Argia astekaria webgunearen hasiera

Hauteskundeak pasa ondoren hamaika analisi, gogoeta eta emaitzen azterketa egin dira azken hilabete honetan. PSE-EEren emaitzetaz ere komentario ugari egon dira bai partidu barruan eta komunikabide gehienetan. Ez da nire asmoa sozialisteen emaitzetaz azterketa bat egitea artikulu honetan, nire asmoa hauteskundeen emaitzak abiapuntu bezala hartuz hausnarketa bat egitea da euskal sozialisteen etorkizunari buruz.

PSE-EEren emaitzak utzi didaten zaporea porrotarena izan da. Badakit hau sentsazio subjetibo bat besterik ez dela baina kontuan hartu behar da politikan "sentsazioak" askotan erabakiorrak izan daitezkela, adibidez botoa emateko orduan. Porrotaren zaporea ez da hainbeste jasotako botoak eskasak izan direlako baizik eta emaitza hauek aspalditik datorren (gutxienez 1994tik) tendentzi bat egiaztatzen dutelako. 1993ko Martxoan gauzatu zen PSE (PSOE) eta EEren Konberjentzia. Bere momentuan arrisku handiko apostua izan zen baina itxura polita zeukan: euskal sozialismo tradizionalari abertzale mundutik zetozten sektore ilustratuak gehitzea eta koktel horrekin PSE-EE proiektu politikoa bultzatzea euskal gizartearen gehiengoaren bila. PSE-EEren lehenengo urratsak itxaropentsuak izan ziren. 1993ko ekainan estatuko hauteskunde orokorrak zeuden eta hauek izango ziren PSE-EEren indarrak baieztatzeko lehenengo proba. Emaitzak onak izan ziren: Gipuzkoan irabazi eta Bizkaia eta Araban emaitza onak oro har. Bazirudien PSE-EEk seinale onenekin prestatu zintzakela handik urtebetera egingo ziren hauteskunde autonomikoak. Aukera onenak zeudela zirudien Ramón Jauregik Ardantza jaunari lehendakaritza lehiatzeko. Baina seinale on guztiak bat-batean pikutara joan ziren. PSOEk gordeta zeukan lapikoa, poterean hainbeste urte egon ondorengo zikinkeriak gordetzen zuen lapikoa -eta ez nolanahiko zikinkeriak gainera- lertu egin zen bat-batean: Roldán, Rubio, GAL, Urralburu, Filesa eta abar. Guzti honek, etxeko sukaldean "olla esprés" sutan daukazunean janaria prestatzen eta lertzen baldin badizu, antzeko efektoak eduki zituen PSE-EErentzat. 1994ko autonomikoetan PSE-EE 19 legebiltzarkidetik 12ra pasa zen eta EEren 6ak kontuan hartzen baditugu 25 legebiltzarkidetik 12ra. Izugarrizko jipoia hartu zuen PSE-EEk eta Ramón Jauregik lapiko pozoinduaren leherketaren ondorioak jasan behar izan zuen. Ordutik beste bi hauteskunde autonomikoak egin dira Euskadin: 1998koetan PSE-EEk 12 legebiltzarkidetik 14ra pasa zen eta azkenekoetan, joan den hilekoetan, 14tik 13ra. Badakit azkeneko bi hauteskunde hauek aztertzekotan gogoeta zabalagoak egin beharko liratekela baina egia da, bai ta ere, analisi sakon guztien ondoren zenbakien gordintasuna hor geratuko dela. Eta okerrena izan liteke (Maragallek Arzallusi buruz aipatzen zuen bezala) "futuros"en merkatuan PSE-EEren kotizazioa gaur egun beheraka egiten duela.

Zein da sozialisten estrategia epe luzera Euskadin? Alde batetik PNVrekin hainbeste urteetan gobernuan elkarrekin egon ondoren badirudi gelditu den sentsazioa nahiko mingotsa izan dela. Bestetik azkeneko bi urteetan eraman den estrategia jende askori iruditu zaio PPren estrategiaren menpe egotea besterik ez dela izan. Zein da or duan arazoa, sozialisten mezua saltzen ez jakitea edo arazoa larriagoa da eta honek adierazten duena estrategi garbi baten falta izatea besterik ez da?

Nire ustez Sozialistek berpiztu egin beharko genuke konberjentziako izpiritua. Ez dut esan nahi honekin 1993ra bueltatu behar garenik, 8 urte ez dira debalde pasatzen eta gutxiago euskal politikagintzan. Esan nahi dudana da PSE-EEk gehiengoaren bokazioa bereganatu nahi badu eta prestatu alternatiba bat egunen batean PNVri gehiengoa lehiatuko diona, gehiengo hori bi zutabetan oinarritu beharko da. Lehenengo zutabea sozialismo tradizionalena da zentzu zabal batean eta bai ta ere IUk ordezkatzen duen sektoreekin harremanak hobetzea. Bigarren zutabea da abertzale munduan dauden hainbat sektoreengana hurbiltzea. Badakit sozialista askorentzat hau sakrilejio bat dela baina uste dut iritsi dela ordua euskal politikan hainbat sakralizazio pikutara bidaltzeko. Sektore abertzale asko ez dira sabinianoak, ETAren ekintzak guri bezainbeste nazka sortzen die, ideologi mailan ezkertiarrak sentitzen dira... Baina era berean euskaldunak izateaz gain euskaldunak sentitzen dira (sozialista asko euskaldunak dira baina ez dira euskaldunak sentitzen), euskera maitatzen dute eta pentsatzen dute ahalegin bereziak egin behar direla euskera eta euskal kultura sustatzeko. Eta pentsatzen dute sozialistek ez dugula ez ta sentsibilidade izpirik ere euskal kulturaren munduarekin. Errealitatea horrela da eta epe motzean oso zaila egingo zaigu sozialistei hau aldatzea baina erdi epean behar beharrezkoa ikusten dut bigarren zutabe hau osatzen duten sektoreengana hurbiltzea nahi badugu gehiengoaren bokazioa berpiztea. Hor daukagu Maragallen adibidea eredu gisa.

Urte gehiegi daramagu euskal politikan arazo sakonei irtenbiderik eskeini gabe, batzuk besteei leporatuaz egoera honen ardura eta horrela urte bat eta beste bat eta beste bat... Uste dut iritsi dela ordua hainbat urteetan euskal politika lotu duten kortsetak apurtzeko. Sozialistak hausnarketa sakon bat egin beharrean gaude eta horren ondorioa izan beharko litzateke sozialisten proposamena euskal arazoari behin betiko soluzioa emateko. Proposamen hau gauzatu bezain pronto, PNVrengana jo eta mahai gainean jarri bien proposamenak PNV eta PSE-EE artean akordio estratejiko bat lortu ahal izateko. Akordio honek ez luke zer ikusirik gobernu akordio batekin edo udal pakto batekin. Akordioa gauzatuko balitz estratejikoa izan beharko litzateke, hau da, Euskadiren etorkizunerako arauak finkatzea. Horrelako akordio bat ona izango litzateke PNVrentzat baina erabat mesedegarria izango litzateke sozialistentzat ere, behingoz politika egiteko aukera edukiko geneukan egoera normalizatu batean gatazkaren mamua uxatu ondoren.

Azkenik, orain arte ez ditut aipatu ere egin izan nahi ETAren atentatuak ete bere ondorioak. Pentsatzen dut denbora gehiegi daramagula ETAren estrategiaren menpe eta honek gehiegi baldintzatu duela politikagintza. ETAk min gehiegi egin dio euskal gizarteari eta aspaldi honetan sozialistei bereziki. Ahalegin guztiak egin behar ditugu ETA politikatik at uzteko, jakinarazteko atentatuak bai, min egiten digutela, baina egoera horri aurre eginez gai garela akordio politikoetara iristeko ETArik gabe, baldintzarik onartu gabe. Espero dut Ibarretxe jaunak gobernu berria osatzen duenean emango diola behar zaion lehentasuna ETAren kontrako borrokari. Sozialisten laguntza osoa edukiko du ahalegin horretan.

PSE-EEko kidea