrikoia da eta Euskal Herrian nahiko hedatua dago: "Beste musika herrikoi batzuek, trikitixak, esaterako, askoz ere jarraitzaile gehiago ditu. Hala ere, publiko oso fidela du gregorianoak". Duela urte batzuk Sony diskoetxeak Silos-eko monjeek grabatutako lanarekin sekulako salmenta zifrak lortu zituen. "Cantate domino" ezin da orduko lan harekin alderatu, Valdesen esanetan:"Gu beste maila bateko konpainia gara, lurralde eremu txikiagoan mugitzen gara. Orduan, gure publiko potentziala ere txikiagoa da, noski". Bestalde, diskoetxearen helburuak aurreikusitakoaren arabera betetzen ari dira. Kanpotik, batez ere, hedabide espezializatuetatik jaso dituzte eskakizunak, Radio Nacional de Españatik (Radio Clásica), kasurako. Eta horixe da, hain zuzen ere, kanpora begira argitaletxeak duen jomuga: leku berezituetara heltzea eta Fnac edo El Corte Inglés bezalako gune komertzialetan izatea. Urte baten buruan mila ale inguru saltzea espero dute Elkarlaneanekoek.

Grabaketa Neketsua. Ez da Capella Gregoriana Easok disko bat grabatzen duen estraineko aldia. Bai, ordea, estudioan egiten duen lehena. Aurretik bi lan zuzenean grabatu dituzte eta beste bi diskotan ere parte hartu dute abesbatza ezberdinekin. Lazkaoko koroak aspalditik zuen disko bat grabatzeko asmoa. Eta ahalegina ere egin zuten, baina, ez zuten zorte handirik izan. Orduan, Elkarlanean argitaletxearengana jotzea erabaki zuten. Diskoetxe donostiarrak gustura hartu zuen proposamena. Baina baldintza bat jarri zuen: lau CDtako bilduma bat kaleratzea. Aita Javierrek esan digunez, lau CD eta gehiago grabatzeko errepertorioa zuten, hala eta guztiz ere, erronka garrantzitsua zen. Gregorianoa "a capella" abesten den kantu mota da, hau da, ahotsa da abestian parte hartzen duen instrumentu bakarra. Bestalde, urteak pasa ahala zenbaitetan instrumentuez lagundua izan da. Lazkaon entseatzen duen koroak organoa sartu du kantu batzuetan. Gregorianoa "a capella" bakarrik abestu behar dela esaten duen jende asko dago. Aita Javier, ordea, zenbaitetan organua sartzearen aldekoa da: "Solesmes-en, gregorianoaren Mecan, organoa erabiltzen dute, baita beste hainbat tokitan ere. Nabarmendu gabe erabiltzen bada, lagungarria da". Joan den urteko martxoan hasi eta urrian amaitutako grabaketa lana Elkar estudioan burutu zuten Jean Phocas teknikari zutela. "Ostiralero lau orduko grabaketak egiten hasi ginen, baina estudioaren beste konpromiso batzuk zirela eta ezin izan genuen jarraipen bat izan", dio Aita Javier Irastortzak. Horren ondorioz, neketsua izan da grabaketa prozesua. Izan ere, hogeita bi pertsonako koroa saio guztietarako biltzea ez baita lan erraza. Nahasketa izan da, ordea, Anjel Valdésen ustez betebeharrik gogorrena. Hogeita bost kanta baino gehiago ditu CD bakoitzak. Abesti bakoitzetik hamar-hamabost hartualdi egin ziren eta horiek guztietatik bakarra aukeratu behar zuten. Horrez gain, zenbait abesti editatuak izan dira hartualdi ezberdinetako zatiak hautatu eta elkartuz. "Editajea oso lan eroa da eta Aita Javierrek estudioko lana bere eguneroko betebeharrekin konbinatu behar izan du. Gogorra izan da, baina azkenean denok pozik eta gustura gelditu gara", jakinarazi digu Valdések. Aita Javier Irastortzaren ustez, otoitzerako giroa sortzea da lan honen helburu nagusia: "Ez da nahikoa ongi grabatua eta ongi abestua dagoen diskoa kaleratu dugula entzutea. Teknikoki ongi kantatua ez badago ere, otoitz giroa sortzen badu nahikoa da niretzat".
Zazpi Urte. Capella Easo Gregoriana, Easo Abesbatzaren koroetako bat da. Taldea 1995ean sortu zen eta orduz geroztik ostiralero Lazkaoko beneditarren monasterioan entseatzen dute Aita Javier Irastortza O.S.B.-ren zuzendaritzapean. "Te Deum" bat izan zen koro hau sortzeko aitzakia, Easo Abesbatzak kantu hau abesteko intentzioa agertu baitzuen. "Te Deum"a polifoniazko kantu bat da, hau da, nota ezberdinak abesten dira batera. Bestalde, gregorianoa den zati bat ere badu. Baina, garai hartan Easo Abesbatzak ez zuen gregorianoa abesten zuen talderik. "Easo Abesbatzean seminarista izandako partaide bat zegoen eta taldea sortzeaz bera arduratuko zela esan zuen. Hamabi pertsonako taldetxo bat sortu eta nigana jo zuten zuzendaritza lanak egiteko eskatuz", dio Aita Javierrek. "Te Deum"a prestatu, grabatu eta pozik eta gogotsu zeudenez, taldearekin aurrera egitea pentsatu zuten. Gaur egun hogeita bi pertsonak osatzen dute Capella Gregoriana Easo Abesbatza. Kristautasunaren barruan sortutako kantu mota da gregorianoa. Gaur egun, batez ere, moja eta elizgizonek abesten dutelako dirau bizirik. Gizonez osatutako koroa da hau eta zuzendaria da abadea den bakarra. Beste partaide guztiak ezkonduak dira. Hala eta guztiz ere, askok seminarioan ikasi zuten, eta apaiz izandako bat edo beste ere bada.
Aita Javier ordiziarrak Frantziako Solesmes monasterioan egin zituen gregoriano ikasketak. Solesmes Le Mans eta Paris artean dagoen herri txiki bat da. Aita Javier bezala, beneditarra da monasterioan eta bere eliz eginkizun nagusia meza ondo prestatzea da. Guztia gregorianoz egiten dute eta mundu osoko jendea bertaratzen da egunero beren kantu eta otoitzak entzutera. "Gure ofizioa latinez egiten genuen eta latinez gregorianoa soilik abesten zen", diosku Aita Javierrek. Gregorianoa kantatzerakoan ahots askok parte hartu arren, guztiek nota berdina abesten dute aldi berean. Polifonia oso monasterio gutxitan lantzen da. Bartzelonako Monserrat monasterioan, adibidez, ahotsetara abesteko ohitura handia dago. Abatetxe honek XII. mendetik du gregorianoaz gain, polifonia ere lantzeko ohitura.
Garai batean Euskal Herrian asko kantatzen zen musika mota hau. Kanta batzuk euskaraz abesten ziren eta beste batzuk latinez. Ez ziren kanta asko, baina dezentetan errepikatzen ziren. "Aingeruen meza", kasurako, ingandero kantatzen zen. Horrez gain, parrokia bakoitzak normalean bere koroa izaten zuen eta polifonia lantzeaz gain, gregorianoa ere abesten zuten. "Nire koinatua arabarra da eta bere herriko apaizarekin igandero meza osoa gregorianoz abesten zuten. Astero, gainera, meza ezberdina kantatzen zuten", diosku Aita Javierrek. Azken berrogei urte hauetan, ordea, pixkanaka-pixkanaka galtzen joan da ohitura hau. Erroman, Vatikanoko Bigarren Kontzilioan eliz kantuetan herriko hizkuntza erabiltzen hasteko erabakia hartu zuten. Ondorioz, eta gregorianoa latinez abesten denez, emeki-emeki elizkizunetako errepertoriotik kentzen hasi ziren. Egin izan dira gregorianoen doinuak gazteleraz edo euskaraz abesteko frogak. Bestalde, Aita Javierren ustez, ez dira ongi gelditzen: "Goratzarreak edo himnoak abestu izan ditugu euskaraz, baina ez dira gregoriano puroak". Gaur egun parrokia gutxitan kantatzen da gregorianoa. Aita Javierrek esan digunez, parrokiako apaizaren araberakoa ere izan ohi da gregorianoa abestea. Lazkaoko beneditarren monasterioan egunero abesten dute zerbait, herriko mojek ere abesten dute tarteka, eta Arabako Estibalitz eta Nafarroako Leireko monasterioetan ere gregorianoa kantatzeko ohitura dute