ARGIA.com :: ETXEKO KONTSUMITZAILEEK INDUSTRIENA ORDAINTZEN DUTE

ETXEKO KONTSUMITZAILEEK INDUSTRIENA ORDAINTZEN DUTE

etxeetako elektrizitatea kontsumitzen dugunok, munduko garestienetakoak diren fakturak ordainduz, kontsumitzaile industrialak finantzatzen ari gara.

Daniel Udalaitz

1749. alea
2000-02-13

Espainiako Estatuko etxeetako elektrizitate kontsumitzaileek, ordaintzen dituzten fakturekin, industrietako kontsumitzaileen gastua finantzatzen dute. Hau da, etxeetako kontsumitzaileak enpresen gastuak ordaintzen ari dira. Baieztapen hau ez du testu honen idazleak egiten, berriki ezagutzera eman den eta duela gutxi arte isilpean egon den Ekonomi Lankidetza eta Garapenerako Erakundearen (OCDE) txosten batek baizik.

Txosten horrek, aldi berean, elektrizitate sorkuntzaren gehiegizko kontzentrazioaz ohartarazten du, Endesak eta Iberdrolak bien artean merkatuaren % 76 kontrolatzen baitute; �duopolio� bat osatzen dute. Horregatik OCDEren txostenak aholku batzuk ematen ditu horien ahalmena mugatzeko eta, batez ere, Estatuak enpresa elektrikoei ematen dizkien laguntzetan gardentasun handiagoa izateko.

Ekonomia, kontsumo eta politikako hainbat arlotan bezalaxe, Euskal Herria oraindik bere prezio eta kontsumoetan Madril eta Parisen menpe dago. Horregatik, gaur egun oraindik ere, Espainiako eta Frantziako datuekin batera nahasturik gauden estatistiketara jo behar dugu, eta horrek, sarritan, desitxuratu egiten du errealitatea.

KILOWATT GARESTIENETAKOAK.

Joan den abenduaren erdialdean �El Pais� egunkari madrildarrak ezagutarazi zuen txosten horren arabera, Espainiako Estatuko elektrizitatearen prezioak OCDEko herrialdeen arteko garestienetakoak dira. Joan den urrian egindako txostenean ageri denez, Espainiako Estatuko elektrizitatearen prezio orokorra erakunde horretako herrialdeen batez bestekoaren parekoa da, baina, aldiz, �

zerga aurretiko etxeetako prezioak altuenen artean daude

� (ikus goiko taula). Kontuan hartzen diren 20 herrialdeetatik, 3 herrialde soilik dira (Japonia, Danimarka eta Belgika) Espainiako Estatuko hiritarrek baino gehiago ordaintzen dutenak.

Zergatik gertatzen da distortzio hori? Bada, hain zuzen ere, etxeko kontsumitzaileak eta industriako kontsumitzaileak faktura ezberdina ordaintzen duelako, zehazki esateko, etxeetako kontsumitzaileok enpresetako eta industriako kontsumitzaileen faktura ordaintzen ari garelako. Txostenak aipatzen dituen aldeak ikustea besterik ez dago: energia kontsumitzaile handiek, hau da, enpresek, kilowatt bakoitzeko 4 pezeta ordaintzen dute, eta kontsumitzaile txikiek 20 pezeta kilowatt-eko.

Txostenaren arabera prezio altu hori, batetik, �eranskin� ugariren ondorio da, fakturaren % 16 osatuz; eta bestetik, ikatzarentzako dirulaguntzen, luzamendu nuklearrarengatik ordaindu beharreko konpentsazioen eta lehiakortasunerako trantsizio kostuen ondorio �1,3 bilioi pezeta, erabiltzaileok konpainia elektrikoei datozen urteotan ordaindu beharrekoak�.

OCDEren txosten horrek sektorearen liberalizaziorako prozedura ere aztertzen du, eta hainbat itzal ageri da bertan. Itzal horietako bat sektorean dagoen kontzentrazioa da. Elektrizitatearen produkzioan ari ziren hamabi enpresatatik bi merkatuaren % 76 biltzera iritsi dira, aipatu dugun �duopolio� hori eraginez. Kontzentrazio hori gertatzeko arrazoietako bat Espainiako Gobernuak Europako merkatuan enpresa �nazionalak� bultzatzeko izan duen jarrera izan da. OCDEren txostenaren arabera, jarrera hori �

kontraesanean

� dago liberalizazio prozesuarekin eta merkatu elektrikoaren lehiakortasuna bultzatzeko Gobernuak daraman politikarekin. Hain zuzen ere, duopolio horrek kostuen gorakada, lehiakortasuna eragoztea eta kontsumitzaileen kaltea eragiten ditu.

OCDEren txostenak Espainiako Estatuan lehiakortasuna bultzatzeko eta merkatua zabaltzeko egiten ari diren ahaleginak aitortzen ditu. Baina, hala ere, azken hiru urteotan lortutakoari buruzko �abardurak eransten ditu. Lehiakortasun handiago bateranzko bidea �

ondo doala dirudien

� arren, prezioak beheratzeko dagoen joera, nagusiki, �

eskaeraren igoerari, interes moten beherakadari eta enpresen inbertsioei

� zor zaie. Eta txostenak dioenez, �

lehen bi faktoreak ziklo ekonomikoaren ondorio dira eta etorkizunean aldatu egin daitezke

�.

�El Pais�ek ezagutarazitako txostenaren edukiak liskarra eragin du egunkari horren eta Espainiako Gobernuko bozeramaile eta Industria ministro Josep Piqu�ren artean. Gobernua eduki hori gezurtatzen saiatu zen baina gaizki atera zitzaion: OCDEren bigarren zirriborro bat zabaldu zuen, baina egunkariak ezagutarazitakoen antzeko datuak eskaintzen zituen

Gure fakturen bidez, 400.000 milioi pezeta oparitu diegu enpresa elektrikoei

Gure fakturen bidez, 1999 urtean zehar 400.000 milioi pezeta (16.000 milioi libera) oparitu dizkiegu Espainiako Estatuko enpresa elektrikoei. Horrelakoxe argia da errealitatea. Eta zergatik oparitu dugu kopuru hori kontsumitzaileok? Ez, behintzat, elektrizitate gehiago erabili dugulako. Oposizioko talde batzuk aurka agertu arren, Espainiako Gobernuak 1998ko irailean, konpainia elektrikoekin adostuta, enpresa lehiakideari trantsizio kostu bezala (edo kalteordain gisa) 1,3 bilioi pezeta ematea erabaki zuelako baizik. Merkatu librerako jauzia emateko, Espainiako Gobernuak diru kopuru izugarri hori eskaini zien kalteordain gisa. Datu ofizialen arabera, konpainiek kopuru horretatik 387.000 milioi pezeta eskuratuak dituzte dagoeneko.

Espainiako Gobernuak eta presio taldeek konpentsazio horretarako berehalako baimena lortzeko Europako Batzordearen aurrean erabili zuten argudioa hauxe da: enpresa elektrikoak onartua eta abian jarria zutela merkatu elektrikoaren berehalako eta erabateko liberalizazioa. Baina argudio hori guztiz indargabeturik geratzen da, OCDEren txostenak berak eta beste azterketa batzuk agerian uzten dutenez, Espainiako merkatu elektrikoaren zabaltzea Europako Batasuneko batez bestekoaren oso azpitik baitago

Iberdrola eta Endesaren duopolioa

OCDEren txostenean ageri denez, Espainiako Gobernuak konpainiekin hitzartutako laguntzek, ondoko herrialdeetatik inportatzen den energia kopuru urriak, gas naturalak oraindik duen hedadura apalak eta prezioen distortsioak ezinezkoa egiten dute Espainiako Estatuan elektrizitatearen benetako merkatu bat garatzea.

Testuinguru honetan, nazioarteko erakundeak hainbat gomendio egin die konpainiei, eta hauek, dagoeneko, gomendio horiekiko aurkako jarrera erakutsi dute. Besteak beste, Iberdrolak eta Endesak elektrizitatea sortzeko dituzten aktiboetako batzuk �askatu� beharra aipatzen du, beste energia hornitzaile batzuei salduz edo lagapen kontratuak eginez. Antzeko zerbait egin zen Erresuma Batuan, Zeelanda Berrian, Estatu Batuetan eta Kanadan.

Beste neurri batean, Iberdrola eta Endesari energia sortzeko instalazio berriak eraikitzeko ahalmena mugatzea aipatzen da. OCDEk, gainera, premiazkotzat jotzen du kontsumitzaileek gas naturala eskura dezaten erraztea, ondoko herrialdeekiko elkarlotura sistemak areagotzea eta Espainiako Sistema Elektrikoaren Batzordearen (CNSE) ahalmen arautzailea indartzea.

OCDEren txostenak Espainiako Gobernuak konpainia elektrikoei emandako eta kontsumitzaileak gure fakturekin ordaintzen ari garen laguntzak eta kalteordainak (1,3 bilioi pezeta) ere aipatzen ditu. Txostenak onartzen du beste herrialde batzutan ere antzeko operazioak egin direla, baina ohartarazten du Espainiako Gobernuak agian hitzartutako neurriren batzuk aldatu beharko dituela, kontuan izanik, une honetan, Europako Batzordea laguntza horiek aztertzen ari dela.

Azkenik, txostenean, gardentasun handiagoa eskatzen zaio Espainiako Gobernuari. Bere ustez, Espainiako Estatuko elektrizitate sektorearen arauketa �

ez da behar bezain independentea edo gardena

�. Ministerioa, arautzaile garrantzitsuena, �

ez da egunean eguneko presio politikoekiko behar bezain independentea

�. Eta, amaitzeko, Ekonomi Lankidetza eta Garapenerako Erakundeak zera nabarmentzen du: �

Arautzaile independenteak (CNSE) ahalmen gutxi du. Benetako merkatu lehiakor bat garatu ahal izateko komenigarria litzateke azken erabaki arautzaileetan independentzia eta gardentasun handiagoz jokatzea

�

INPRIMATU LAGUN BATI BIDALI

Lagun bati bidali

Iruzkina idatzi

1748

1747

1749 zenbakia.
2000ko otsailaren 13a

Azkena || Hemeroteka

Babeslea

*Izartxoaz () markaturiko datuak derrigorrez bete beharrekoak dira.**

Zure izena*			Zure Eposta*

Lagunaren izena*			Lagunaren Eposta*