Argia astekaria webgunearen hasiera

Gaur egun Espainiako Estatuan dauden zazpi zentral nuklearren eta errekin nuklearreko bederatzi lantegien inguruneetan osasun egoerari buruzko lehenengo azterketak egin dira. Gaixotasun larrietarako hainbat arrisku atzeman dira, eta azterketa zehatzagoak egitea gomendatu dute Garoña, Vandellos eta Zoritako inguruneetan, Espainiako zentral zaharrenak direlako. Garoñako zentralak, nahiz eta Burgosen egon, Euskal Herriko hiriak ditu ingurune hurbilean, eta, beraz, haren gaur egungo eta etorkizuneko egoerak eragina du Euskal Herrian ere.
Azken urteotan, Garoñako zentral nuklearra eztabaidagai izan da, eta hala izaten jarraitzen du, haren zahartasun eta arriskuengatik. Hura itxiarazteko eskakizun zorrotzak egin izan dituzte Euskal Herriko eta Gaztelako ekologistek ez ezik, esparru horretako hainbat alderdi politikok ere.
Duela gutxi «El Pais» egunkariak ezagutzera emandako azterketa batean zera azpimarratzen da: Zorita inguruan mieloma anitzaren ondorioz izandako heriotza kopurua, aurreikus zitekeena baino lau aldiz handiagoa hain zuzen. Leuzemia izateko arriskua ere «

» omen da Andujar eta Ciudad Rodrigoko uranio meategietan.
Azterketa hori Gonzalo Lopez-Abentek zuzentzen duen Espainiako Epidemiologia Zentroko talde batek egin zuen. Behatzak ez harrapatzeko, azterketaren egileek garbi uzten dute ezin dela inolako kausa-ondorio lotura finkorik ezarri instalazio erradioaktibo horien eta atzemandako minbizien artean. Horregatik, azterketa zehatzagoak egitea gomendatzen dute, besteak beste, Garoñan.
Txostenak hainbat minbizi mota aipatzen ditu, datozen argitalpenetan aztertuko direnak. Lehenengoa dagoeneko argitaratua da, eta odolaren minbizi-patologiaren gaineko eraginari dagokio. Aztertutako inguruneetako hilkortasun datu guztiak 1975etik 1993ra bitartean hartu ziren.
Erradiazio ionizatzaileak minbizi mota ugarirekin lotu izan dira, eta gauza jakina da erradiaziopean egotearen ondorioz ageri ohi den lehen gaitza leuzemia dela. Horregatik, ikertzaileak patologia honen aztarnak bilatzen aritu ziren aztertutako zazpi zentralen inguruneetan. Han ez zuten aurkitu, baina gaixotasun honen «

» aurkitu zuten gaur egun itxirik dagoen Andujarreko meategiaren eta bi urte barru ixtea aurreikusten den Ciudad Rodrigoko (Salamanca) prozesatze lantegiaren eta uranio meategiaren ondoko 30 kilometroko erradioko esparruan.
Azterketa honen arduradunek datu horiek instalazio honetatik 50 eta 100 kilometrotara dauden herriekin alderatu zituzten, eta urte horietan Andujar eta Ciudad Rodrigoko ingurune hurbil horietan, hurrenez hurren, leuzemiaz gaixotzeko % 30 eta % 60 arteko arrisku handiagoa izan zutela sumatu zuten. Beraz, herri hauetan erreferentziatzat hartutako besteetan baino heriotza gehiago gertatzen ziren leuzemiaren ondorioz.
Andujarreko meategia 1981ean itxi zen, eta 15 urte igaro behar ziren lantegiko 35 langilek uranioarekin egindako lanaren ondorioz izandako gaixotasunak Administrazioak gaixotasun profesionaltzat har zitzan. Are gehiago, langileek egindako txosten batean ageri denez, beste 60 heriotza ere lan honen ondorio ziren, gehienak minbiziak jota.
Txosten epidemiologikoak dio ez dutela «

» aurkitu gainerako prozesatze lantegitan. El Cabril-eko (Kordoba) hilerri nuklearrean ere ez zen «

» sumatu, «

».
Beste era bateko tumore hematologikoei dagokienez, txostenaren arabera zentral nuklearren ingurunetako batean bakarrik, Zoritarenean, sumatu da «

». Ikertzaileek «

», eta zentralera hurbildu ahala areagotu egiten zen. Arriskua, kontrol esparrutan baino lau aldiz handiagoa da. Hau da, patologia honen ondoriozko 19 heriotza izan dira, eta gaixotasun honen batez bestekoa kontuan izanik, ez da 5 heriotza baino gehiago zertan egonik. Adituek kalkulatutako gehiegizko arriskua % 335ekoa izan zen.
Azkenik, azterketa honen arduradunek tamalgarritzat jo zuten minbizien inolako erregistrorik ez egotea, hori erabateko oztopoa baita azterketa epidemiologiko zorrotzak egin ahal izateko. Tarragonan izan ezik, aztertu diren beste probintziatan ez dago minbizi erregistrorik. Diotenez, erregistro horiek baleude gaixotasun honek esparru bakoitzean duen eragina egiaztatzeko aukera legoke