Iritsi ginen, bada, Baionara. Autobusa han nonbait utzi, eta egin genuen lehen gauza katedrala bisitatzera joatea izan zen: mojekin gindoazen! Bidean, gotorlekua eta Gaztelu Zaharraren inguruko berdegune eta zuhaitz ederrak erakutsi zizkiguten, han bazkalduko genuela esanez. Behin katedralaren aurrean, erromatarrek Junoren ohorez eraiki zuten tenplu bat egondako lekuan geundela aipatu zuen mojetako batek. Hala ere, XIII. mendean katedral gotiko eder hori altxatzen hasi zirenerako, ba omen zen han beste kristau eliza batà Gure taldea aspertzen hasi zen. Erromatarrek latina ekartzen ziguten gogora, eta katedralak beste edozein eliza: ospa egin beharra zegoen handik. Gu ez ginen etorri Baionara elizak ikustera, errefuxiatuak aurkitzera baizik. Beraz, mojak eta haien gonapean bizitzen baino ez zekitenak katedralaren mirariak ikusten utziz, arineketan egin genuen alde, klaustro zoragarriaren isiltasuna gure deiadarrekin apurtuz. Lasterketa bizian, Erdi Aroko kale estuetan barrena sartu eta jo eskuinera aurretik, jo ezkerrera gero, bat-batean Errobi ibaia zeharkatzen duen zubi polit horietako baten parera iritsiak ginen. Pasa, ez pasa, nolabaiteko zalantza sortu zen taldean. Gal gintezkeela otu zitzaion norbaiti. Ezetz, besteok, kalexka polit haietan behar zutela errefuxiatuek. Eta han joan ginen denak Baiona Ttipira.
Konturatzeke, Pannecau kale legendarioan geunden. Pausoa gelditu, eta inguruan genuen jende guztia aztertzeari ekin genion. Izango ote zen? Ez zen izango? Pare bat segurutzat eman genituen, baina jaramonik ere ez ziguten egiten, eta gu galdetzera ausartu ez. Saint Andrè eliza, Gaztelu Berria, Toneliers kaleaà berriro Errobiren urak. Oso erraza zen handik ibiltzea. Agustin Xahoren kai-muturretik joz, Euskal Museoarekin egin genuen topo. Eta beste kalexka erakargarri batzuekin, gero. Haietako batean, piraten gordeleku zirudien ostatu batetik irten zen gizona. Gure gurasoen adina izango zuen, begiak oso urdin eta irribarrea adeitsu. Guk erabiltzen genuen hizkuntzan zuzendu zitzaigun. Ea zer egiten genuen handik. Konfiantza ematen zuen, eta azaldu genion. Errefuxiatuak ikusi? Ezkutuko jendea zela hura. Hobe genuela Baionak zeuzkan altxorrak bilatu. Ea portua bisitatu genuen. Ezetz. Segitzeko handik aurrera, eta aurkituko genuela. Ea euskaraz ba al genekien. Baietz, gutako bik, konbentzimendu handirik gabe baina. Ikasteko, hura zela gure benetako hizkuntza. Bat-batean, ea txokolatea gustuko genuen galdetu zigun. Baietz, oraingoan denok. Port-Neuf kalera joateko, han zegoela txokolatearen erresuma. Nola iritsi? Bilatuz. «Bilatzen den guztia aurkitu ahal da» esan, eta begiarekin keinu egiten zigula agurtu zen.
Emozioz gainezka, porturantz abiatu ginen. Aturriren ur zabalak zeharkatzen dituen Santespirituko zubitik barrena, tren geltokiaren inguruetara eta handik portura. Behin han, ordea, duda: iheslari segurutzat genuen haren hitzei zintzo jarraitu, ala gure tripazorriei kasu egin. Sabelak irabazi zuen. Arrapaladan zubi handia eta beste txikiago bat pasa, eta Herriko Etxera. Ezkerrera egin, eta arropa dendaz jositako kale batean sartu ginen. Gustura erosiko genuen zer edo zer, gorputzari irentsita gelditzen ziren bakero haietakoren bat, kasu, baina horretarako sosik ez eta tentazioari eustea erraza izan zen.
Bira hara, bira hona, Gaztelu Zaharraren inguruetara iristekotan geundeneanà autobuseko «koadrila»! Hitz txikiena ere esateko aukerarik ez ziguten eman. Mojek ekarritako kutixiekin bapo bazkaldu, eta Dames de Francera erosketak egitera omen zihoazen haiek. Desagertu ginenez, badaà guretzat ez zegoen ezer! Eta seietan itzuliko ginela gogoratuz, agur, Ben Hur!