Mikel Asurmendi
Ipar Euskal Herriko politikagintza euskal departamenduaren aldeko dinamikari lotuta dago neurri handi batean. Abertzaleen ekimena izatetik gizartearen sektore anitzen eskaera izatera pasa da azkeneko sei urteotan. Denbora horretan, departamenduaren aldeko hautetsien elkartea sortu zen, Andre Darraidou elkarteko burua izaki. Frantziako Senaturako azken hauteskundeetan, Euskal Herria departamenduaren (horrela zehazten du berak) aldeko taldearen zerrendaburua izan zen Darraidou.
Zergatik ez da honezkero, departamenduaren ideia erabat gailentzen?
Funtsean, politikan alderdia edozein eskaeraren gainetik dagoelako. Alderdiaren interesak departamenduaren aferari lehentasuna hartzen dio, kasu. Hauteskundeak iristen direnean, alderdiekiko atxikimendua nagusitzen da hautesleen artean. Horixe dugu eskas departamenduaren aldeko hautetsien elkartean. Senaturako azken bozketan departamenduaren aldeko hautetsi guztien sostengua ukan izan banu, departamenduaren aldeko senadorearen kargua eskuratu izango genuen. Gure elkartean, UDF eta PSko kideak daude, senaturako gure zerrenda aurkeztu dugunean ez dira gurekin etorri. Hauetako asko duda-mudan ibili ziren hasieran, eta azkenean, 50 boz falta izan genuen senadore kargua lortzeko.
Zer ondoriorik atera duzu horretatik? Zer egin daiteke politikoki egoera hau gainditzeko?
Azken urteotan, departamenduaren aferak hautetsiak sentsibilizatu ditu, baina ez norberak alderdiarekiko duen atxikimenduarekin lehiatzeko beste, edo ez hautetsi guztiengan bederen. Departamenduaren auzia bertako afera bat da eta Frantzia mailako politikaren menpe dago, hauteskundeen menpe kasu. Gaur egun, maleruski, horrela da oraindik ere. Hauxe da nik politikan hasten diren gazteei ulertarazi nahi diedan mezua. Hori ulerturik, departamenduaren aferan politika lokalak Frantziako politika orokorrari aitzina har diezaiokeela uste dut. Departamenduaren afera irabazi nahi badugu ikusmolde hori landu behar dugu, ikuspuntu horrek berdin balio behar du politika orokorrean. Hau da, politika lokalak aitzina eginen du, bertako aferak alderdi nazionalen aferen aitzinetik jarriko diren une beretik.
Zentzu horretan, zer berri ekar dezake departamenduaren aldeko «Urriaren 9ko» kolektiboa elkarte izatera pasa izanak?
Elkarte gisa antolaturik kolektiboak ez zuen egitura juridikoa izanen dugu. Kolektiboak alderdi, elkarte eta erakunde ekonomikoetako jendea biltzen zuen. Aurrerantzean, departamenduaren aldeko hautetsien elkartearen ondoan, departamenduaren aldeko gizarte elkarte bat izanen dugu. Gisa honetara, herritar guztiek -hautetsiak, alderdiko kideak edo sindikatuko kideak izan gabe- leku izanen dute departamenduaren aldeko ekimenean.
Elkartea gero eta anitzagoa da, eta gainera, euskararentzat estatutua, Laborantza Ganbera eta euskal unibertsitatearen eskaerak bere egin ditu. Eskaera hauek partaide guztien atxikimendu bera ote dute? Ez ote dira eztabaida zailak jalgiko?
Eskaerak gero eta gehiago dira, eta eztabaidak zailagoak, alta, egunetik egunera, gero eta hobekiago moldatzen ari gara. Laborantza Ganbera, euskara eta unibertsitatearen gaia gero eta lotuago dago departamenduaren aferari. Oixtian, politikan hasi berriak diren gazteengana heltzeko beharra aipatu dut. Unibertsitatearen gaian, kasu, eskuineko, zentroko nahiz ezkerreko gazteek euskal unibertsitatearekiko beharra eta interesa agertu dute. RPR alderdian, unibertsitatearen afera aztertzean, departamenduaren gaia eztabaidatu behar izan dute. Euskal Herriko RPRren kide gazte gehienek departamenduaren aldeko boza eman dute.
Hautetsien Kontseiluko kidea zara. Kontseiluko Alain Lamassoure lehendakariaren ustez, departamendua ez da etorkizuneko egitura bat. Duela bi mendekoa da, laborantza beharrei erantzuteko sortua. Orduan %80 baserrian bizi zen, egun %80 hirian.
Alain Lamassoure gizon eta politiko jatorra da. Euskal Herriak bere ezagutza behar duela erraiten du. Zer da alabaina, ezagutza hori? Arrazoi du, Frantzia orain dela bi mende gaur egun baino nekazariago zela erraiten duenean. Egun, baina, Euskal Herria departamenduaren aldeko eskaera indartsuago da hirietan nekazal munduan baino. Beraz, auzia ez da Frantziako herri asko hiriak bilakatu direlako departamendu egitura zahartu dela; hori ez da arrazoi zuzena. Herritarren eskaera hor da. Beraz, nire ustez, Lamassoure auzi honetan tronpatzen da.
Lamassoure herriak eta hiriak elkargoetan antolatzearen aldekoa da. Euskal Herria «Euskal Eurohiria»ren bidez egituratua ikusten du Europan.
Alabaina, Euskal Herria departamendua bagenu, Euskal Eurohiria askoz errazago egituratuko litzateke. Eurohiriak askoz hobekiago funtziona lezake Gipuzkoako Foru Aldundiaren eta Euskal Herria departamenduaren kontseiluaren eskutik. Proiektua, maila bereko bi erakundeen artean bideratuko zen eta ez BAMeko distrituaren bitartez. Finean, hemengo aferak trenkatzeko orduan Paue eta Bordeleraino eraman behar baitira. Batzutan, hainbat gauza BAMen bidez egiten dira, ados, baina Donibane Lohizune edota Hendaiaren gainetik iraganez.
Orain gutxi, Andre Viau prefetak iragan azaroan iragarritako neurri administratikoak aurkeztu ditu hautetsien aitzinean. Zein da zure balorazioa?
Prefetaren arabera, neurri administratibo hauek boterearen aldetiko indartze berri bat ekarriko diote Ipar Euskal Herriari. Nik nihaurek, neurriek Baionako suprefetaren boterea indartuko ote duen, galdetu nion bilkura horretan. Berak baietz erran zuen. Nik, ea neurri horiek Euskal Herria departamenduaren eskaerari estatuak ematen dioen erantzuna ote den, galdetu nion berriz ere. Viau prefetak baietz erran zuen. Ados erran nion. Guk neurriak kontuan hartzen ditugu, baina betiere gure herriari dinamismo gehiago ekarriko dioten esperantzan. Hots, oroitarazi diegu gure eskaera departamendua dela, hau ez dela guk nahi dugun erantzuna.
Suprefeta, beraz, jakitun da neurri hauek ez dutela hautetsi guztien nahia betetzen.
Baiki. Estatuaren aldetik emeki-emeki erantzuten ari zaio departamenduaren eskaerari, mailaz maila, nire irudiko, hurrengo urratsa departamenduaren egituratzea izanen da. Prefeta gogorik gabe sentitu dut bere erantzunean. Espero genuen erantzuna da, baina prefeta ez da guztiz konbentzitua agertu. Michel Devret suprefeta berarekin zegoen. Jakina, Parisetik heldu den agindua baino ezin dute eman. Beren lana da. Departamenduaren urrats batera gaude, alta. Ukanen dugu, baina ez dakigu noiz.
Hautetsien Kontseiluaren bilkura aitzin, Alain Lamasourrek kontseilarien jarrera funtsezkoa jo zuen departamenduaren eskaerari beste erantzun bat emateko. Bilkuraren ondotik bere jarrera zein den ezagutzen duzu?
Lamassourrek bilkuraren biharamunean prentsan erran zuena ezagutzen dut. Prefetak ezarritako neurri adminstratikoak baino zerbait gehiago behar dela dio berak, haatik, ez du erraiten departamendua behar dugun edo ez. Inpresioa dut, Lamassoure departamenduari baietza ematetik urrats batera dagoela. Horretarako, ordea, hautetsien artean dagoen blokeoa egoera gainditu behar da. Hor dago gakoa.
Alabaina, badago besterik ere. Adibidez, François Bayrou presidentziarako hautagaia da. Bayrou Lamassoure lagunkide politikoa da eta departamenduaren aurkakoa. Hauteskunde burutu bitartean, adiskidetasun politikoarengatik Lamassourrek ez du urrats hori emanen. Gauza bera gertatzen da beste hauetsiekin. Hauteskundeen ondoren, agian, beste hautetsi batzuk ere libreago sentituko dira urrats hori emateko.
Presidentziarako hausteskundeek zein neurrian erabaki dezateke departamenduaren aferan? Hautetsien elkartea nola ariko da berauei begira?
Hauteskundeetako hautagaiak diren edo hauen inguruko diren hainbat buruzagi politikoekin mintzatzen saiatzen ari gara. Berauek departamenduari buruz duten jarrera agertzea da gure asmoa. Esaterako, Berdeen Noël Mamer hautagairekin mintzatuko gara, laster Ezpeletan bilduko da hemengo auzapezekin. RPR eta PSeko kideekin berdin egin nahi dugu. Hots, Chirac eta Jospin hautagaiak sostengatzen dituztenekin.
Departamenduaren benetako ideia zein den azaldu nahi diegu. Parisko hainbat politikok, departamenduaren ideia, nazionalista eta terroristen nahikari bat bezala ikusten dute oraindik ere, besterik ez. Guk, hori ez dela errealitatea erakutsi behar diegu. Guk, Frantziako departamenduaren egitura eskatzen dugu Euskal Herriarentzat, ezin gaituzte nazionalistatzat ez terroristatzat hartu. Departamenduaren aldarrikapena, bistan da, euskal kulturaren beharrei atxikia dago, baina ez da hori soilik.
Funtsean, hauteskundeen karietara, hautagai bakoitzari departamenduaren eskaera bere programan sartuko ote duen galde egin nahi diogu. Duela hogei urte, François Miterrandek sartu zuen bere programan, baina ez zuen bete. Aldi honetan, irabazleak onartuko balu, menturaz, hitza bete lezake. Esperantza hori atxiki behar dugu
Estitxu Eizagirre / Ixiar Eizagirre
Ooso inauteri zalea den batek esan digu tolosarra izateko ez zarela festa horien maitale amorratua...
Ez da ez naizela inauteri zalea, baina mozorrotzea ez zait inoiz gustatu. Nire bizitza osoan, tolosarra izanik, behin bakarrik mozorrotu naiz, eta pailazoz. Pentsa, zer originala! Barregarri geratzearen zentzu handi-handia daukat.
Babarrunaren kofradian sartu omen zaituzte.
Denetatik egin behar da bizitza honetan. Babarrunak gustatzen zaizkit, gutxienez!
Familia mendizalea duzu.
Horretan ere nahiko ardi beltza naiz. Aita eta anai-arrebak oso mendizaleak dira, baita eski zaleak ere. Niri mendira joatea gustatzen zait, baina oso alferra naiz, eta oso kaletarra. Kirola den edozerk ez nau gehiegi erakartzen, lasai egotea nahiago dut.
Musika munduarekin bestelako harremanik eduki gabe, nola hartu zenuen lanbide?
Kasualitatez. Sekula ez dut instrumenturik jo, eta ez neukan musika zaletasun ikaragarririk. Irakurtzea askoz gehiago gustatzen zitzaidan, baita zinema ere. "Katu kale" telebistako programan zaletu eta aditu asko zeuden lantaldean eta hauen bidez zaletu nintzen.
Oraindik ez dut ulertzen nola ausartu nintzen «Katu kale»rako castingera joaten. Lagun batek konbentzitu ninduen. Gogoratzen dut castinga egiteko zain, itxaron gelan nengoela, nire aurretik sartu zen neska kordea galduta atera zutela frogatik.
Euskadi Gazteako koordinatzailea zara bere sorreratik. Nola antolatzen duzu lantaldea?
Abantaila handia daukat, taldea txikia delako eta ilusioa duelako. Orain hain modan dagoen gestio sistema partehartzailea behar beharrezkoa dela uste dut. Proiektu bat aurrera atera behar denean, bakoitzak oso garbi baldin badu proiektu horren barruan zer eginkizun duen eta bakoitzak bere eginbeharra gustuko badu, erraza da gurdiari tira egiten. Langileak identifikatuta sentitu behar du proiektuarekin eta parte hartu.
Asteroko programazioa egiteko, zer disko jarri erabakitzeko, bilera egiten dugu. Disko denak entzun, bozkatu, eta bakoitzaren iritzia kontuan hartzen da. Hasiera batean, beste irratietako arduradunekin biltzen nintzen eta bakoitzak nola funtzionatzen duen kontatzen genuen. Beste irratietako arduradunei gure funtzionamendua arriskutsua iruditzen zitzaien. Denek esaten zidaten "damutuko zara, astakeria bat da!". Baina niri sistemak funtzionatu dit. Irizpideak argi badaude, eta denok baldin badakigu Euskadi Gaztea zer den, garrantzitsua da denen iritzia kontuan hartzea. Jendeak berea sentitzen duenean proiektua, gehiago ematen du, eta errazagoa da harremana.
Nolakoa izan behar du kantu batek Euskadi Gaztean jartzeko?
Irizpidea nahiko zabala da estilo aldetik: rock, pop, heavyaà denetik lantzen dugu. Euskal produkzioak plus handi bat du. Euskaraz kaleratzen den gehienak badu lekua Euskadi Gaztean, nahiz eta batzuek ez duten onartzen hala denik. Horrez gain, estatuko eta nazioarteko produkzioetan, kantuak kalitate puntu bat behar du eta era berean komertziala izan.
Katalanek irratietako musikaren hainbateko bat katalanez izan dadin kupo bat betetzen dute. Euskarazko musikarentzat ere ez al litzateke horrelako neurriren bat komeni?
Katalanak ez daude gustura kupoarekin, ezta musikariak ere. Gutxiengo bat da konforme dagoena. Kuota bat jartzen bada, gero hori errespetatzeko merezi ez duten katalanezko kantu asko jarri behar dituzte irratiek. Politika babeslea izan behar dugula ez daukat batere dudarik, batez ere irrati publiko bat izanda. Euskal produkzio batek ezin du izan AEBetako baten tratamendu bera. Baina hori nola bideratu, kuota jarri behar den edo beste modu batera egin, hor dago koxka. Nik uste gure buruari jartzen diogula kuota. Euskal disko bat iristen denean, beste tratamendu bat ematen zaio.
Zein da euskal musika produkzioaren panorama?
Nik uste diskogintza sendotu dela, eta nolabaiteko profesionaltasunera iritsi dela. Musikari batzuek pentsatzen dute euskaraz kantatze hutsagatik diskoetxeek diskoa atera behar dietela, eta hori ez da hala.
Ni batzutan kezkatzen nau estilo kontuak. Badirudi euskaraz kantatzeak estilo batera bideratzen zaituela. Eta kasu hau maketa lehiaketan ikusten da inon baino argiago. Maketa lehiaketako 200 maketatik 140 heavyak dira. Ez da moda kontua, heavya ez baitago oso modan hemendik kanpo. Eta entzun, berriz, Euskal Herriko jendeak denetatik entzuten du, beraz, nolabaiteko desoreka dago gehien egiten den eta entzuten denaren artean. Euskaraz egindako beste estilo batzuek, esaterako popa gehiago entzutea estimatuko nuke.
"Operación Triunfo"ko irabazleek Donostiako zezen plazan eman behar duten kontzerturako sarrera denak egun bakarrean bukatu dira.
Albiste horrek ez nau batere harritu. Hemen funtzionatzen du kanpoan funtzionatzen duenak. Hemendik kanpora arrakasta duten programek hemen arrakasta berbera izaten dute. Espainiako jendearekiko dugun ezberdintasuna da geurearekiko ere badugula ardura bat.
Zuk ere aurkeztu zenuen musika programa bat. Zer iruditzen «Operación Triunfo?»
"Operación Triunfo"ko gauza batek poztu egiten nau. Urteetan esan da musikak ez duela lekurik telebistan. Eta programa honek erakutsi du ez dela egia. Formatu bat bilatu behar dela, eta asmatzen denean musikak izan dezakeela lekua telebistan. Telebistak formatu gisa baditu gauza interesgarriak, esaterako, dekoratua...
Baina produktua bera ez zait interesatzen. Musikalki ez du ekarpenik egiten. Karaoke bat da, gaizki kantatua. Kantu aukeraketa aldetik, musika arina da. Eta gazteek ematen duten "bigun" itxura hori ere ez dut gogoko. Oso txintxoak dira denak, denak hain eredugarriak.
"Komertziala" hitzak kutsu txarra du. Ezin liteke ona eta denen gustukoa izan?
Badago ipurterre eta intelektual puntu hori, komertziala dena ez dela interesgarria esaten duenik. Eta ez da egia. Badira gauza komertzialak piperrik balio ez dutenak, eta badira gauza komertzialak sekulako maila dutenak. Horrek ez du esan nahi saltzen ez duenak baliorik ez duenik. Ona eta salgarria, bi balio ezberdin dira, eta produktu batek uztartu ditzake biak edo ez. Baina zergatik zaio hainbeste errezelo arrakasta duenari? Ziurrenik eurek egon nahi luketelako bestea iritsi den lekuan.
Non dago komertzialtasunaren gakoa?
Hori inork ez daki. Multinazionalek fabrikatu egiten dituzte produktuak. Baina fabrikatzen dituzte mila, eta mila horietatik bik saltzen dute. Inork ez dauka sekretu horren formularik. Zergatik saltzen du horrenbeste "La oreja de Van Gogh" taldeak? Musika entzun erraza da, neskak ongi kantatzen du, baina horrelako zenbat talde daude? Eta zergatik ez dute besteek saldu eta hauek bai? Ez zuten sekulako kanpainarik egin, eta hasieran egin zituzten bideo klipak oso txarrak ziren. Proiektuak fabrikatu daitezke, eta marketing kanpainek dudarik gabe laguntzen dute, zerbaitegatik egiten dira. Baina ez dago formularik. Milaka adibide daude horrelako proiektu bat fabrikatu, makina bat diru gastatu eta funtzionatu ez dutenak. Beste hainbat gauza, "Estremoduro" eta halakoak, beste bide batzuetatik, ohiko marketing kanpainarik gabe, eta teorian baztertzen diren produktuak eginaz, ikaragarri saltzera iritsi dira.
Internetek eta teknologia berriek zer irrati mota ekarriko dute?
Irratia interaktiboagoa izango da. Azken hamabi urteotan nabaritu dugu jendeak gero eta gehiago hartzen duela parte irratsaioetan. Formula erraza jartzen badiezu, noski. Oraindik erantzun gehien jasotzen dituena betiko kantu eskaera da.
Bestalde, jendeak aukera gehiago izango du selekziorako. Hamaika kantu programatu ahal izango ditu. Horretarako ez duzu irratiaren beharrik, hori zure diskoak entzunaz egin baitezakezu. Baina irratiak beste zerbait eskaintzen du. Komunikazioa, ez zaudela bakarrik sentitzea. Batzutan nahiago duzu disko bat lasai entzun, eta beste batzutan norbait entzuteko beharra daukazu.
Euskal Telebistan eta Canal+ kateetan lan egin duzu. Zer alde dago batetik bestera?
Canal plus-en jende guztia produktutik gertuago dago. Telebista jende askoren artean egiten da, eta Canal plus-en ikusi nuen programa bakoitzeko langile denak oso inplikatuta zeudela: makilatzailea, argiztatzaileaà Horrek laguntzen du produktua txukunagoa izan dadin. Ez dituzte hemengo telebistak baino baliabide gehiago, baina inplikazio handiagoa dute. Hori izan liteke oso programa gutxi dituztelako.
Zinema aretoen asteroko eskaintza zer moduzkoa iruditzen zaizu?
Kartelera begiratu, eta zine areto denetan film berak botatzen dituzte. Bertsio originalean botatako filmak eta bestelako eskaintzak ikusiko nituzke gehiago. Komertzialak diren filmeez ari naiz, ez esperimentu arraroez, baina independenteak direnak nolabait.
Euskal Herriko zinema produkzioak esperantzarik ba al du?
Ez dago zinema industriarik. Musikan errazagoa den bezala, zineman oso zaila da produktu osoa hemen egitea. Sortzaileak badauzkagu. Arazoa da oso herri txikia garela, eta produktua zenbat eta garestiagoa izan, zailagoa da aurrera egitea, ez dagoelako biderik inbertsioa berreskuratzeko.
Zergatik ez dituzte zinema aretoetan atzerriko filmak azpitituluekin eskaintzen?
Ni azpitituluen oso aldekoa naiz. Arazoa da telebistan filmak beti itzulita ikusi ditugula, eta ez gaudela ohituta azpititulatutako lanak ikusten. Atzerrian film gehienak jatorrizko bertsioan ikusten dituzte, baina hemen ez daukagu azpitituluaren kulturarik.
Donostiako Zinemaldiko aurkezlea zara. Hamaika artista ezagutuko zenituen. Zer moduzko jendea da?
Normalean oso profesionalak izaten dira. Entseguetara etortzen dira denak, eta xehetasun txikiena entseatzen dute, nondik sartu behar duten eta nondik ateraà Lana serio egitea eskertu egiten da, Robert de Nirok edo Al Pacinok berak ere ez dute entseguetara hutsik egin
Pilar Iparragirre
Ondorio zehatzik ateratzen al da azterketa honetatik?
Bai, baina korronte ondorioak dira, gurea ez baita estatistika soziologiko bat, probabilitate guztien aukera barruan eduki eta emaitza borobila ematen duena. Gurea probabilitateen estatistika erlatibo bat da, eta erlatibizaturik, oso ondo agertzen da bi identitate sistema esklusibo ari direla eragiten Euskal Herrian, biak arrazionalak. Bi identitate esklusibo horiek egiten dute egoera gatazkatsu, batak ala besteak nagusitu behar duelako. Hemen nazio arazoa ez dago planteatua "euskaldunak ala Gaztela herrikoak" bezala; ez, hemen "euskaldunak ala espainolak" eran dago planteatuta.
Azpimarratuko zenukeen beste zehaztasunik?
Bada, adibidez, A ereduko haurrak, Bkoak eta Dkoak ulermen geografikoan ez dabiltzala berdin. Hartu 6-9 urte dituztenak, eta garbi ikusten da D eredukoek ulermen geografiko aberatsagoa edo hobeto mamitua dutela.
Galdeketak zeuzkan galderarik zailenak?
Zorrotzenak behintzat, "Zein da zure nazioa?" eta "Zein da zure nazionalitatea?" ziren, azken hau batez ere. Txikiek, batez beste, "ez dakit" erantzuten zizuten zintzoki, gehienek entzun ere egin ez zituztelako hitz horiek. Baina jada 9 urtetik gorakoek, eta batez ere 12-14 urtekoek entzunak dituzte, eta gutxi gorabeherako ideiaren bat egina dute ere. Baina nola azken batean galderak oso politikoak diren, eta hemen politikoki alde batetik eta bestetik tentsionatuta dauden, 14 urteko askok "ez dakit" erantzuten zizuten, "ez dut erantzun nahi" garbiki adierazi beharrean. Inhibizioaren fenomenoa agertzen da hor indarrean.
Pilar Iparragirre
Xabier Sagardia
Xabi Camarero da Urtzeko abeslari eta gitarra-jolea, eta jario ederra dauka hitz egiteko nahiz melodia zuzenak eta itsaskorrak osatzeko tenorean. Horren lekuko dira, hurrenez hurren, ondoko elkarrizketa eta Pasai Antxoko taldeak plazaratu berri duen diskoa, «Aingeru», zeinak bosgarrena egiten duen taldearen diskografian. Urtzek hiru urte eman ditu ezer argitaratu gabe, eta denbora tarte honetan hainbat gauza gertatu da laukotearen baitan. Alde batetik, Bittorrek eta Asierrek taldea utzi dute hamar urtez jardunean izan ondoren eta horien ordez Javi Estella (gitarra) eta Ritxi Barrenetxea (baxua) sartu dira. Laugarren taldekidea, hau ere beterano, Josu Ariztegi bateria jolea da. Bestetik, inoiz baino disko garbiagoa osatu dute soinuari dagokionean, non pop-aren gardentasunak rock distortsionatuaren indarrarekin uztartzen den lanak biltzen dituen hamar abestietan. 13 urteko ibilbidearen ondotik, ilusioa eta poza jalgitzen zaizkio Xabi Camareroren hitzei.
Durangorako atera zenuten diskoa. Zer moduzkoa izan da orain arteko harrera?
Benetan oso-oso ona izan da. Durangoko azokan izan genuen diskoa aurkezteko aukera; irrati batentzako kontzertu txiki bat egin genuen era akustikoan. Oso esperientzia polita izan zen. Lehenengo aldia zen abesti horiek jotzen genituela eta, hain zuzen, Oihukaren standa hor ondoan zegoen. Konturatu ginen bazegoela jende dezente oso interesatua diskoarekin eta adin guztietako jendea hurbiltzen zen diskoa hartzera. Egun horretan Oihukakoak diskorik gabe gelditu ziren. Eta orain, diskoetxekoek esan digutenez, Gabonetan harrera oso ona izan omen du. Oso kontentu gaude.
Hiru urte joan dira azken diskoa argitara eman zenutenetik. Denbora horretan gauza asko gertatu dira taldearen baitan.
Orain dela hiru urte laugarren diskoa grabatu genuen. Taldean aldaketak egon dira. Taldea hasi zenetik 13 urte pasa dira jada. Asier eta Bittorrekin hamar urte generamatzan. Denbora dezente zen eta norberak bere bidea erabaki behar du, ezta? Bittorrek lan kontuengatik ezin izan zuen aurrera jarraitu eta ondoren Asierri gertatu zitzaion. Urte bateko epean eman ziren bi aldaketa horiek. Orduan jende berria bilatzen aritu ginen eta, egia esan, zorte handia izan dugu, aurkitu ditugun partaideak primeran ulertu dutelako Urtz taldearen ideia. Entseatzen eta elkar ezagutzen aritu gara denbora horretan eta azkeneko urte eta erdi inguruan taldean mugitzen ari ziren ideiak landu ditugu. Denbora dezente izan dugu aukeraketa apropos bat egiteko. Genituen abesti guztien artean guretzako onenak ziren hamar abestiak aukeratu genituen. Hiru urte horiek beharrezkoak izan dira holako disko bat egiteko, denbora justua gure artean hobeto ezagutzeko eta kontzertuetarako prest egoteko.
Taldekide berriek ekarpenik egin al dute disko honetan?
Soinu aldetik disko hau dezente garbiagoa da, ez du hainbeste distortsiorik. Hala ere, guretzako esperientzia berri eta aberasgarria izan da soinu garbiagoekin jokatzen ibiltzea. Teknikariekin izan dugun harremana oso ona izan da, aurreko diskoan bezala. (Sonido XXI Estudioan grabatu zuten). Partaideei dagokienez, gu baino dezente gazteagoak dira eta esperientzia aberasgarria izan da bai eurentzat bai guretzat. Hamar urtez egon gara Asier eta Bittorrekin, oso ondo ezagutzen genuen elkar eta bagenekien nondik nora zihoan bakoitza. Orain, elkarren artean ezagutu behar izan dugu eta norberak bere apurtxoa eman du.
Distortsioa kentzearena, edo, nahi bada, poperoagoa egitearena adin kontua izan daiteke?
(Irri egiten du). Azken finean denborarekin denok aldatzen gara. Esperientzia berriak dituzu, gauza berriak ezagutzen dituzu... Urtz taldeak ez du inoiz ezer finkoa bilatu. Beti taldean edo etxean sortu eta lokalean landu dena aurrera eraman dugu eta taldeko partaide guztiak gustura egon arte ez dugu ezer burutu. Disko honetan ere, nahiz eta adin desberdinetako jendea izan, oso ziur egon gara egin dugun lanarekin eta horrekin aurrera egin dugu. Ez dakit kasualitatez-edo izan den, baina agian pixka bat suabeagoa atera da diskoa. Hala ere, ez da aurretik pentsatua izan. Ez dakigu hurrengoa nola izango den.
Urtez urte belaunaldi berriak sortzen dira eta baita musikarekin interesatu ere. Hala ere, badirudi gazte jendea rock doinuetatik aldentzen ari dela pixka bat. Disko honekin belaunaldi berriak erakarriko dituzuela uste al duzue?
Azkenaldian kanpoko marketingak eta multinazionalek duten indarra gero eta handigoa da. Uste dut indar hori adin guztietara iristen dela, eta azken finean, Euskal Herrian ere gero eta indar gehiago du kanpoko musikak. Azken urte hauetan ikusten da jende gehiago dagoela musika berdina entzuten duena. Orduan, bertako musika -rocka edo euskal kantariak- entzuteko edo disko bat erosteko nolabaiteko esfortzua egin behar da. Hemengo disko batean gelditzea eta disko horri behar duen atentzioa ematea ez da erraza. Durangon egon ginenean adin guztietako jendeak erosten zuen diskoa. Beraz, oraindik ez dakigu. Zuzenean laster hasiko gara eta ikusiko dugu.
Zer egin beharko litzateke egoera hori bideratzeko?
Pentsatzen dut norberaren aldetik esfortzu txiki bat egin beharko genukeela eta, nolabait, ez hain erraz irentsi erraz datorkiguna. Batzuetan informazio asko datorkigu kanpotik eta segituan xehatuta daukagu. Pentsatzen dut esfortzu txiki bat egin beharko genukeela denok inguruan dagoen musika laguntzeko. Saiatu beharko ginateke horren ezagunak ez diren taldeei aukera bat ematen. Izan ere, talde askok gauza interesgarri ugari egiten du, baina galdu egiten dira ez diegulako aukera hori ematen. Hemengo komunikabideetan-eta saiatu beharko ginateke garrantzia ematen hemengo lanei, eta baita tabernetan ere.
Lehen euskal musika gehiago entzuten zen tabernetan.
Baietz uste dut. Orain denetarik entzuten da, baina euskal musika badirudi murriztuagoa dagoela ezta?
«Ai amatxo» edo «Kaixo» bezalako kantuek arrakasta handia izan zuten. Horiek gainditzen saiatu zarete inoiz, hau da, horien adinako arrakasta izango duen kantua egiten?
Taldeak argi eduki du gauza bat: guk lehenengo sinestu behar dugu egiten dugun lan horretan. Gero lan hori jende multzo batek onartzen badu, ondo. Baina, «Ai amatxo» sortu zenean ez genuen inoiz bilatu, ezta inolaz ere pentsatu, izango zuenik eduki zuen arrakasta. Eta agian, gu izan ginen lehenengo harrituak, guretzako abesti bat gehiago zelako. Gero, askotan, jendearen erantzuna ikusterakoan konturatzen zara zer nolako eragina izan duen abesti horrek eta zergatik. Baina Urtz taldeak, nahiz eta batzuetan agian iruditu, ez du inoiz horrelakorik bilatu. Hala ere, oso pozik gaude abesti horiekin eta guretzako esperientzia zoragarria izan da kontzertuetan jotzen ditugunean oraindik jendeak abesten dituela ikustea. Nolabait, pertsona bakoitzak bere bizitzan baditu une berezi batzuk, eta askotan memento horiek musika batekin identifikatuta daude. Urtzen zenbait abesti jende askorentzako bizitzaren zatitxo bat bihurtu dira, edozein talderen abestiekin gertatzen den bezala.
Melodiari garrantzi handia eman diozue betidanik, eta azken diskoan hala gertatzen da...
Urtz melodiaren inguruan mugitu da beti, garrantzi handia eman diogu. Abestien aldetik Urtz beti izan da oso talde irekia eta ez ditugu inoiz mugak jarri. Ez dugu inoiz esan: Urtzek disko heavy bat edo popero bat egingo du... Beti irten da irten dena, eta memento horretan irten behar zuena, behartu gabe. Eta disko honetan berdin gertatu da. Melodiek eta hitzek garrantzi handia dute, badira erritmo medio gehiago, soinua pixka bat garbiagoa da. Hala ere, nahiz eta soinu garbiak izan, indar asko ere badu memento askotan. Oreka bat lortu dugu indarraren eta gauza lasaien artean.
Bertsioak egiten hasi zineten ikastolako lagun talde bat. Zer oroitzapen dituzu hasiera horietaz?
Oroitzapen oso politak. Hamazazpi urterekin hasi ginen ikastolan. Hasieratik zorte handia izan genuen lokal bat genuelako. Askotan lokalarena izaten da talde batentzako gauzarik zailena. Leku bat ez badago ideiak gauzatzeko, askotan ez dago zer eginik. Gu edonor bezala, talde bat osatzeko ilusio horrekin hasi ginen bertsioak egiten. Denetarik jotzen genuen: Itoiz, Kortatu, La Polla, Barricada... Talde askoren bertsioak jotzen genituen eta atzerriko talde batzuenak ere bai