Eugenio Ruiz, Geografia eta Historia fakultateko irakaslea
«Mendi inguruek duten balio ekologikoaren estima igo da»
Eugenio Ruizek «200 años de geografía en Araba» liburua plazaratu du. Erredakzioan aritu den Eugenio Ruiz irakasleak aitortu digunez, arabar garapena ikaragarria izan da, Gasteiz zena hiri handi bilakatu eta herri biziak emeki emeki itzaliz.
XVIII. mendeko Tomas Lopez jaunaren galdetegi bat kontuan hartu duzue liburuan. Zein da gizon haren lanaren garrantzia?
Handia. Duela berrehun bat urte Lopezek galdetegi bat bidali zien arabar apaizei, herrialdeko mapa bat egiteko asmoz. Bertan herrien kokapenak, bideak, zubiak, arkitektura lanak, ekoizpenak eta bertze marraztu nahi zituen. Ihardespenak ez ziren behar bezain onak izan, baina egun hagitz baliogarria den informazioarekin mapa bat prestatu ahal izan zuen.
Nolakoak ziren XVIII. mendeko arabar herriak?
Ez ziren egun bezalakoak, hagitz ezberdinak baizik. Bizi biziak ziren, lanaz beterik. Haur eta gazte ugari zuten, eskolak, jostunak, arotzak, mandazainak, harginak, ikazkinak, apaizak, ostalariak, artisauak. Oinarria nekazaritza zen, orain baino anitzagoa, nagusiki bizirauteko balio zuena. Azokak ere baziren, jakina, laboreak, fruitondoak, larreak. Mendia guziz aprobetxatzen zen, zura, egurra, fruituak, sendabelarrak, abereak izateko.
Jadanik XIX. mendean aldaketaren bat jazo zen?
Egoerak bereari eusten bazion ere, Bizkaia eta Gipuzkoan gertaturiko industrializazioa eraginkorra izan zen arabar demografia eta sozioekonomian. Emigrazioa, populazioaren metaketa, lanbide zaharren desagerketa, nekazaritzaren berrikuntza... Edonola ere, benetako aldaketa bakarrik duela berrogeita hamar bat urte gauzatu zen.
Orduan bertako industralizazio jauzia burutu baitzen...
Bai. Herriak husten hasi ziren, adin piramideak zaharkitu, ohiko ogibideak desagertu, herrietako jendeak hirietan agertzen ari ziren zerbitzuen falta nabaritu zuen. Nekazaritza, makinariareki, espezializatu eta mendietan egiten ziren lanak baztertu ziren. Lurrak elkartu eta soilik nekazal ekoizpen zehatz batzuk mantendu ziren.
Halere, aspaldi arabarren artean bertze joera bat nagusitzen ari dela dirudi, hau da, hiritik herrietarat jotzeko gogoa.
Eta joera hori indartzen ari da. Nekazal inguruak hiritartzen ari dira, gure artean urbanizazioak eta bigarren etxebizitzak ugaltzen ari baitira. Hor dira, ahantzi gabe, sortzen ari diren industriagune tikiak ere bai. Aniztasun sozioekonomikoa aberasten ari da eta populazioak duen aldatzeko, mugitzeko ohitura ere bistan da. Bizi kalitateari loturik dagoen eta nekazal, mendi inguruek duten balio ekologikoaren estima igo da, basoarena bezala, nekazaritzan diharduen jende kopurua, berez, gibelerat ari den arren
Erantzunak
Erantzunik ez dago.
Izartxoaz (*) markaturiko datuak derrigorrez bete beharrekoak dira.
Lege Oharra
RSS sindikazioa