orain dela 30 urte
Gerrak eta triskantzak eguneroko kontua ziren garai hartan. Zentsurak, ordea, bidegabekeria haien berri ematea oztopatu zuen behin eta berriz Euskal Herrian.
Erabat berriztaturik ageri zen Z. ARGIAren lehen orrialdea 1971ko martxoaren hasieran. Aldizkari ospetsu batek plazara zezakeen azal modukoa eskaintzen zuen. Bertan, Hego Afrikako gobernu arrazistaren aurkako pankarta eta arma, Indotxinako triskantza begi bistan jartzen zuen irudietako bat, munduko edozein bazterretan tiroka ari zen soldaduaren piura eta... erabat ziur ez nagoen arren, esango nuke orduko "grisak" ere ageri zirela, barrikada edo gisa horretako zerbaiten aldamenean. Eta argazki horiez guztiez osatutako collage-a gainditu nahirik, gure aldizkariaren nahia aldarrikatzen zuen hitza: "Pakea!"
ZENTSURAREN KORAPILOAK
Adibidez, egun haietan Helder Camara kardenala hil zen, mundu guztian ezaguna Brasilgo behartsuen aldeko jarrera garbia agertzeko ausardia izan zuen eliza katolikoko hierarkiko bakarrenetakoa zelako, bakarra ez bazen (astero "Hemeroteka" jarraitu baduzue, ohartuko zineten Z. ARGIAn idazten zutenek estimu handian zeukatela; Francok eta bere jarraitzaileek, berriz, ezinikusi zuten). "Erregimen"arekin bat egiten zuen edozein egunkarik honako buruhaustea izan zezakeen: berria ezin zen aipatu gabe utzi (nola edo hala enteratuko baitzen jendea), baina hartaz gehiegi hitz egiterik ere ez zegoen (Helder Camararen ideien propagandatzat har baitzezakeen norbaitek). Irtenbidea? Bada, bat aipatzeagatik, "La Voz de Espaņa"k egin zuena: barne orrialde galdu bateko bazter batean lau lerro agertu, eta kitto!
PREMIAZKO BAKE ESKAKIZUNA
"Gerrate garaia zan. Behin behar eta Alemania gerrate bero eta bizian zebilen. An zabiltzan, odol-irakiņean, bere semerik lerdenenak. Sortu zitzaion erregearen seme gaxteari gerrara joateko irrika. Gau eta egun beti lelo berdiņa: 'Aita, gerrara joan behar dut'. 'Baiņa, seme, bai al dakizu zer esaten duzun? Gerran jende asko iltzen da. Zu ere il zindezke'. 'Etzaio ajolarik, aita, nik gerrara joan behar dut'. Nola kendu semeari burutapen txoro ori? Ona zer bururatu zaion bat-batean Erregeari: 'Kuadro bat pintatu araziko diot Alemaniako margolaririk onenari. Ager dezala bertan ondo, gerra zer dan'. Gudariak ilda, emazteak alargun, seme-alabak umezurtz, jendea ihesi eta izkutuka, asko erbestean eta giltzapean, erriak apurtuta, etxeak txikituta, gizon-emakumeak itsu, erren eta elbarri, odolezko ibaiak, gorrotoak, piakazkeriak... zer etzan azaltzen kuadro artan. Eta semeak ori ikusitakoan negarrez-zotinka: 'Aita ori al da gerra? Agindu zazu, aita; Amaitu bedi gerra. Ez iņor il'. Onelako zerbait izan nahi du ale onen azalak. Azal ortan gure gizartearen negar-zotiņak, ikara-larriak, zorne eta gaitzak agertzen zaizkigu. Eta aje guzi oien iturri?: pekatua. Gizonaren txarkeria eta erakundeen bidegabekeria. Ona Garizuma pekatuaren sustrai oiek mozteko, txarkeria oiek desegiteko, bidegabekeria oiek kentzeko. Garizuma ez da, ostiraletan aragi merkearen ordez angula edo langosta garestia jan dezagun". Hortik aurrera, Garizuma kristau ikuspegitik zer den argitzen zuen.
Astez Aste, 1971-III-7
Izan berri da Ez Dok Hamairu kantari taldea Iruņean, gure Erri zaharrean. Han euskal kanten goserik ez dela, euskaldungoaren problemarik ez dela, pentsa dezake bat edo batek. Zorionez besterik da, Ez Dok Hamairuk ezin esan alako entzule pilla izan baitu Teatro Gayarren eman zuen kontzertuan. Teatroa jendez beterik eta beste asko plazan gelditu omen zen, barruan lekurik ez-eta. Tafallatik autobus bat gaztez beterik etorri zen Iruņeara, euskal kantak entzun gogoz. Txaloak ixildu gabe, bihotzak bero-bero eta izpirituak Euskalerriaren lehenaz, orainaz eta geroaz pentsatzen. Pozten gera. Ez genduen asko uste. Gure Erriaren salbamena ez ote da etorriko hain apaldurik eta umildurik dagoen probintzia horretatik? (...)
Gaztaņaga'k, 1971-III-7 V
Otsaillaren 14' ko Z.A.'n irakurri dut Villasante frantzizkotarrak "liburuska" bat atera duala. Eta erderaz atera ere; gazteleraz, hain zuzen. Arri eta zur egiņik gelditzekoa ez al da? Iruzurrik iņorri ez egitearren, asiera-asieratik aitortuko dut egia: ez dut liburua irakurri. Eta ala ere galdera asko eta asko sortarazi dizkit berri orrek. (...) Gure artean dagon giroa dan bezalakoa dalarik: dabiltzan ainbat eztabaida dabiltzalarik euskal-aldizkarietan eta euskeraz: aldizkariak eztabaidaz aspertzen ari omen diran ontan; euskal aldizkariak iritzi bati ateak itzi eta beste bati ireki, bakoitza beren bidea artzen ari dan garai ontan, or datorkigu Villasante'ren "liburuska" eta "polemikoa" omen dena. Zertara dator? Eztabaidak bukatzera? Ezaren eta baiaren artekoa erabakitzera? (...) Ain zuzen ere, Euskaltzainburu edo Euskaltzaindi'ko Lendakaria jaunaren itza dugu, noski. Eta... gazteleraz? Nork sinistu! (...) "Mitxelena jaunaren proposamentuak aztertu, eta agerian jartzeko idazten da" esaten digu Intxausti'tar Josebak. Nola da ori? Euskeraz emandako iritziak, gazteleratuak, argitzeko? (...) Ez al dugu euskal-seniderik edo aurriderik Bidasoa'z bestaldean? Aiek ez al ditugu euskaldun? Edota aiek ez al dute ikuskizunik Euskera bateratzeko arloan? Bestela, berriz, gaztelaniaz ikas dezaten beartu edo bortxatuko ote ditugu gure senide aiek? (...).
Larresoro, 1971-III-7
Agur alfer hori: Alferkeria ez duk munduan gauza berria. Ba zekiat eta ba dakik. Kokodriloen losusta luzeen berri duenak, nekez uka ziezakek saurioak alferrak direnik. Hots, saurioak Sekundarioan bizi izan hituan! Orain dela ez zekiat zenbat milioi urte! Alferrarena egin ahal izateko erabiltzen diren aitzekiek, alderantziz, itxura "berria" hartu diate gaur. Funtsezko eta betiko alferkeria horren "superestrukturak" edo azalpenak, aldatu egin dituk. Alde horretatik, hi alfer "berria" haiz. Alfer "klasikoen" ondoren, alfer "berriak" agertu zarete gaur gure artera. Hik ez duk, eskierki, Paul Lafargue-ren "Le Droit ā la Paresse" liburu famatua irakurri, nahiz liburu horrek 90 urte izan. Jakin gabe, ordea, aitaginarrebaren teoriak baino maiteago dituk hik suhiarenak (parte hau bederen!), eta gogozago jarraitzen. Lafargue-k bezala hik ere "lanaren mistika" gorroto duk; eta Marx-en suhiaren teorien berri izan bahu, maizago aipatuko hituzkean heure alde. "Lanaren mistika" hori, burgesiaren "azken argudio metafisikoa" dela uste bait zuen, langileria zeharo eta bururaino zapal ahal izateko (...)
Š 2008-2011 Argia.com - Komunikazio Biziagoa
Erreportajea 
