Argia astekaria webgunearen hasiera

Hazparneko eliza izango da gure abiapuntua, oraindik ere Lapurdin. Hau Elhuyar anaia kimikarien jatorria eta Francis Jammes olerkaria hil zen herria da. Bere izen bereko kalean museo bat dauka.
Eliza aurretik zuzen-eskumara Baiona-Donapaleurako bidea hartuko dugu. Lekuinen (Bonloc) ezkerrera egingo dugu, eta Donestiri - Saint-Esteben (XVII.eko eliza polita) igaro ondoren, 2 km.ra gauza bera egingo dugu.
Beste 1 km. eta Donamartirin (St.-Martin-d´-Arberoue) sartuko gara. Hemen, eliza eskuinaldean utziz ezkerreko bidea hartuko dugu. 2´5 km beranduago hiru aparkaleku zeharkatu ostean Izturitze eta Otsozelaiako lezeetako sarreran gaude, Europa Hegoaldeko santutegi paleolitikorik garrantzitsuenetakoan, milioika urtetan zehar sortzen joan den eta azken 50.000 urteetan populatutako altxor magikoa.
Berriz ere Donestirin ezkerrera egin Heletarantz. 5 km.ra eskuinera joaz herri honen erdialdean sartuko gara, Baigura mendiaren magalean. Azoka plaza eta bere ingurua, eliza eta hilerria nabarmenduko ditugu, baina Heleta herrialde osoan ospetsu bihurtzen duena azaroaren 24-25ean ospatzen den Zaldien Azoka koloretsua da. Baserritarrak edonondik datoz tratuan aritzeko eta jatetxeek plater tradizionalenak eskaintzen dituzte, kantitate handitan gainera.
1 km. aurrerago ezkerrera egin eta 5 km.rako Irisarrin sartuko gara. Hemen Donibane Garazi-Ortzaizerantz eginez herriko erdialdea zeharkatuko dugu. XII. mendeko Jerusalengo Ordearen Zaldunen Ospitale mugagabea nabarmentzen da, XVI.ean Maltako Ordearen eskuetara pasatu zena. Gaur egungo eraikina XVII.ekoa da, aurreko mendean suntsitu ostean.

Ortzaizerantz, Bidarrai ondoko Itsusiko harri gorrixkak ikusgai ditugu. Ortzaizen Erdi Aroko jauregi eta XVII-XIX.eko baserri ederrak mirestuko ditugu, harri gorrixkaren gaineko bere ateburuekin. St. Julien elizak ere bisitatxo bat merezi du.
Ondoren eskuinera eginez, 6 km.ra Bidarraiko erdialderako sarrera-zubia dugu, herria dagoen mendixkaren behealdean. Hura pasatuta, eskuinera eta aurrerago ezkerrera eginez zentrora igoko gara.
Harpeko Saindura iristeko zera egin behar dugu: leku beretik jaitsi, ezkerrera dugun zubi semizirkular bat igaro eta ezkerrera egin, ibaia gure ezkerrean utzita; hemendik aurrera zuzen eta gorantz jarraituko dugu. 2 km.ra "Infernuko Zubia" pasatu eta handik 1/2 km.ra bidegurutzean eskuin-behera jo. Beste 2 km.ra beste zubi bat igaro eta handik 1,5 km.ra zirko natural baten azpian den bigarren baserrian aparkatuko dugu, oinez amaituz.
Errepidera itzuliz, Baigorrirako bidean Arrosa ondotik pasako gara, eta 3 km.ra Eiheraldetik.

Orreagako Monastegiak XII. mendean fundaturiko priorego-tokia, azkenean 1723an independizatzen da. Mendixka baten gainean kokaturik, behe nafar estiloko etxe zuridun herri honen alde batean frontoia, aterpea eta Herriko Etxea ditugu, eta bestean tonu gorrixkako eliza. Hemendik, inguruko mendi gorritxoen bista polita da.

Kotxez hurbildu ostean, baserri baten atzealdetik hasten den galtzada moduko bat igoko dugu, aurrean dugun mendi-zirkurantz. 150 bat metrora, bidegurutze moduko batean ezkerrera zuzen-zuzenean haizperaino eramango gaituen lurrezko bidezidor bat hasten da. Bertan, ehunka urtetan gurtu den "izerdi egiten duen santua" dugu, hots, giza-itxurako (imajinazio pixka batekin) estalagmita. Ohituraren arabera, ur horrek azalaren gaixotasunak sendatzen ditu, eta sinesturik, jende askok hainbat buruzapi eta arropa utzi ohi du kobazuloan.