Argia astekaria webgunearen hasiera

Urte honen hasieran Iparraldean bizi izan ziren mobilizazioek, frantses estatuaren harroinak amini bat durduzatu zituzten lehen aldiz, 1790ko Iraultzaz geroztiko historian. Urte honetako martxoaren 5ean, Jaime Mayor Oreja eta Jean Pierre Chevenement-en arteko bilera leluko. Frantziako barne ministroak, gobernuaren izenean, Euskal Departamenduaren kontrako jarrera agertu zuen publikoki, baita Pirinioak Balkanak bihurtzeko arriskua aipatu ere.

Iparraldeko gizarte eragileak ez ziren kokildu, ordea. Hilabete berean, ehun arduradun publikok Euskal Departamenduaren aldeko deia egin zuten, baita «Ehunen Deia» agiria gizarteratu ere. Fronte Nazionala eta Alderdi Komunista izan ezik, gaineratiko alderdi eta ideologia politiko guztien ordezkariek sinatu zuten manifestu historikoa. Euskal Departamenduak bitarteko hauek ekarri beharko lizkioke euskal gizarteari: garapen ekonomiko propioa, zerbitzu publikoen demokratizazioa, barnealde eta kostapartearen arteko harmonizazioa, mugaz gaindiko harremana eta euskararen estatuaren ezarpena —«Ehunen Deia» ekimena, gizarte eremu ezberdinetan ari diren ehun eragileen sinadurak bilduz aritu da oraingutxi arte—. Anartean, ekainean, lehen ehun eragileen ekimenaren deiari jarraikiz, larunbat honetako manifestazioarako antolaketa plana abian jarri zuten hogei erakundek. Plataforma horretan, Iparraldeko elkarte, alderdi eta sindikatu gehienak bildu dira. AED —hautetsien elkartea— eta AND —sozioprofesionalen elkartea— dira plataforma honen eragile eta elkarte nagusiak. Lepenistak eta komunistak salbu, gaineratiko ideologien ordezkariek sostengatu dute Euskal Departamenduaren aldeko manifestazioa. UDF eta RPR alderdiak nahiz FNSEA eta CGT sindikatuak ez daude horien artean nolanahi ere.

Euskal Departamenduaren auziak gizartearen gehiengoa biltzen du bere alde. Alabaina, ez du biltzen alderdi politiko edo sindikatuen gehiengoaren aldekotasuna. Izenetik beretik hasten da kontrobertsia. Abertzaleek Euskal Departamendu izendatzen duten bitartean, gaineratikoek Euskal Herria Departamendua hobesten dute. Kolore politiko nahiz sindikalista guztien sostengua biltzen du, baina ez daude osoki kolore guztiak presente. Badaezpada ere, frantses alderdi edo sindikatu guztietan Euskal Departamenduarekiko disidentzia eraginkorra pratikatzen duten kideak badaude egon: RPRn Alliot-Marie, UDFn Borotra eta Grenet, edota Alderdi Sozialistan Jean Espilondo. Alderdi (AB eta EAJ) eta sindikatu (ELB) abertzaleak lirateke teorikoki Euskal Departamendua aldarrikapenaren aldeko batasun bakarrak. Badago, ordea, Enbata mugimendua sortuz geroztik, Departamendua ez dela abertzaleen mugimenduaren jomugen ardatza dioena. Alegia, irudi luke, Euskal Departamenduaren ideiak ez dituela militante abertzale guztien gogoa asetzen.

Politikoek auzi historikoei konponbiderik ematen ez diotenean, gizarte jalgi ohi da karrikara. Euskal Depatarmenduaren auzian halako zerbait gertatzen ari bide da egun ere. Abertzaleen Batasuna (AB) desmartxa honen aitzindaria izan da. Bere ekimenak gainontzeko alderdi politikoak posizioa hartzea behartu ditu, eta gizartea, alde egotetik mobilizatzera pasa dadin lan izugarria burutu du. Hala ere, urtarrilean ez bezala, AB bigarren plano batera pasa da, eta gizarte elkarteak eta eragileak eskakizunaren protagonista nagusiak bihurtu dira. Iparraldean organu politiko erabakitzailerik ez dagoenez, gizarteak hartu du iniziatiba politikoa. Iparraldeko eremuan ari diren kargudun hautatuek, edozein dela beren maila, ez dute ahalmenik Pirinio Atlantikoak Departamenduaren egitura deusezteko eta hiru lurralde historikoak bilduko lituzkeen Euskal Departamendua indarrean ezartzeko.

Departamenduaren aldeko ekimenak ugaldu dira irailean, baita gizartearen aurrean azken ahaleginak eta deiak burutu ere. «Ehunen Deia» mugimenduak honela adierazi du: «

» Anartean, Euskal Konfederazioak —euskaraz diharduten elkarteen bilgunea— pentsaurreko bat burutu zuen Euskal Departamenduaren bere jarrera argitzeko. Michel Oronoz idazkariak honelako hauxe adierazi zuen: «

». Euskal Konfederazioko elkartekideek Pirinio Atlantikoak Departamenduak euskal nortasuna ukatzen duela salatzen dute orobat, euskara baztertzen baitu deblauki. Euskararen ofizialtasunaren inguruan hainbat kontrobertsia jalgi dira azken asteotan, ordea. "Euskararen ofizialtasuna" aldarrikapena —iragan urtarrileko manifestazioan ez bezala— ez baitoa oraingo manifestazioaren lelo nagusiarekin batera. Euskal Herrian Euskaraz (EHE) taldearen izenean Amaia Beyriek argitu zuen auzia: «

» Manifestazioak ekarriko dituen ondorio politikoek erakutsiko dute gizartearen kohesioa