Kotxe batek batez beste tona erdi baino gehiago pisatzen du, ia hamar metro karratuko espazioa bete, zarata handia sortu eta airera kutsakorrak diren hainbat gai isurtzen du". Hori da Espainiako Herri Lan eta Garraio Ministerioak kotxeari buruz emandako definizioa orain sei urte. Ordutik hona gauza asko aldatu den arren kotxearen ondorioz sortutako arazoak berdinak dira; eta areagotuz doaz. Kotxe ugaritasunak eragindako espazio falta eta kutsadura dira nagusiak. Horiei gehitzen zaie gizartean sortutako menpekotasuna, behar fisikoaz harat, ondorio psikologikoak dituena.

Guztira, 1999an 86.338 ibilgailu matrikulatu ziren EAEn eta aurten, apirila arteko epean dagoeneko 21.264 auto. Nafarroan iaz 19.822 auto matrikulatu ziren eta aurtengo apirila arte, 1.559. Ipar Euskal Herrian, Pirinio Atlantikoko departamenduan 96.695 auto matrikulatu ziren, horietatik 41.459 Baionan. Egun, EAEn bi kotxe daude hiru pertsonako gutxi gorabehera. Orokorrean milioi eta laurdenetik gorakoa da Hego Euskal Herriko ibilgailu motordunen kopurua. Hauetatik gehienak turismoak dira. Zenbaki hotzetatik harantz, Garikoitz Plazaola Eguzkiko kideak dioenez Espainiako joeraren barnean dago EAE ere, eta beraz, kotxe kopurua handitzen ari da, bereziki azken lauzpabost urteetan. Espainiak 400 auto inguru ditu egun mila biztanleko. Europan herri ugarik gainditzen du kopuru hori: adibidez, Alemaniak 500 auto baino gehiago ditu mila biztanleko. Italia da motorizatuena, mila biztanleko 560 auto baititu. Baina Espainia da azken bizpahiru urtetan Europan autoen parkearen hazkunde handiena jasan duena. Beraz, gai honetan jakitun den Alfonso Sanzen hitzetan "hipermotorizazioa" ari da gertatzen. Baleareak, Katalunia, Madril eta EAE dira motorizatuenak Espainian, ekonomiaren hazkundearekin eta errentarekin harreman zuzena baitu autoen salmentak.

Bi krisialdi gertatu dira Europan automobilaren industrian. Lehenengoa 1980 eta 1981 bitartean jazo zen petroleoaren bigarren krisialdiaren ondorioz, eta bigarrena 1990 eta 1991 bitartean, Golkoko krisialdiak eraginda. Baina horiek salbuespenak dira, 80ko hamarkadatik hona kotxe kopurua asko ugaldu baita. Hainbat arrazoi dago horren atzean: batetik, mugitzeko beharra sortu dela, batez ere, 90eko hamarkadatik hona. Garai batean herrian bertan lan egiten zuten langileek eta urrutira joan behar izatekotan ere, enpresak berak antolatzen zituen autobusak haientzat. Orain egunero lantokira joateko 50 kilometrotik gora egiten du askok. Horretarako, langile gehienek beren kotxea baliatzen dute. Esaterako, 1996an langileen %86 bere kotxea gidatzen joaten zen lantokira. Egun, Michelinek, Fagorrek eta Osakidetzak, besteak beste, autobus zerbitzu berezia dute beren langileentzat. Plazaolaren hitzetan, horrelako garraioak berpizten ari dira, "baina soilik lantegi handietan antolatzen dira. Hori poligono industrialetan egin beharko litzateke, bertako langile guztientzat".

Lanerako bezala, erosketak egiteko, zinera joateko eta beste hainbat gauzetarako ere mugitu beharra dago. Horren lekuko dira hirien kanpoaldean sortzen eta biderkatzen ari diren merkatal guneak. Mendira joatea ere urrutira joatea bihurtu da: "Txindokira edo Urbiara joaten zarenean bakarrik zoaz mendira, inguruko tontor batera igotzean ez", dio Plazaolak. Mugitu beharrak eragin du kotxearen ugalketa, premia horri ez zaiolako garraio publikoen zerbitzu zabalago batekin erantzun. Zerbitzu gutxi daude -batez ere, herri txikietan- eta haiek biztanlearen beharretara baino, biztanlea bera moldatzen da haietara. Ondorioz, gizakia autoarekin "biziatu" da eta orain kotxeak askatasuna ematen duela dirudi. Autoa edukiz gero, edozein lekutara joan daiteke edozein unetan, errealitatean zama bihur daitekeen arren, "kredituen ordainketatik hasi eta kotxearen mantenimenduaren kostuetaraino, dependentzia sortzen baitu", Plazaolaren ustez. Mugikortasunak handitu du kotxearen balioa, egun autoak berak ematen diolarik pertsonari balioa.

Kotxe kopurua hirian bilakatu da bereziki arazo. Esate baterako, 1992an Cesar Morak eginiko ikerketaren arabera Bartzelonan 4,64 metroko luzerako 193.842 kotxe zeuden. Hauek bata bestearen atzean jarrita 4.240 kilometro eta 227 metro betetzen zituzten. Bartzelonako kale guztiek ordea, 1.237 kilometro neurtzen zuten, eta beraz kotxeak bata bestearen atzean aparkatuta ez lirateke hirian sartuko. Ezinezkoa zen ondorioz kotxe guztiak aldi berean martxan ibiltzea hirian. Euskal Herria hain txikia izaki, kotxeek hirietan ez ezik lurralde osoan ere eragiten dute. Esate baterako, N-1 errepidetik egunean 60.000 ibilgailu igarotzen dira, eta Arrasatetik Bergararako errepidean 16.000. Kamioien garraioa ere ugaltzen ari da, gauzak ekarri eta eramateko premia handitu eta Euskal Herria pasabide lurraldea den heinean. Zer da agintariek egiten dutena honi konponbidea aurkitzeko? Plazaolaren ustetan, egin behar luketenaren aurkakoa. "Dauzkagun baliabideak era egokian kudeatu beharrean, trafikoa hazten den neurrian errepide gehiago egiten dira". Baina arazoa areagotu egiten da sortzen den errepide berri bakoitza berehala kotxez gainezka dagoelako. N-1 adibidez, berrogeita hamar urtetarako aurreikusi zuten arren, sortu eta hogeita bost urtetara gainditua zegoen. Amaierarik gabeko ziklo bat sortzen du honek: errepide gehiagok trafiko handiagoa dakarrelako, eta trafikoa handitzeak errepide gehiago. Baina garapen honek mugak ditu: batetik, Euskal Herrian espazio fisikoa mugatua delako eta errepideak egitean mendiak bota behar izaten direlako. Bestetik, epe luzera sor ditzakeen osasun arazoak direla-eta.

Autoa distantzia laburrak egiteko erabiltzen da bereziki, hau da, eguneroko betebeharretarako. Honen ondorioa ordea hirien zenbait guneetan sortzen diren auto ilarak dira. Euskal Herriko hirietan oraindik arazoak larriegiak ez diren arren, eguneko ordu nagusietan areagotuz doaz sarrera eta irteeretan. Kotxearen erabilera irrazionalak sortzen ditu horrelakoak: lekuetara kotxez joateak denbora aurrezten duela uste izaten da, sarri alderantziz gertatzen den arren. Estatu Batuetako hirietako biztanleek mila eta bi mila milioi ordu inguru galtzen dute urtean zehar kotxe ilaratan geldituta, Justo De la Cuevaren "Esos asesinos que impunemente matan cada dØa a miles de personas: los automóviles" liburuaren arabera.

Distantzia luzeak egiteko, garraio publikoen aukera egiten du askok, hegazkina, trena edo autobusa erabiliz, aparkatzeko arazo eta kostuak aurrezteko. Hori da hain zuzen, kotxeak hirian sortu duen beste arazoa. Euskal Herriko hiriburuetan jartzen diren isunen arrazoi nagusia aparkamendu desegokiak dira. Horregatik, hirietan aparkalekuak ugaltzen ari dira azken urteetan, bereziki lur azpikoak, ahal den leku gutxien galtzeko.

Munduko Osasun Erakundearen datuen arabera pertsona gehiago hiltzen dira kotxeak sortutako aire kutsaduragatik istripuengatik baino. Autoa kutsakorra da sortzen den momentutik. Munduan kontsumitzen den energiaren %25aren arduradun da, eta %30a xahutzera ere iristen da, bere ekoizpenean erabiltzen den energia kontuan hartuta. Gainera, erabileraren poderioz aldatu behar diren elementuetako asko ez dira birziklagarriak. Esaterako, kotxeen karterrak duen olioa errez gero, pertsona batek hiru urtetan arnas dezakeen aire kopuru bera kutsa daiteke.