Argia astekaria webgunearen hasiera

Zorrotz ibili da Aznar Maiatzaren 13ko hauteskundeen emaitzak heldutasunarekin lotu dituenean. Nire uste apalean hortxe bertan ahitu zaio zuhurtzia baina, tira, ez da hutsala kasualitatez bederen diagnostikoaren funtsean asmatzea. Heldutasuna baita arazoa, batez ere gure honetan, duela bi urte eta erdi ETAk su-etena iragarri zuenean hementxe bertan edo ez dakit non esan nuela iruditzen zaidana berresanez.

Jakina, besteren buruan, euskaldun gehienon buru gogorrean, sumatzen du heldutasun gabezia Aznarrek. Eta horretan ere arrazoia emango nioke, baldin eta onartuko banu bere estrategiaren giltzarri aprioristikoa: alderdietako baten garaipenarekin kitatu behar duela 'euskal arazoak'; eta, jakina, on eta zilegi dela bere alderdia izatea irabazle hori. Gutxitan esaten du hau horrelaxe Espainiako gobernuburuak; nahiago izaten du ezezkako itzulinguruz adieraztea ("jakin dezatela sekula ezingo gaituztela makurrarazi", "ETA derrotatu egin behar da, eta horretarako..."; eta abar); baina bat eta berbera da aburua: garaipena lortu behar da... etsaiaren garaipena omen litzatekeelako alternatiba bakarra.Eta Maiatzaren 13an ikusi denaren arabera, horretarako bai dagoela berde EAEko herritarren gehiengoa.

Nork berezko hausnarketa seriorik ezinean politically correct-aren saltegi erosora maizegi jo behar izaten duten politikarien horniketan merkatu zabal bezain ongi ordaindua aurkitu duten putchista eta gisako espektro sektarioek, 1997 aldera, garaipenaren lilura hori Madrilgo botere politikoari saltzeko abagune aproposa aurkitu zuten. Eta baita aise saldu ere, gauzak zuzen egiteko baino historian agertzeko grina gehiago duen klase politikoari: gainerako bideen malkartasuna frogatuta zegoen, eta alderantzizkoa laua bezain zuzena izan behar zuela sinestea zilegi iruditu zitzaien. Inozokeria non amaitu eta gaiztakeria non hasten den jakin egin behar.

Lau urte geroago, garaipen-xede horren taktika hedakorrak ("ETA menderatzeko euskal abertzalegoa menderatu behar da lehenik") porrot egin duela ez aitortzeko xelebrekeriak egiten ari direnengandik, nekez espero daiteke estrategia beraren antzutasuna onar dezaketenik; baina errealitatea, espainol nahiz euskaldunok baino egoskorragoa dela dirudi. Baita, beharbada, beraiek osoro ez irabazten ez duten bakoitzean etsaiak irabazten duela sinesten dutenen garun sektarioa baino gogorragoa ere.

ETA akabarazteko errezeta psikologista ("Ezer ez dutela lortuko ohartzen direnean amaituko da dena") batekin burutzen den estrategia horrek berak, bere zabartasunaren zabarraz, zer edo zer pentsarazi behar lieke gure agintedun politikariei... baldin eta ez balira diren bezalakoak. Nazioarteko historia garaikideko argibide eta irakaspenak aintzakotzat hartzea gehiegizkoa zaienez, bertatik bertarako aurrekinak behintzat hausnartu behar lituzkete. Adibide hutsez: bizpahiru erakunde armatu (ETApm, KAA, Iraultza) desagertu dira Euskal Herrian azken 20 hauetan; haien 'aktibo' (komando eta baliabide) ia osoak eta 'pasiborik' gehienak (presoak, iheslariak, e.a.), ekinean geratzen zen beste erakunde armatuan (ETA militarrean) murgildu ziren, ekintzaileak desagertzen ez zireneko erakunde-desagerpen batean. Zein ote litzateke Estatuaren garaipen-estrategia batek egun arazo horri buruz lukeen helburua? 'Garaipena' eta buruhausteen amaiera sinonimoak direla uste ote dute?Nola?

Nire irudipena da Aznar (gure klase politiko ofizial osoa norbaitengan laburbiltzearren) horraino iritsi ere ez dela egin, gaurdaino behintzat. Bere hausnarketak, gauzarik gehienetan bezala, seriotasun itxura zurrunaren azpian, taktizismo hankamotzez betetakoak eta ikuspegi estrategiko oso kaskarrekoak direlako. Eta, bidenabar, edozein abenturari politiko lausengarik kabestrutik edonora eraman ahal izateko primerakoak. Horrelako zerbait gertatu zitzaion iragan legealdian Moncloako jauntxoari, ETA bentzutzeko erretolikatik nazionalismoa(k) suntsitzeko egitasmora eraman zutenean. Eta horixe bera gertatzen ari zaio oraintxe bertan, M-13ko porrotaren ondoren, estrategia txar bat on bilaka dadin behar adina itxarotea aski dela sinetsarazi diotenean. ETAren su-etenaren kudeaketan ez zuen trebetasun handiagoa erakutsi.

Heldutasunaren auzia alderantziz epaitzera eramaten naute, halabeharrez, egiaztapen hauek denek. Benetan, haren premia larrian dagoena Aznar eta bere ingurunea da: euskal arazoak ez daramatza bere horretan daramatzan hamarkada guztiak egungo PPko arduradunak bezalako azkarren 'ukitua' suertatu ez zaiolako. Oraingoak bezain azkarrak, eta zindoak, eta saiatuak, eta... pasatu dira hemendik. Zergatik ez zuten ezer konpontzea lortu? Lehenik eta behin, garaipena (beraiena, noski) zela konponbidea pentsatzen zutelako gehienek. Baina, baita ere, heldutasunik ez zegoelako.

Ez da batere erraza 'heldutasun politikoa', norbanakoena nahiz gizataldeena, zertan datzan definitzea, baldin eta ukazioz ez bada: zer dagoen zerbaitetarako heldugabe nahiko nabaria izaten da, gabeziaren estadiorik oinarrizkoenetan behintzat. Horrexegatik, euskal arazoaren baitan 'konponketa' eta 'garaipena' politikoki (bestelako kontua izan daiteke filosofiaren alorrean) eskluienteak direla pentsatzen dudan adinean, heldutasunaren frogagirietako bat, hain zuzen, hortxe kokatu ohi dut nik: garaipenari begira ari dena, ezin egon konponketarako helduta. Garaipena, luzamenduaren luzapenez lortu asmo badu ere, Aznarren moduan.

Gure arazoaren beste protagonista nagusietako batek, ETAk, bai bere su-etenaren kudeaketa praktikoan eta are gehiago geroztiko jardueran erakutsi duena izan daiteke heldutasun gabeziaren beste aldakietako bat: garaipenik gabeko konponbidea hitzez onartu ondoren, gero garaipen haren parekoa beste konponbiderik onartzen ez duenarena. Azken elkarrizketa luzearen irakurketak, erakunde armatuan heldutasuna atzeraka ez ote doan irudipena piztu dit gainera. Hurkoaren nahiz aurkariaren ikuspegiak, interesak eta beharrak aintzakotzat hartzen ez dituen heldutasun politikorik ez dut nik ezagutu behintzat, eta inoiz baino gutxiago sumatzen dut hori ETAko bozeramaileengan. Etsaia (beraiek ere gero eta zabalkiago definitzen duten etsaia) jo eta txikitzeko grina galanta bai, baina konponketa politikorako gogo gutxi antzeman diet nik behintzat. Gatazkaren protagonista kolektibo nagusitzat har genitzakeen biak horrenberde badaude, ezinbestekoa dirudi gure beronen heldutasuna urruti samar dagoela erabakitzea. Eta ez naiz ni hasiko txanpain botilak hozkailuan sartzen. Badira, ordea, helduxeago ageri diren beste faktore batzuk. Esate baterako, bi muturretatik eta zuzenki nahiz zeharka, koldarra deitu zaion euskal herritargoaren gehiengo hori. Helduen patua da nonbait heltzeke daudenen mespretxua nozitzea, baina heldutasun froga galanta izan da dinamika sektarioen zerbitzura ipinitako ahalegin guztiari bizkar ematea.

Berez, Aznarrentzat salbu, inorentzat ez luke harrigarria gertatu behar euskal herritarren gehiengoak gizalegezko konponbide politiko baten alde duen jarreraren heldutasunak. Inkestak inkesta, azken urte hauetako euskal politikaren konstante nabarienetako bat da, dudarik gabe, eta oraindik hazten ari dela esango nuke. Hori, besterik gabe, aski izango zela konponketa gauza zedin pentsatzea izan zen, seguruenik, Lizarrako saioaren hutsegite funtsezkoena, eta hartan murgildu ziren (edo ginen) askoren heldutasun eskasiaren salatzailea.

Ea egia den harez geroztik helduagoak garela.

Kazetaria