Argia astekaria webgunearen hasiera

Zure ibilbide literarioari begira «Ilusioaren ordaina» (1983) lehen liburuan erreparatu dugu. «Sisifo maite minez» ilusioaren ordaina ote?

Teorian bi lanen artean ez dago zer ikusirik, baina funtsean biziminaz, ilusioaz eta maiteminaz aritu naiz beti. Gai la-tzak izan arren elementu positiboak bezala landu ditut. Finean gizakiaz ari naiz, eta gizaki horiek ezbeharren kontra edota oldeen gainetik aurrera egiten ahalegintzen dira.

Maitasuna eta maitemina bereizi beharra dago. Maitemin-tzea une batez obsesioa bihurtu den zerbait da. Oso puntuala da, 18 hilabetez irauten duen pasioa, «adituen» ustez. Pasioa, sukarra edo kalentura bezalakoa da, ezin da denbora luzez mantendu. Nik, nolabait, maitemintzeari buruzko jakinmina asetu egin dut nobela honekin. Maitasuna hori baino gehiago da, maitasuna motorra da, egiten dugun guztiaren azpian dagoena, ez da ulertzen ekintza bat maitasuna ez badago. Berdin da, familian, militantzian edo lanean izan.

Nobela baten atzean tempus asko dago. Idazketaren tempusa, narrazioaren tempusa, eta batez ere norberaren esperientzia, curriculum afektiboa dago nobela baten atzean. Horregatik egiten zaizkit gero eta interesgarriagoak idazle helduen lanak. Zenbat eta nagusiago izan hainbat eta curriculum sendoagoa dute. Gainera, exijenteak badira, eta egin dutena berriz egiteko prest ez badaude, are eta interesgarriago. Nobela bat bizitzan zehar sortzen dela konturatzen naiz, eta hau ere halaxe sortu da.

Jakina. Nik ez dut ulertzen idazkera automatikoa. Ez dut planteamendu hotza egiten, beti badago antolamendu bat, hari bat. Nobela idaztean zer egin nahi duzun badakizu, baina idaztaldi bakoitzean zehatz-mehatz zer aterako den ez dakizu. Nik honela ulertzen dut idaztea. Burua, tripa eta bihotzarekin idazten dut, idaztean nire baitako zerbait uzten dut, strip-tease emozionala da. Jakina, gauza puntualak, gertaera zehatzak eta nortasunak aldatu egiten dira, ni ez naiz nire pertsonaia, eta ez dut izan nahi gainera. Baina egia da, hor dauden sentimendu guztiak sentitu izan ditudala, errealitatean edo fikzioan.

Nobela honek hainbat irakurketa ditu, eta bi modutara irakurri daiteke: maitasun istorio bat bezala eta maitasunezko istorio bat baino gehiago ikusiz. Anekdotetan gelditu gabe hausnarketarako beta ematen du. Lortu dut nahi nuena, bai. Hau da, irakurlea gelditu egiten bada une batean sabaiari edo zerura begira, berak nahi duelako izango da, bere buruaz mintzatzeko, ez irakurketak oztopatu egin duelako.

Joxerra Garziak oso ondo jakin zuen esaldia aukeratzen. Joxerrak nobelaren ibilbidea ezagutu du hasieratik bukaera arte, eta nobelaren aurkezpen polita egin zuen. Maitasuna ez dago jakiterik, sentitzea bakarrik dago. Aitortu behar dut, eta hau da esaten dudan lehen aldia, itzelezko beldurra nioela nobela argitaratzeari, ez nekielako nola aurkeztu jendearen aurrean. Nire beldurra zen jendeak pentsatzea nobela hau maitasunezko nobela hutsa zela, Corin Tellado hutsa; «emakume bat maitasunaz idazten!». Zorionez, nobela hori baino gehiago dela transmititzea lortu dugu, bai aurkezpena egin zuten Gari Berasaluze eta Joxerra Garziak, bai nik, eta baita zuek ere, kazetariek.