Untziaren popan nago. Ekipajearen gehiena sotoan segurean lagata, beharrezkoena dut soilik: garbiketarakoak, aldatzeko arropak, botika, lo egiteko zakua eta kamera. Ni bezala, berrogeita koska lagun jarleku bila dabiltza. Hamaka bana dugu: tokia atzean irekia den arren, gutxienez estalpean gabiltza. Berogailu mordo bat piztuta daude sabaian, bidaiariok izotz ez gaitezen. Beste zenbait, denak gazteak ez, kanpin dendak altxatzen hasi dira. Ezkerraldean agure bizar-zuri bat eseri da. Abuztu alaskatarraren freskoa hamar metrora egonagatik, maukarik gabeko alkandoratxoa darama, "Daytona" idatzirik duena, eta "jeans" higatuak. Eskuinaldean, neska australiar bat. Lo zurrungan egoten direnetakoak ote? Badaezpada, eta lekua beteegi ez dagoenez, beste txoko batzuei begira jarri naiz. Zorionez, isilak dira, ingurukoen gisan. Ilunabarra ez da barteko ortzian miratutakoa bezalakoa izan, baina murgildu den eguzkiaren agurra izugarri gustatu zait. Bihar berriro.

Ohar-taulan dioenez, aretoan Alaskako hainbat kontuz hitzaldiak ematen dituzte egunero. Hoberik ezean, hara jo dut: ingelesa lan nezake, eta aspertzekotan, ihes egin. Hizlaria ranger edo basozaina da, xelebrea baina txoil ona: ezagun da horretan zaildua dela, haren parabolarekin nekatzerik ez baitago. Tele-predikaria dirudi, imintzioengatik, doinuarengatik, umorearengatik (hiru silabako barre merkea sortzen duen estatubatuar haren gisakoa inoiz!). Hiru ordu laurdenez ezpalartez mintzatutakoan, itsas zakurrez eta itsas igarabez gertatu duen "talk-show"era gonbidatu gaitu. Bitartean, balea bat zebilela oihukatu du norbaitek. Ziri-miriaren erdian, uretan desagertzen ari zitzaion bizkarra ikusi diot aurrena, baina minutua joan gabe, oso-osorik, bi hegatsak zabaldurik popatik ehun bat metrora gorputza biratuz jauzi egin baitu, betiko urrundu aurretik. Xibarta gaztea zen. Basozainak aipatu duenez, hain gertu ibilki, estreinakoa da.

Gu ere, kostatik oso hurbil garamatzate: konifera-oihan sarriz estalitako uhartetxoak ezker-eskuin ditugu, batzuk ganduak-edo erdi ezkutaturik (ederra, ziri-miriaren erdiko ostadarra!). Kaioak eta antxetak airean ikusi ditut, eta ur azalean kokatu martinak lanperna-musuak eta pottorroak ere bai. Batek ezpalarta-sarda bat begiztatu duela esan dit. Ez nik, adi-adi ibiliagatik, ez eta bizkar-hegalaren punttarik ere. New Jerseyko agure bat hurreratu zait, eta paisaia seinalatuz, "Amazing, isn't it?" ("Aparta, ezta?") esan. Hagitz polita dela adierazi diot, baina aparta, aparta... Nire jatorriaz galdetu dit segidan, eta arrapostuaren ondorioz, politikara lerratu -ene baimenaz-, independentziaren aldekoa ote naizen galdez. Bere herrian 1776an gertatuari egoki ote zeritzon galdeginez erantzun diot. Haatik, motza izan da jarduna: estatubatuar gehienekin izan ditudan elkarrizketak erraz hasi arren, bost minututik ez dira pasa, sakondu gabe (neu ere, ez naiz Chomsky, baina). Beste europar frankok hauxe nabaritu dute. Albisteak albiste, Euskal Herria anitzez ziurragoa dela ikasirik, joan egin da. Berbaldia ere "amazing" iruditu al zaio?

Arratsaldeko pausaldia Baranof uharteko Sitka hirian izan da. Lehorrera jaitsi naiz, Washingtonen menpe ia 132 urte eraman arren, XIX. mendeko tsarren "Russkaya Amerika"ren ondarea topatzeko itxaropenaz: hiriburua izan zen-eta. Errusiako azken-aurren agintaritzarrak, txetxeniarrak odolez zapaldu dituen Jeltsinek, alegia, Japoniak berreskuratu nahi dituen Kuril-ez zera esan zuen, Alaskaren galeraren hutsa ez dela errepikatuko. Hirirainokoan ez dut errusiar aztarnarik ikusi. Alta, hiri barnean bai. San Mikel katedrala nabariena da: fresko eta ikonoetan saindu ortodoxoak dauzka (batzuek irudiaren gainean metalezko jantziak dituzte), alfabeto zirilikozko izkribuak... Egun U$Arena denez, agian, sarreran saltoki bat dago: Errusiatik ekarri ikonoak, errosarioak eta liburu sakratuak salgai daude, mikro-Lourdes baten iduriko. Errusiar hilerria non zen galdetu dut kanpoan. Badiari begira dagoen kanposantuko hilarrietan errusierazko epitafioak daude; baten azpian, printzesa bat datza.

Lau bat edari-lata jaso ditut, nobleziakoa ez omen den norbaitek utziak. Segidan, opari-denda batean sartu naiz, auskalo, zerbait atzemateko esperantzaz. Hiritar batzuek 1867ko erosketarekin metropolirako bidea hartu zutela jakin dut andre harengandik, baina era berean, beste asko geratu zela. Deigarriena, berriz, hau: orain Errusia irekitzen hasia denez (badakigu nola), hango jatorriko zenbait haraxe joan berri dira, mende bat geroago. Biztanleen artean, badirudi "the Petrofs" (edo horrelako deiturakoak) direla hizkuntza eslaviarrari egun ere atxiki diotenak, bestela ingelesak ia erabat ordezkatu arren. Aldiz, Europako ekialdeko kutsuko dantzak eta festa-jantziak, "Macarena"k eta Elvis-ek ez dituzte ahanzturara eraman; alta, Sitkan gordetako koreografiak ezezagunak zaizkie errusiar bisitari petoei. "Ulu" deritzan inuiten aiztoa, oparigai tipikoa, han ere badaukate.

Eskimalak ez dira bertakoak, baina nori axola zaio? Alaskan nabil, eta jende orok estatu harekin lotzen ditu. Gehienek plastikozko zein zurezko girtainak dituzte, baina batzuk hartz nahiz baleen hezurrez edo mortsaren betortzez eginak dira, eta sinestezina den arren, beste asko 1768an marinel europarrek desagertarazitako Steller itsas behiaren hezurrez. Ordu arte urotan ibili sirenidoa betiko galdu aurretik, inuitek harrapatutako aleen hezurdurak iparralderago lurperatuta daude antza.