Argia astekaria webgunearen hasiera

Ezker abertzaleko hautetsiez osatu Udalbiltzaren egitasmoen artean Eskubideen Karta eta Nazioarteko Konferentzia daude. Elkarri bere Konferentzia burutzen ari da. Uztargarriak al dira biak?

Konferentzia guztiak osagarriak dira. Elkarriren Bake Konferentzia, handi handika, metodologiaren bidetik ari da garatzen gatazkaren ebazpena lortzeko. Gureak, berriz, beste bide bat garatu nahi du Euskal Herriaren identitatearen onarpena gauzatu dadin. Eta ez bakarrik Euskal Herriarena, Europako estaturik gabeko nazioen onarpena ere gauzatzeko bidea lantzen ari gara. Horregatik, herrialde hauetako hainbat partaideren kolaborazioa izango dugu. Ordura bitartean lana egitea dagokigu. Irailaz geroztik, berau gauzatzeko lantzen ari garen egitasmoa ezagutaraziko dugu publikoki. Nazioarteko Konferentzia abenduko bigarren asteburuan burutuko da eta honen amaierako ekitaldian Eskubideen Karta aurkeztuko dugu. Bi egitasmoak uztartuak azalduko ditugu nolabait.

Gaur egun dugun datu objektibo bakarra Euskal Herriak bakea nahi duela da. Gure gizartea gatazka konpontzeko bideak bilatzen ari da eta horretarako dinamika eta mekanismo berriak antolatu nahia azaldu du. Aberri Eguneko adierazpenetan hori egon da denon ahotan, eta hori oso positiboa da. Herriaren nahia hori da. Bere ordezkariek bake nahi hori gauza dezaten nahi du herriak. Guk hori gorpuztu beharra daukagu orain.

Azken hilabeteotan gizarte eragileekin lehen bilerak egin ditugu eta orain talde politikoekin hasi gara. Horrek baina joan-etorri asko eskatzen du, finean prozesu bat burutu behar da. Zeregin honetan alderdien ekarpenak bilatzen ditugu eta berauek mugarik gabe eman behar dira. Lehenengo fasean gaude eta lan horrek bere denbora behar du. Gu Udalbiltza gara, baina alderdiek beren konplexutasuna daukate, aniztasuna dute beren barrenean eta hori landu beharra dago.

Guk lanaren poderioz besteak «kutsatu» nahi ditugu, Udalbiltza bere osotasunean martxan jar dadin. Ez da denbora asko dinamika berri hau martxan jarri dela eta denbora behar dugu, kutsatze hori ekinaren ekinez lortzen da, eta kutsatze moduko bat ematen ari den konfiantza osoa daukat.

Udalbiltzak oraindik ez du gai honetaz bilerarik egin Batasunarekin. Udalbiltzak alderdiekin bilerak bukatuko ditu denbora gutxi barru, ekarpenak guztiak bildu eta sintesia egiteko ordua izango da.

Ondo eramaten ditut, alkate izateak lanak batzea errazten du. Alkateak, eskuarki, urteetako lan esperientzia bildutako herritarrak gara. Niri ez zidaten Ondarroako herritar guztiek botoa eman, baina herritar guztien alkatea naiz, herritar guztiak berdin-berdin hartzen ditut. Ideologikoki alderdi batetik elikatzen zara, baina alkate bezala ezin duzu bakarrik hortik elikatu, beste lekuetatik ere elikatu egiten duzu zure burua, zorionez gainera. Herriak egiten dituen ekarpenak jasotzen ditugu, horrek gure lana eramangarriago izaten laguntzen digu.

Euskal Herrian bizi dugun egoera oso gogorra da alkate batentzako, alkate nahiz herritar bezala. Zinegotzi guztiak udal mahaikideak dira, maila pertsonalean elkar estimatzen dugu, ez da erraza beraz. Ni pentsamolde kristauetan hezituta nago eta horrek norbere barruan ikaragarrizko zurrunbiloa sortzen du. Egoera honek, alde batetik, gure etika eta morala ukitzen ditu eta bestetik gure jarrera politikoak astindu ere bai. Niri eta nire ondoko zinegotziei ezin ikaragarria sortarazten digu. Egoera honek irtenbidea behar du, herriak egoera honetatik atera behar du. Alkate bezala, ordea, ez dut irtenbiderik ikusten jarrera pertsonal batetatik. Egoerari irtenbide oso bat eman behar zaio, irtenbide negoziatu orokor bat.

Mintzakidetza horiek une larrietan sortzen diren ekimenak dira. Finean, Udalbiltza antolatzen ari den ekimenaren mahai-paraleloak dira. Ordea, asmoen metaketa egiteko garaia iritsi zaigula uste dut, arlo eta eremu ezberdinetan garatzen ari diren egitasmoak batzeko ordua iritsi dela. Ahaleginak batu eta gaiari osotasunean heldu behar zaio. Batasuneko alkatea naizen aldetik, bake egitasmoari denok batera ekin beharra ikusten dut, gaiari osotasunean ekin behar zaio. Hor dugu Irlandako esperientzia, kontzeptu batzuk sortu dira, adibidez «inclusive talkls» delakoa, hau da, bake egitasmoan denetarik hitz egin behar dugu, dena malgua, eztabaidagarria eta negoziagarria baita. Euskal gatazka konpondu nahi badugu ezin dira gauza batzuk saihestu, denak osotasun batean hartu behar ditugu, bestela arazoak ez du konponbiderik.

Lizarra-Garaziko Akordioa perspektiba zabal batetik ikusita ez da zapuzgarria, bere mementuan eman zen eta esperientzia horretatik asko ikasi dugu denok, gaur egun esperientzia horrek indarrean jarraitzen du, Udalbiltza lekuko. Udalbiltzako lehendakaria naizen aldetik, ezker abertzalea nola atera den juzkatzea ez zait egokia iruditzen. Hala ere, esan dezaket ezkerraren ezaugarrietako bat zabaltasuna dela, ezkerrak bere barnean ñabardura eta espresio asko biltzen dituela, konplexuak eta zabalak aldi berean. Euskal ezkerra ere ez da izaera horretatik at gelditzen, ezkerraren bidean garatzen diren pentsamoldeak zabalak dira, eta uniformetasun eta hertsikeriatik at garatu behar dira. Nire ustez, honek ez du ezker abertzalea ahultzen, alderantziz, bere aniztasunaren adierazpideak dira.

Ilegalizazio egoera batean ez da gustuko erantzunik ematen eta Batasunak ere ez du emango. Frantziako nahiz Espainiako Gobernu zentralistek Euskal Herriak bizi duen prozesua zapuztea nahi dute (batzutan prozesu desesperagarria bada ere), zeregin horretan Batasuna legez kanpo utzi nahi dute. Nik zer nahiko nuke? Ni ahaleginduko naiz martxan dagoen prozesua hau aurrera atzeratzen. Gobernuetatik datozen erasoen aurrean iparra ondo markatuta izan behar du Batasunak. Bidea lan egitea da, herrietan lanean segitzea. Herriak urte askotako gatazka honetan erakutsi duen heldutasuna erakutsi behar du orain ere. Fase honetan ere, prozesuak aurrera egingo duen konfiantza osoa daukat.

Ez dut uste. Euskalduna Jauregian onartu ziren oinarriak hor daude, iraunkortasunerako bokazioz sortuak. Hautetsi berriak herriak aukeratuko ditu, sigla batekin edo besterekin. Hautatuak direnak direla ere Udalbiltzak aurrera jarraituko du, bidea markatua baitu. Gorabeherak izango dira tarteka, baina herri honek iparra hartua du eta jakingo du iparra galdu gabe aurrera egiten. Gu ez bagaude beste batzuk izango dira.

Loren Arkotxa aurkezten bada, orain arteko ildoan lanean segitzeko izango da. Batasunaren izenean ez bada, beste edozein hautagai zerrendan joan naiteke, siglak eta izenak gutxienekoak dira. Nirekin dauden zinegotziak ere modu berean aurkez daitezke. Finean, aukeratuak bagara herriaren zerbitzuan aritzeko aukeratuak izango gara

Oiartzungo ikastolan egiten dut nik lan, eta han, batzuei egokitzen zaigu literaturaz hitz egitea. Horretan, aspalditik ikusten genuen bazegoela adin tarte bat, 14tik 16ra bitarteko hori, poesiaz antzu-edo zegoena. Bagenituen ipuinak adin guztietarako, eta olerkiak ere bai 6-8-12 urte bitartekoentzat eta helduentzat, baina beste horientzat ez. Eta nola inor ez zen gaztetxoentzako poesia liburu bat idaztera ausartzen, oiartzuarrak lotsagabe samarrak gara nonbait eta pentsatu genuen: geuk egin beharko dugu bada! Hasieran, helburu literarioarekin baino gehiago, helburu praktikoarekin hasi nintzen liburua idazten, ia-ia guretzako tresna izan zitekeelakoan, baina gero, hain ondo pasa nuen gaztetxoentzako gauzatxo hauek osatzen, ahaztu egin zitzaidala lehenengo helburua.

Maitasun istorio samur labur-laburrak dira, gozo-gozo begiak itxita irakurtzeko horietakoak.

Baietz uste dut. Izan ere, nire ikasgelako neska-mutil batzuez baliatu nintzen hori jakiteko. Oso irakurzaleak eta idazten nahiko trebeak dira, eta beste inori baino lehen haiei erakutsi nien nire lana. Beraz, aurren-aurreneko hautaketa gaztetxo horiek egin zuten. Idatzi nuen guztia irakurri, eta ondoren orraztu egin zuten: honek balio du, beste honek ez... haiek garbi esaten dizute zer duten gustuko eta zer ez, ez dira zurikeriatan ibiltzen. Orain, ni kontent nintzateke gaztetxoentzako poesia liburu honen atzetik beste batzuk sortuko balira, hau da, liburu honek nahiko antzu zegoen ate hori irekiko balu, eta atzetik poesia lan gehiago etorriko balira.

Hugo Boss lehiaketan bigarren izendatu zintuzten, eta ondoren Mister Nafarroa. Zer alde dago bi horien artean?

Hugo Bossena moda mundua da, eta misterretatik ezberdindu egin behar da. Misterren azken helburua izaten da Mister Espainia ateratzea. Baina mister bezala, moda munduan ez duzu leku askorik izaten. «Hugo Boss Mutila» izendatu banindute, berriz, bi aldizkari zain izango nituzkeen, bat Londresen eta bestea Madrilen, eta gainera diru saria ere badago.
Hugo Bosseko imajina eta misterrena arras kontrakoak dira, estetikak ezberdinak dira. Mister lehiaketetan mutil gihartsuak bilatzen dira. Moda munduan, berriz, gero eta mutil argalagoak nahi dituzte. Pisuaren kanonak etengabe aldatzen dira. Misterretan parte hartu nahi zuten askok, pisuz igo dute, eta gero modara sartu nahi izan dutenean kilo izugarri jaitsi behar izan dute. Frustratzeko modukoa ere bada: mutil eder askok ezin izan du modan lan egin, desfileetarako erabiltzen den arropatan sartzen ez delako, bizkar zabalagoak dituztelako.
Nik zortea izan dut. Berez ez naiz oso mutil gihartsua, ezta oso fina ere, eta tarteko estetika horrek bietarako balio izan dit.

Hala behar luke. Baina une honetan gertatzen dena da, horrelako ekitaldiak antolatzen dituen jendeak nahi duten bakarra dela ekitaldi horrek sortzen dituen diru-etekinak lortzea, eta gerorako azpiegiturak ez dira eraikitzen. Azpiegitura hobea behar litzateke mundu horretan zerbait egiteko, baina hori ez dago hain garatua. Azken batean, Misterrena bukatu orduko Missen lehiaketa dator, eta horrek berriz ere komunikabideak eta dirua mugituko ditu. Beraz, bazterrean gelditzen zara.
Modelo batentzat pasarelatarako tranpolinik onena, eta lortzeko zailena, produktu baten irudi bihurtzea da. Esaterako, ni Loewe-ko iragarki baten irudi izango banintz urte osoan, horren ostean errazagoa litzateke jostun batek kontratatzea.

Karnata gisa hartzen gaituzte pixka bat. Naturaltasunak, bat-batekotasunak puntuaketetan garrantzia handia duela esaten dizute, baina gero galtzontzilotan jarri behar izatea da normalena. Desfilatu egin behar izaten da, eta gero epaileekin pixka bat hitz egin, Mister izateko jende asko aurkezten baita hizketan hastean xarma guztia galtzen duena.

Berez pixka bat absurdua bada. Egiten diren elkarrizketetan ezin da ezer askorik ikusi. Nik uste, nolabait egiten dutela jende aurrean nola azaltzen zaren eta giza harremanetan zer joera duzun ikusteko. Mitoa apurtzeko egiten dute, miss eta misterrak tuntunak ez garela frogatzeko. Baina frogatu behar horretan, askotan kontrako efektua lortzen dute. Miss lehiaketa batean, behin galdera hau bota zuten: "Zer dakizu Errusiari buruz?". Jakituria luzitzea nahiko zuten epaileek, baina neska gajoak 17 urte zeuzkan, eta zer erantzun ez zekiela gelditu zen.

ETBn egin zen mister galan, gure arteko giroaz ere galdetu ziguten, eta jende askok esan zuen izugarrizko giroa genuela, horregatik bakarrik merezi izan zuela aurkezteak. Nik berriz egia esan nien, pentsatu bezala: ni aurkeztu nintzela irabazteak poz handia emango lidakeelako. Lagunak eginez gero hobe, baina ez nintzela espreski horretara joan. Mister eta missen artean halako joera «guay» bat dago, eta ez dakit zergatik, denek halako gezurrak botatzen dituzte.
Egia da batzuen artean oso giro ona dagoela, baina oso kontu txarrak ere badaude, inbidia latzak, eta ez bakarrik nesken artean, baita mutilen artean ere. Mister Espainia lehiaketan 52 mutilek hartu genuen parte. Bakoitza probintzia batekoa zen, eta bakoitzak bere maniak ditu. Gainera sari gizen bat dago jokoan, eta azken egunetan sekulakoak gertatzen dira. Nik kameren aurretik alde egiten nuen, zeren kamerak etorri orduko mutil denek lepotik heltzen zioten elkarri, festa giroan baleude bezala. Eta nik barrutik ikusita zer giro ustela zegoen, oso argi nuen kamerari zer kontatuko nion: "52 mutil horietatik, 25 ez ditut ezagutzen. Beste 27tik 4 oso lagunak egin ditut, eta beste hamar ez ditut nire bizitza osoan berriz topatu nahi!".

Estetikan kontrastea oso handia da. Missetan 18 urte baino gutxiagokoak aurkezten dira normalean, eta mutilak 18 urtetik gorakoak. Agian gizonetan «gizontasuna» bilatzen delako, eta nesketan berriz arras kontrakoa, «naturaltasuna», «birjintasuna».
Desfilatzeko modua ere, neskentzat zailagoa da, artifizialtasun gehiago bilatzen delako. Oinez marra zuzen baten gainean joango balira bezala da, gehiago landu behar izaten dute guk baino. Mutilok tente joan behar dugu, geure buruaz harro. Hizketan jator agertu behar dugu, irekiak izan, jendeari kasu egin eta hitz zabarrik ez erabili.

Edertasun kanonen joera horiek jende gutxi batzuk markatzen dituzte. Agian bi pertsonen burmuinetan egongo da neskek 1,80cm neurtu behar dutela eta 45 kilo pisatu behar dituztela. Eta horrelako neskak gizartean lau bakarrik egongo dira. Hori estereotipo bihurtzen da, eta jende guztiak kanon horiek lortu nahi ditu, horretarako ebaketak egin behar badituzte ere. Azken batean, estetika horretatik dator negozioa: kremak, kosmetika, elikadurarako produktu bereziak... estetika horri esker saltzen dira.
Komunikabideek garrantzia handia dute horretan. Gaur egungo gizartean, modeloen inguruan marketing ugari egiten da. Sarri iragarkiko argazkiak asko apaintzen dira, ordenagailuko «Photoshop» eta antzerako programen bidez. Alegia, modelo horiek denak diren baino ederragoak agertzen direla. Eta horrek oraindik eta estereotipo irrealagoak sortzen ditu, jendearen artean mailaketa handiagoa sortzen du.
Orain 15 urtekoen gorputzak daude modan, eta anbiguotasuna ere modan jarri da. Iragarkiak ikusten badituzu, neskak garçon orrazkerekin ateratzen dira, eta mutil bisaia dute. Mutilek, berriz, nesken bisaia.

Misterren munduan, nik uste bi kontzientzia oso ezberdin daudela: niri axola zaidana osasuna da, eta alde horretatik asko zaintzen naiz. Kirola egitea eta osasuntsu jatea gustatzen zait. Baina mundu honetako beste askori axola zaiena itxura fisikoa bakarrik da, eta azkenean, giharrak lortzeko obsesio hori gaixotasun bihurtzen da, eta osasunaren aurka jokatzen dute. Giharrak sendotzeko proteina kimikoak hartzen dituzte, substantzia diuretikoak ere bai, komunera maizago joan eta muskuluak ez lehortzeko, eta gero gainera clembuterol eta halakoak hartzen dituzte. Gorputzarentzat azkenean bonba bat da halako erritmoa.
Mister Espainia lehiaketan, logelan Mister Ourenserekin nengoen. Oso jatorra zen, baina kulturismotik zetorren, eta denetatik hartzen zuen, baita behiei gizentzeko ematen zaiena ere. Eguna pisua altxatzen pasatzen zuen. Osasuntsu egoteko berriz, lan aerobikoak (korrika, bizikleta, igeriketa) eta anaerobikoak egin behar dira. Jende honek aerobikoak utzi, eta anaerobikoak bakarrik egiten ditu, pisua altxatzea, alegia. Asko janez eta pisua altxaz, gorputza masa handi bat bilakatzen dute, baina bihotza ez dute lantzen aerobikoki. Beraz, osasuntsu daudenaren itxura ematen dute, baina barrutik ikusi egin behar.

Bai. Jendeak gimnasioan sartu eta giharrak egun batetik bestera lortu nahi ditu, eta hori urtetako lana da. Gainera genetikoki ezin denean gihar sendoagorik lortu, gauza kimikoak hartzen dira, neurririk gabe. Ez dut ulertzen, ez diot praktikotasunik ikusten giharrak puzteari. Agian bizitzan dauzkaten beste arazoak horrela estali nahiko dituzte, edo itxurak nolabaiteko ziurtasuna emango die.

Nik uste Mister Espainia nori emango zioten aurreikusita zegoela. Erkidegoek beti euren gatazkak dauzkate, euren interesak, eta askotan erabaki egiten da urte horretan zein erkidegok irabazi behar duen. 2001 urtekoa Mister Murtziak irabazi zuen, baina mutil hori izatez ez zen Murtziakoa, eta bere bila joan ziren espreski, Murtzia ordezkatzeko Mister Espainia irabazi zezakeen norbait behar zutelako. Interes ekonomiko eta politikoengatik erabakitzen dela, alegia. Mister Gipuzkoa, Bizkaia eta Arabari, presioa egin zieten elkarrizketa pertsonaletan, "zu euskalduna izanda nolatan zaude hemen?" eta halakoak galdetuz. Ni nafarra izanda, ez nintzen susmagarria eurentzat, eta euskaraz nekien bakarra neroni nintzen!

Estereotipoen kontua, azkenean. Nik, kritiko izanda, ez nuke modelo lanean ari nahi. Egunero ikusten duzu gizarteak zer arazo dituen anorexiarekin, eta itxuraren arabera zer ezberdintasun sortzen diren lanpostua lortzerakoan, eta ez da justua. Baina, azken finean, nik bizitza honetan egin dudana osasuntsu jokatzea izan da, eta kirola egitea. Horrekin posible izan dut modeloen munduan sartzea. Nik ez dut estereotipo bezala ikusten neure burua. Pertsona normaltzat hartzen dut neure burua, baina nire bizimodu eta genetikagatik posible izan dut moda kontuan ibilbide bat egitea. Niretzat okerrena litzateke nire imajina naturaletik at ibili beharra, adibidez, ebakuntzak eginda, edo substantzia kimikoen bidez beste gorputz bat eginda.

Gustura sentitzen naiz. Saiatzen naiz natural jokatzen. Azken finean, ikusten dut jendeari erakargarritasuna eskaini diezaiokedala, iragarki edo pasarela batean nire zerbait eman dezakedala. Jendeak askotan ez du nire nortasuna ikusten, eta mundu honetan gutxiago. Normala da. Hau bezalako elkarrizketatan saiatzen zara nor zaren azaltzen. Modeloen munduan ere zure inguruan dagoen jendearekin zaren bezala izaten saiatu behar duzu. Jakina, nahiago duzu denekin ongi eramatea, baina tira.

Estatuko erkidego bakoitzean ezberdina da. Imajinatzen dut Madrilgo mister batek nik baino betebehar gehiago izango dituela. Normalean, inaugurazio eta galetara gonbidatzen gaituzte, pixka bat ederren giro hori eratzeko. Baina hemen Nafarroan ez dago zeregin askorik. Modaz bizitzeko Bartzelona edo Madrilera joan beharko nuke. Ni kirol irakasle lanetik bizi naiz, alegia nik ikasitako lanetik. Azkenean, Mister Espainia izendatua denak lortzen du kontratua eta lana.
Euskal Herrian oso mugatua dago modelo lana. Euskaraz jakinda, ikusten dut ETB izan daitekeela nolabaiteko proiekzioa lortzeko bidea. Telebistara jotzea gure eremutik irtetea da agian, mister izatea moda munduan murgiltzeko apustua delako, baina tankera ona baduzu, telebistan aurkezle lana egin dezakezu. Ni berez ez naiz aktorea, baina frogatzea ez letorke gaizki. Mister izan aurretik, «Goenkale»n bi kapitulu grabatu nituen. Mister izan ondoren, «Hasiberriak» sailean beste bi kapitulu egiteko hautatu ninduten, agian castingean geundenen artean izen handiagoa lortu nuelako mister izanda, mutil galant ofizialaren papera egiteko.

Ni orain gutxi Bartzelonara joan nintzen. Argazki batzuk bidali nituen Espainia mailan mutilen modelo agentzia garrantzitsuenera, eta asko gustatu omen zitzaizkien. Baina gero hara joan, eta agentzia-buruak nahi zuena zen nirekin larrutan egitea. Eta berez gizon hori moda munduan oso serioa da! Gustura egon nintzen, ondo zaindu ninduten, afari garesti askoak ordaindu ere bai, baina nire kasa ibili nintzen. Ez zen kontu onik han. Euren jokoan sartu gabe, hona etorri eta tipoari deituta lana eskatu niezaiokeen, baina ez zidan zirrara onik sortu. Agian datorren urtean frogatuko dut, ikusiko dut.
Kontua da, Bartzelonako bidaia harez geroztik, nire Donostiako agentziak ez didala berriz ere hots egin, eta hilabete piloa joan dira ordutik. Agian izango da Bartzelonan nire agentziako neska batekin topatu nintzelako, eta agian neska honek zerbait esango zion Donostiako nire agentziari. Agentziakoak oso posesiboak dira, baina tira, ni ez naiz inorena, eta nik ez diet deituko, ez diedalako zertan azalpenik eman behar. Eurek ez didate azalpen eske deitu ere egin, baina dirudienez betoa jarri didate.

Bai, eta zurrupatzaile asko dago. Lana egin, eta hiru hilabetetan ordaindu behar dizutela esaten da. Baina hiru hilabete pasa, eta ez dira zutaz akordatu ere egiten. Zuk deitu behar izaten diezu telefonoz, eta orduan bai, kasualitatea, astebetera ordaindu egiten dizute. Kanpotik ikusten den luxua eta hori dena agian egongo da, luxuaren inguruan jende liraina ibiltzen delako, baina nik ez dakit eder jende horien artean zeintzuk hartzen duten irabazien zatia, ikusi behar litzateke hori. Nik uste askotan itxurakeria dela gehiago, benetan dutena baino

Autoan zihoala eta gelditutakoan deituko zigula erran zuen zintzoki. Abesteko duen ahots latz berarekin esan zigun telefonoz bilduko ginen tabernaren izena. Txuma Murugarren Errenterikoa da izatez, baina ibiltaria bizimoduz. Ortuellan elkartu ginen berarekin lan berriaz eta bere ibilbideaz hitz egiteko.

Hasteko nik "El alma del controlador aéreo" izeneko liburua irakurri nuen. Eta oso erakargarria iduritu zitzaidan. Gainera, nik bigarren lan honetarako zehaztu gabeko ideiak irudiz azaltzeko asmoa neukan. Oroimen bezala ditugunak, baina ez direnak oroimen, burura etortzen zaizkizunean ez baitira leku zehatz bat, bestelako kode bat dira. Perfume bat, usain bat edo tenperatura bat. Hitzez ezin daitezke sentsazio horiek adierazi, irudien bidez bakarrik egin daitezke. Orduan, oso irudi egokia "Hegazkinen arima" iduritu zitzaidan: arima, zerbait inkonkretoa delakotz; eta hegazkina, zeruan barna, inmaterialtasunaren erdian dagoen materia pusketa bat baita. Orduan, irudi horrekin jolastuz eta liburuaren laguntzaz idatzi nuen titulua.

Nire betiko ukituetatik ihes egitea nahi nuen, beti aje bat baitaukazu musika egiten duzunean eta beti gauza berberak edo antzekoak egiten amaitzen duzu. Zaila izaten da norbere buruarengandik ihes egitea, ez badizu kanpotik norbaitek laguntza edo ikuspuntu berri bat ematen. Orduan, horretan pentsatzen nenbilela, behin Kafe Antzokian Rafa Ruedarekin egin nuen topo. Rafa eta biok aspaldiko lagunak gara, unibertsitate garaian ezagutu genuen elkar eta garagardo bat hemendik eta beste bat handik galdetu egin nion ea lan hau nirekin egin nahi zuen. Horrela sortu zen. Nik ez nuen pentsatzen talde gogorreko partaideren bat behar nuen ala ez. Rafa musikari bezala ezagutzen nuen, gustuko nituen berak egiten zituen gauzak. Oso musikari berezia da, asko gustatzen zaizkio giroak, pilo bat jostatzen du giroekin eta horrek beti erakarri nau. Eta elkarrekin hasi ginen lanean. Gero berak esan zuen banda sortzekotan agian hau edo beste hori hautatuko zuela, nik beste hura esan nion eta guztion artean banda sortu genuen. Bandak bere ukitua jarri du diskoan, eta Rafak ere bai. Rafak kantak hartu zituenean nik askatasun guztia eman nion beraiekin nahi zuena egiteko. Kanta batzuetan armonizazio guztia aldatu du, beste batzuetan erritmo kontua izan da, beste batzuk ia ez ditu ukitu. Ni berez ez naiz kantautore bat. Ni talde batetik nator eta beti taldeetan ibili naiz jotzen eta konposatzen. Bakarka zaudelarik zure gitarraren laguntza baino ez duzu eta horrela lan egitea ez zait gustatzen gehiegi. Nahiago dut talde batek eskaintzen duena hor edukitzea, taldeak indar berezia ematen diolako zure lanari. Musikari bakoitzak bere inpronta jartzen du disko batean, nahiz eta pandereta bakar bat jo. Izan ere, ukitu horrek nolabait kantuaren espiritua aldarazten du. Oso pozik gelditu naiz taldearen lanarekin.

Viuda de López bigarren edo hirugarren banda izan zen. Hasieran beste batzuk ere egon ziren, gaztaroko banda horietakoak. Viuda de López ere horietako bat da, bi maketa egin eta erraz galdu zen taldea. Sasoi hartan Viuda de Lópezek egiten zuena oso bitxia zen. Imagina ezazu, orain Euskal Herrian popa egitea ez da hain arraroa, badirelako beste talde batzuk, baina garai hartan ez zegoen deus ere. Eta gainera, Euskal Rock Radikalaren garaia zen. Orduan, guztiz desbideratuta geunden zentzu komertzialean. Hortaz, bi maketa egin eta kitto. Hori utzi eta bidean ezagututako beste talde batzuetako jendearekin harremanetan jarri ginen eta Ttak ahula sortu genuen. Banda hori oso esperimentala zen eta ez zuen musikari finkorik. Batzuetan saxo batekin jotzen genuen eta beste batzuetan teklatu batekin. Hortaz, gure emanaldi bakoitza performance antzeko zerbait zen. Talde horrekin maketa bat grabatu genuen. Ondo pasatzeko ongi zegoen, baina ez zeukan talde baten espiriturik, ez zeukan talde baten senik. Banda hori beste proiektu batean urtu zen, Sasoi Ilunak taldean. Sasoi Ilunak 1989-1990ean sortu zen eta segituan lehendabiziko diskoa argitaratu genuen.

Alternatiboa komertziotik at jendeak hautatzen duena da eta Sasoi Ilunakekin ez da hori gertatu. Izan ere, Sasoi Ilunak ez da hautatua izan ez komertzioan eta ez ahoz-aho horretan ere. Beraz, gure ibilbidea nahikoa isila izan da, arretarik jarri ez diotelako. Eta pena da, taldeak gauza anitz egin zituelako eta gauza oso interesgarriak gainera. Kritika oso ederrak, baina gero publikoarengana heltzen jakin ez. Jendeak ez zuen gauza berriak deskubritzeko gogorik. Nik uste dut Euskal Herrian asko gertatzen dela hori. Jendeak buruz ezagutzen dituen kantak abestea nahi ditu. Ez ditu gauza berriak deskubritu nahi eta patxada hori ez da batere ona, oso negatiboa iduritzen zait. Eta buruz dakizkiten kantak esaten dudanean, musika mota ere bada. Hemen, Euskal Herrian, musika gogorra, erreibindikatzailea hitzetan onartuta dago erabat. Oso gauza bitxia da, kanpotik datorren musika edozelakoa entzuten baita. Hemen beto bat dago, Euskal Herrian musika egiten baduzu, zenbait gauzari betoa jartzen zaio. Eta hortik hastean, betatuta dauden gauza horiekin hastean, dagoeneko puntu bat gutxiago duzu. Orduan, puntu bat gehiago borrokatu behar duzu. Hemen borroka latza dago. Nik uste dut panorama aldatzen doala pixkanaka-pixkanaka. Badago jende bat bide berriak jorratzen, hor duzu Bide Ertzean, Jabier Muguruza edo Piztiak, talde madarikatu bezala gelditu dena.

Bai, azkenean ezin nuen hitz egin ere. Hori Sasoi Ilunaken bigarren diskoa grabatu eta gero izan zen. Bigarren diskotik hirugarren diskora lau urte pasa zirela uste dut. Eta horregatik izan zen, talde aldaketa bat ere egon zen, gitarra jole berri bat sartu genuelakotz. Baina horrek ere bere eragina izan zuen. Ahotsa hasieratik izan da deigarri, baina ez bakarrik ahotsak duen lakartasunagatik. Nik uste dut abesteko beste modu bat ere badagoela atzean. Hemen jendeak ez du gehiegi lan egiten ahotsarekin, Euskal Herrian ahotsa gutxi lantzen da eta uste dut horrelako bat entzuteak atentzioa deitzen duela.

Nire abestietako hitzak ez dira mezu bat daramaten horietakoak. Izan ere, nik ez daukat mezurik inori emateko. Nik nire abestietan mezu bat bidali behar dudala pentsatzea jokabide nahiko harroa iduritzen zait. Mezu bat bidaltzeko gauza zarela pentsatzeko oso goian izan behar duzu zure autoestima. Nik ez dut horrelakoa, beraz, nik uste dut ez dudala mezurik bidaltzen nire abestietan. Egiten dudana da noizbait ikusi, sentitu edo bizi izandakoa bertan nolabait irudikatzea. Eta asko gustatzen zait egoera arruntetatik abiatzea, taberna bat, pertsona baten begirada... horrelako gauza xumeak, baina era berean dauden bakarrak. Izan ere, gure bizitza ez baita liburuetan idatziko edo telebistan agertuko kristolako pelikula batean. Gure bizitzak arruntak dira, baina arrunta izateak duen berezitasunarekin, izan ere, arrunta dena handia baita. Eta xumea denak harro egon beharko luke bere xumetasunean.

Poesia asko gustatzen zait eta lagun anitz ditut poesiaren inguruan ibiltzen direnak. Oso aberasgarria iduritzen zait poesia eta musika uztartzea. Idazteko edo poesia irudikatzeko sentiberatasuna oso present edukitzea gustatzen zait.

Nekez eta ilusioz. Nire kasuan Ritxi Aizpuru Oihukako koordinatzaileak proposatu zidan. Hori Sasoi Ilunaken hirugarren diskoa grabatu eta hilabete batzuetara izan zen. Nik garai hartan ez nuen ikusten nire burua zerbait bakarka egiteko moduan. Inoiz ez nuen horrelakorik pentsatu. Lehen esan bezala, niri taldean lan egitea gustatzen zait. Baina gauzak horrela dira. Sasoi bat izan nuen animoz oso makal nengoela, desherriratu egin nintzen, Nafarroan egon nintzen urtebetez. Eta hor Sasoi Ilunaken ikusten ez nituen kanta batzuk ateratzen hasi ziren. Beste formato bat eman beharrekoak ziren. Orduan Ritxik esandakoarekin oroitu nintzen eta, horrelako abesti gehiago ateraz gero, bakarka hasi nintekeela pentsatu nuen. Eta egia esan, material piloa atera zen. Ritxiri deitu nion eta banda batekin lan egin nahi nuela esan nion. Azkenean, arin ibili behar izan genuen eta oso gutxi landu ahal izan nuen taldearekin. Horregatik, banuen nik bigarren disko honetan kendu beharreko arantza bat. Taldeari protagonismo gehiago eman nahi nion. Disko honetan lortu dut.
Bakarka aritzerako jauzi hori nahigabean edo ustekabean egiten da. Bat-batean zenbait gauza bildu eta egokitu egin baitira hori egiteko. Nekez ematen da pauso hori, jendeari bakarka hasiko zarela edo beste talde batekin hasiko zarela esan behar diozulako. Eta horrek ere beti min pixka bat ematen dio zurekin hainbat urtetan ibilitako jendeari. Izan ere, bakarka jartzen nintzelarik ezin nuen Sasoi Ilunak banda bezala eraman, bestela Sasoi Ilunak izango baitzen. Horregatik, nekez eta penaz. Eta beste alde batetik, ilusioz, ea zer demontre irteten den hortik ikusteko. Nolabait esateko zure lanerako beste presentzia bat da. Polita da