Xabier Letona
ANV (Acción Nacionalista Vasca), 36ko Gerraren aurreko alderdi zaharra da eta bere sorreratik egon izan da HBn. Orain, zergatik geratu da Batasunatik kanpo?
Hasieratik ikusi genuen Batasunak HB baino askoz estuagoa zen erakunde batera joko zuela, ia-ia alderdi egitura izatera. Beraz, ez da posible bi alderditan militatzea. Herritarren batasunean posible zen taldeak eta pertsonak biltzea, Batasunarekin pertsonak eta korronteak bai, baina ez alderdiak. Horregatik geratu gara kanpoan.
Zuentzat gogorra izango da.
Bai, baina HBn kuantitatiboki eta kualitatiboki garrantzitsua den militante kopuru batek hori erabaki du eta guk onartzen dugu. Baina guri ezin zaigu eskatu alderdi izateari uztea eta korronte bihurtzea, gu 71 urte dituen alderdi bat gara, bere ideologia eta militantziarekin. Gure jendea ez zegoen ANV desegiteko prest.
Bateren batzuek pentsa dezakete, ezker abertzaleko egitura zabal bat egitean, akaso ez duela merezi alderdi edo talde txikiek jarrai dezaten; eragin ahalmena galtzen den neurrian, agian komeni dela hauek desagertzea, are gehiago HBren siglak ere desagertu direnean.
Erantzuna gure herriaren izaerak berak dakar. Euskal Herria oso plurala dela entzuten dugu eta, beraz, ezker abertzalea ere plurala da, Iparraldean zein Hegoaldean. Ezker abertzalea gutxieneko antolakuntza batekin bildu nahi bada, pluraltasun hori errespetatu behar da, eta hori ez da posible alderdi bakarreko egitura batekin.
Eta korronteek ez al dute pluraltasun hori bermatzen?
Korronteak alderdi politikoek onartzen dituzte, ANVk ere izan ditzake bere korronteak. Ezker abertzalea hauteskundeetan indartsu egon denean ez da alderdi egiturekin definitu, herritar batasun gisa baizik. Egitura itxi bat sortzen denean eta torlojoak estutzen direnean, orduan egiten dute salto pusketek.
Zuen analisietan Batasuna prozesuan baztertuak zaudetela diozue. Zergatik?
Hasieratik ikusten genuen Batasuna eratzen ari zen bezala arazoak ekarriko zizkiola ezker abertzaleari. Guk egitura bezala HB mantentzea proposatzen genuen, eta EH hauteskundeetarako plataforma instituzionala izatea. Iparraldera ere planteamendu itxi batekin joan da, Abertzaleen Batasuna desagertu egin behar zela eta Batasuna bultzatu. Horrek zer ekarri du? ABren baitako sektoreen oreka apurtzea eta krisia. Abertzale batek ezin dio uka beste bati Euskal Herri osoan aritzea, horregatik aspalditik esaten dugu HB zela Iparraldean hedatu behar zena, baina ABren barruan.
Torlojoak estutu direla esan duzu lehen. Zer esan nahi duzu?
Batasuna prozesuaren ondorioak begibistan daude, pertsona eta korronte mordoxka desmarkatu dira, HBren barruan urte luzetan aritu direnak. Horrez gain, Batasunari onartu behar zaio lehenbiziz egiazko egitura eta koherentzia batekin nazio osoko erakunde bat lortu izana. ABren krisia izan da horren kostua, nahiz eta oraindik honek herritar batasun gisa funtzionatzen duen.
Zure ustez Batasunak zergatik ez du horren bilgune zabala izatea lortu?
Batetik, egoera politiko zehatzean jaio zen eta beste batean bukatu. Horrez gain, Batasuna prozesuan zehar malgutasun gutxirekin aritu da.
Eta sortzen den egoera berriaren aurrean ANVk zer egingo du?
Beti egin duena, ezker abertzalearen alde lan egin. Orain, gure zereginaren barne hausnarketa egin beharko dugu. Dena den, argi dugu ANV indartu behar dugula, gure indarra gurean ere gehixeago inbertitu behar dugulako. Lan egin behar da ezker abertzalea berriz gutxieneko batzuen inguruan elkarlanean jartzeko, eta guretzat herritarren batasunaren eskema da baliagarria horretarako.
Ez Aralar ez zuek ez zarete sartu Batasunean, hala ere kritiko agertu zarete haiekiko. Zer desberdintasun duzue haiekiko?
Gu kritikoak gara ezker abertzalean azken boladan egin diren gauza askorekin: greba orokorra, ia asteburuerokoak diren mobilizazio nazionalen ildoa, Espainiako haustekundeetan abstenitzearena, jendeak ulertzen ez duen Gasteizko Legebiltzarrarekiko jarrera -orain bai, orain ez-... Dena den, ontzi berberean bagoaz, ekimen bat ez laguntzea eta hurrengo egunean oso gaizki atera dela publikoki esanez aritzea ez da egokia. Alde horretatik, Aralarrekoak ez dira leialak izan ezker abertzalearekin. Militantearen figura eta halakoak horrenbeste aipatzen dituztela, mantendu dituzten jarrera asko alderdi bateko auzien organoetara eramanez gero, kanporatzeko modukoak lirateke edozein alderditan.
Behingoz koordenada nazional baten inguruan jarri garenean -Udalbiltza eta abarrekoak-, hori zalantzan jartzea ez dugu ulertzen. Ezta negoziazioaren eskemetan temati jarraitzea ere, Espainia eta Frantziak negoziatzeko inongo borondaterik ez dutela argi dagoenean. Borroka armatuaren inguruko ikuspegia ere desberdina da...
Eta zein da borroka armatuari buruzko zuen ikuspegia?
Galdera horri beste batekin erantzun behar zaio: Espainiako Erresuman benetako askatasuna al dago borroka armatuaz publikoki iritzi bat emateko? Duela gutxi borroka armatua gaitzesten duen pertsona bati kereila bat jarri nahi zioten PPren moldean gaitzesten ez zuelako; beraz, atera kontuak. Ezker abertzalean honen inguruan eztabaidatu behar dela planteatzen da, baina ez dago baldintzarik, Estatuaren gustuko ez den iritzia dugun militanteek kartzelara joateko arriskua dugu eta.
Gaia, ordea, funtsezkoa da ezker abertzalearen baitan.
Militantziaren sektore batentzat -adibidez Aralarrekoentzat- badirudi baietz. ANVn gai horretan beti egon izan garen posizioan gaude, eta oso garbi dugu beti egongo garela bi estatuen errepresioa jasaten dutenekin; guk ez diegu sekula bizkarra emango ez preso eta errepresaliatuei, ez haien senideei.
Ezker abertzalekoa izateari buruzko halako lehia bat dago. Zer da ezker abertzalekoa izatea?
Independentista izatea, Euskal Herriak parametro guztietan nazio gisa funtzionatu behar duela argi izatea, eta justizia sozialarekiko konpromisoa, komunismotik, sozialismotik edo beste formula aurrerakoi batzuetatik. ANVkook, adibidez, ezkerreko gure programa zehatza dugu.
Zer egin beharko litzateke zuen ustez ezker abertzaleko taldeen arteko elkarlana bultzatzeko?
Egoera honetan agian berpiztu beharko litzateke Altsasuko Mahaia, ez dakit, Altsasun, Maulen edo Donibane Garazin, baina halako eskema batera jo beharko genuke. Ezker abertzaleko aniztasuna antolatzeko eskema malguak behar dira, Batasunatik kanpoko sektoreak berriz barruan egoteko. Dena den, gu oso gertu gaude Batasuna eta ABtik, eta lehentasunezko harremana haiengana bideratuko dugu.
Zein gutxieneko punturen inguruan eratu beharko litzateke aipatzen duzun bilgune hori?
Batetik, lurraldetasuna; bestetik, ezker ikuspegitik gutxieneko sentsibilitate batzuk izatea eta antolaketa aldetik malgua izatea. Horrez gain, iritzi desberdinak dauden gaien inguruan gutxieneko malgutasun bat izatea; hauteskunde plataforma baten barruan sentsibilitate desberdinak egon daitezkeela onartuz.
Mobilizazioak etengabekoak direlako jendea erreta dagoela diozue; greba orokorragatik haserrea eta noraeza aipatzen duzue; hauteskundeetan orain bai orain ez esatean jendea lelotzat hartzen dela... Zuen kritikari ezkortasun kutsua dario.
Gune argiak ere badira: ezker abertzalea lurraldetasunaren ikuspuntutik nazio mailan hasi da lanean, Udalbiltzaren sorrerak oso tresna esperantzagarria jarri du abian, nazio aitormenaren ekimena, euskararen behatokia... Euskal Herriko nazio eraikuntzan oso garrantzitsuak dira horiek guztiak.
Orain arte HBko Mahai Nazionalean egon zara. Arazo mordoxka honen aurrean nola sentitzen zara, adibidez harreman pertsonalen eremuan.
Harreman pertsonal onak ditut Batasunaren zuzendaritzako kideekin, eta ANVk oso garbi du bere lehentasunezko harremana norekin izan behar duen: Batasuna eta AB.
EHk 80.000 boto galdu dituela diozue, eta horiek berreskuratzeko lana egin behar dela, baina 140.000 boto lortu direla eta horiek ere zaindu behar direla. Nola bateratzen dira bi zeregin horiek?
Galdutako 80.000 botoetatik asko eta asko EHko uholdearekin etorri ziren, baina horietatik 20.000-30.000 askoz larriagoak dira, HBkoak zirelako eta ustez blindatuak. Nola bateratu asmo biak? Aztertu behar da mantendu direnean zer jarrerarekin mantendu diren eta eragile horiek kontuan hartu. Denek, era batean ala bestean, ezker abertzaleko plataforma batean ordezkatuta sentitu behar dute.
Intsumisioa eta desobedientzia indarrez bultzatzeko ordua dela uste du ANVk. Borroka armatua eta aipatu bide horiek bateragarriak al dira?
Denok horrenbeste begiratzen diogun Irlandako ereduari so eginez gero, bi estrategiak elkar lotuta joan direla ikusiko dugu, gainera ez azken hamarkadetan bakarrik, XIX. mende bukaeratik baizik. Boikot hitza, esaterako, Irlandatik dator; IRAk ekintza armatuak egiten zituen bitartean Corkeko alkateak hiltzerainoko gose greba bat egin zuen. Indian ere, Gandhi eta halakoen desobedientzia zibila zegoen artean, talde armatuak ere ari ziren. Bi moldeak elkarren ondoan egon dira beste prozesu historiko batzutan.
Irlandako eredua aipatu duzu baina zuen txostenetan Quebecekoa ere aipatzen duzue. Biak oso eredu desberdinak dira.
Bai, hala da, baina ereduak ere ez dira fotokopiak. Komeni da prozesuak ezagutzea, hemen desobedientzia zibila eta halakoak ahoz bakarrik defendatzen dituzten askoren gezurrak agerian uzteko; horiek behin baino gehiagotan bidali dute Ertzaintza desobedientzia zibila praktikatu izan dutenen aurka, adibidez Espainiako armadaren aurrean intsumiso agertu zirenen aurka. Planteamendu hori egiten duten askok, behin ere ez dituzte halako bideak bultzatuko
Fito Rodriguez
Pilar Iparragirre
Zer adierazi nahi izan duzu idazlan honekin?
Denetaz barre egin dezakegula, kontraesanaz ez ezik. Kontraesana serioen hartu behar dugun gauza dela. Eta hain zuzen kontraesana eta berarekin daraman umorea dira nire liburu honen oinarriak. Mundua berez kontraesankorra delako, nahiz filosofiak beti nahi izan duen sistema bat bilatu, oreka bat, harentzat pentsamendua naturan dagoen ustezko ordenaren ikerketa eta azalpena delako. Baina naturan ez dago ordenik, kaos izugarria baizik, eta pentsamendua ere, bizitza bera bezala, kontraesankorra dugu, eta jakin egin behar dugu kontraesan horiekin guztiekin bizitzen.
Antzutasuna ere askotan azaltzen da liburuan...
Jakina. Maiz esan izan digute koherentzia behar genuela, baina koherentziak eta metodoak, azkenean, antzutu egiten gaituzte. Roberto Luis Stevensonek Ozeanian aurkitutako kanibal izandakoak ditugu horren adibide: gizajaleak izateari utzi eta antzututa gelditzen ziren. Edo Origenes filosofo zaharra: gauzak oso serio hartzeagatik, azkenean bere gorputza irentsi egin zuena. Bada, gure gizarteak, ordena bilatu nahi horretan, antzutasunera eta mundu itsusi batera kondenatzen gaitu. Eta hori gerta ez dadin, ez dugu soilik mundua aldatu behar, gure ezaguera sistema, gure mintzaera, gure irudikapenaŕ aldatu behar ditugu.
Nor aurreikusten duzu irakurle bezala?
Ez dakitŕ Izan ere, jendeak pentsatzen du saiakera bat dela, eta zentzu hortan, liserigaitza, alegia irentsi ezina dela. Baina ez dut uste hala denik. Historia laburrez osaturik dago. Gertatzen dena da, irakurketa askotako istorioak direla guztiak...
Estitxu Eizagirre / Ixiar Eizagirre
PERFILAItsasgizon honen bizitza pantailaratuko balute, Hollywoodeko Oscarra jasoko luke, «zientzia fikzioaren» atalean: Gerra Zibilak umetan Belgikara eramana, gaztetan Frantzian basomutil, gerora lurrunezko ontzian agregatu gisa, merkatal barku ingelesetan aritua, Liverpoolera ezkondua... Colonek inbidia lioke, Amazonian Ugartek bere negozio propioa duela jakingo balu, eta Elkanok ere bai, munduari bira bakardadean eman dion lehen euskalduna Ugarte izan dela baleki.
guztia irakurri
Lege Oharra
RSS sindikazioa 