Lan gehienetan Rosa politikaria aipatzen da. Baina Rosa beste mila gauza zen: bere garaiko kazetaritza irauli zuen, hizlari ona zen, idazle bikaina, literaturan aditua eta bera izan zen lehenengoa literatur kritika ikupegi marxistatik egiten, botanikan aditua, pintorea... Emakume hori agertzeko berak idatzita utzitako 200-300 gutun baliatu ditut. Asko Europako agintari politikoei idatzitakoak dira, baina beste asko bere bikoteari, lagunei... Bertan ikus daitezke bere zalantzak, kontraesanak eta nola iraultzaren atzetik bizi behar horrek ez zion uzten bikotearekin harreman arrunta izaten edo seme-alabak izaten. Gainera, berak idatzitako liburuak, bere inguruan egin diren ikerketak, eta bera hil eta hogei urtera bere jarraitzaile batek idatzitako biografia baliatu ditut.

Rosa emakumea zen, baina gizonezkoen munduan borrokatu zuen politikaria ere bai. Emakumea izan ez balitz berdin hilko zuten. Alemanian proletargoa inposatu nahi zuen, alderdikoek ordea atzera egin zuten beldurtuta. Sozialdemokratak boterean zeudela atxilotu eta torturatu zuten, gero Berlingo Kanale batera botaz. Egia da ordea, ezkerrak baztertutako politikaria dela, berak aldarrikatzen zuen langileen boterearen teoria desorosoa delako ezkertiarrentzat eta gainera, emakumea zelako.

Jakina ezetz. Egunkarietan esaterako, argazkiak gizonezkoenak dira. Inoiz lau orrialdetan emakumeak agertzen badira, emakumeok ere harritu egiten gara. Tradizioa behar da, eta Rosak bide bat zabaldu zuen emakumeok politikan aritzeko