Joxi Goikoetxea
Jose Ramon Urzelai intsumisoari elkarrizketa
Jose Ramon Urzelai: «Apaiz izanik, soldadutza ez egiteko modu errazagorik topa nezakeen; sakonagoa den zerbaitetan sinesten dudalako naiz in
Soldadutzaren aurrean zure burua intsumisotzat hartzeagatik epaitu zaituzte. Urtebeteko zigorra ezarri zaizu baina aurrekaririk ez zenuenez baldintzapeko askatasuna onar zenezakeen. Nolanahi ere, presondegira joateko asmoa azaldu duzu.
Soldadutza, eta soldadutza ordezkatu eta zigortu nahi duen ordezko zerbitzu soziala arautzen dituzten legeak ez dira bidezkoak. Nire kasuan, epaileak legea bere horretan aplikatu eta niri zigorra ezarri dit. Ondo gelditu da nirekin, urtebete eman dit, eta teorian kanpoan nago. Hemen ez da inor bustitzen. Arazoari ez zaio behar bezala aurre egiten.
Soldadutza baino, azken batean, sortzen ari garen gizarte mota zalantzan jartzen dugu intsumisioaren bitartez. Zein interesen aldeko armada daukagu? Apaiz izanik, soldadutza ez egiteko modu errazagorik topa nezakeen; baina areago doan zerbaitetan sinesten dudalako naiz intsumiso.
Nola ikusten duzu etorkizuna?
Badirudi armada profesionaltzen ari dela pixkanaka. Ez dakit boterean daudenek zer egin nahiko duten, baina etorkizuna iritsi aurretik, iruditzen zait ez dakitela zer egin. Iruńeko presoen sakabanaketa beldurtzeko modu bat da, ezarri behar omen dituzten zigor administratiboak jendea izuarazteko beste bat. Gazteen % 90ek ez du soldadutza egin nahi, ez dago Armadara joateko prest eta afera honi ez zaio aurre egiten. Lau urtetik behin bozkatzen dugun herri demokratikoan bizi gara, eta goian daudenak botoa eman diegulako daude agintean, baina herriak esandako gauza asko ez dituzte entzuten.
JOXI GOIKOETXEA
21
Gaiez\Gizartea\Soldaduzka\Itsumisioa\Besteak
Pertsonaiaz\URZELAI2
Alberto Irazu
Koldo Zuazo Euskara ikertzaileari elkarrizketa
«Araban euskararen etorkizuna baikor ikusteko arrazoirik badago»
Koldo Zuazo
Duela bi urte Euskal Herriko Unibertsitatean abian jarririko Hizkuntza Plangintzarako Diplomaren zuzendari berria dugu; proiektu hasi berria, denbora beharko du oraindik sendotu eta fruituak ematen hasteko. Besterik ere bada, baina, Koldo Zuazo, aspaldi honetan orduak ematen baititu Arabako euskara ikertzen. Nerbioi ibai aurreko bere etxean hartu gaitu eibartarrak, luze jo duen solasean.
Zein da EHUko Hizkuntza Plangintzarako Diplomaren egitekoa?
EKB eta Eusko Jaurlaritzako HABE eta HPIN izan dira bultzatzaile nagusiak. Bi proposamen heldu ziren, eta unibertsitateak bi horiek batu ditu. Bi bultzatzaile horien helburua euskara teknikariak eta euskara munduan lanean ari direnei prestakuntza teoriko bat ematea zen.
Nola egituratu da ikastaroa?
Lau arlo dauzka, lehenean munduan zehar egin diren esperientziak _Kanadan batez ere_ eta Euskal Herrian bertan Txepetxek egindako proposamena jorratuko ditugu. Bigarrenean, Siadecok egindako lanak oinarri hartuz gehienbat, teknikariei azalduko zaie zelan diseinatu herri edo eskualde batean euska- ra normalizatzeko estrategia.
Hizkuntzaren arazoa ahal den ikuspegi orokorrenean aztertu nahi dugu. Hasi haurtzaindegietatik eta hizkuntzaren transmisioaz, lan munduaz segi, UEMAren esperientzia, udaletxeetako euskara teknikariak...
Behar handia al dago euskara munduan lanean ari diren teknikari eta ez-teknikari horiek prestatzeko?
Duda barik. Hor dabilen jendea eta hor ibiliko dena prestatu egin behar da. Luzera begira, baina, hizkuntzaren egoera eta hori hobetzeko azterketa unibertsitateko ikasketa ezberdinetan txertatu nahi genituzke. Filologian, Soziologian, Pedagogian edo Psikologian, esaterako, orain arte hizkuntzari ez zaio behar adinako garrantzirik eman.
Luzera begira, uste dut diploma hau izan daitekeela bidea beharrizan hori jendeak ikusteko, irakasleak trebatzeko, unibertsitateak horretarako pertsonala eta lanabesak eduki ditzan.
Ikastaroan erakunde eta herri mugimenduen arteko elkarlana eman da.
Elkartzea ezinbestekoa da. Interesgarria izan da horrelako ekimen batean erakundeetako eta hortik kanpoko jendea elkartzea. Iazko alderdi positiboetako bat hori izan zen, eta aurrerantzean ere hori landu behar dugu.
Uste dut erakundeak bere aldetik ibili direla, eta herri mugimenduak ere beste bidetik, batasun barik. Ikastaro honek aukera eman du bi mundu horietan dabilen jendea batu eta elkarren berri izateko, norberaren esperientzien berri izan eta horiek trukatzeko. Bateratze hori derrigorrezkoa da. Helburuak eta taktikak ere antzekoak izan behar ditugu. Garrantzitsua da, bestalde, Hego Euskal Herri osotik etorri dela jendea ikastaro honetara.
«Arabako euskara» lana argitaratua duzu. Bertan, Araban garai batean euskalki propioa mintza zitekeenaren hipotesia planteatzen duzu. Ba al dago, gaur egun, haren arrastorik?
Arabakoa euskalki ezberdina izan zitekeela Mitxelenak esan zuen, 1958an. Ditugun datuekin ezin da esan euskalki ezberdina zenik, gerta baitaiteke egun Bizkaian egiten denaren jarraipena izatea. Esan daiteke, ordea, Araban 2-3 hizkuntza eremu ezberdin daudela.
Egun Nafarroako Burunda eskualdeko euskara aztertzen ari naiz, Arabarekin mugan dagoena. Herrialde honekin muga egiten duten eskualdeetako euskara aztertuz, garai bateko arabar euskararen ikerketan aurrera egin daitekeela uste dut.
Burundako hizkera ustekabeko handia izan da niretzat. Hangoa oso euskalki berezia da. Nafarroan egiten den euskararekin antza handia du, baina, era berean, badu antzik gipuzkera eta bizkaierarekin ere.
Arabako ipar ekialdean euskara zelakoa zen jakiteko era bakarra toponimia da. Toponimiak eta Burundako hizkerak erakusten digutena antz handia dute. Pentsa daiteke Aguraindik ekialdera behiala egiten zen euskararen jarraipena izan daitekeela hangoa.
Aurki al daiteke arrasto berririk beste inon?
Artxibategi zibilak eta elizarenak arakatu beharko lirateke, ia gauza gehiago aurkitzen diren. Dialektologian askotan pentsatzen dugu dena eginda dagoela, eta kontrakoa gertatzen da. Behar bada gipuzkera eta bizkaiera pittin bat ezagutzen ditugu, baina Nafarroa, Nafarroa Beherea, eta Araba ezezagunak zaizkigu.
XVIII. mende bukaeran Arabako zati handia euskalduna zen artean. Zeintzuk izan dira atzerakada horren arrazoiak? Nafarroako gibeleratzearekin parekotasunik ba al dago?
Bai, eta baita Euskal Herriko beste tokietan eta munduan hizkuntza txikiekin gertatu den prozesuarekin ere. Hegoaldean euskara sustatzeko lehen mugimendua XVIII. mende erdialdekoa da, Donostia inguruan abiatu zena, handik Gipuzkoa eta Bizkaira hedatuz. Ordurako Araban euskara dexente galdua zegoen hiriburuan, baita Iruńean ere. XVIII. mende erdian eta zeresanik ez XX. mendean izan den euskararen aldeko mugimendu hiritar hori, industria guneetatik etorri izan denak, Araban eta Nafarroan ez du indarrik izan.
XVIII. mende bukaera aldera oraindik Arabako eremu zabal bat euskalduna zen, nekazari mundukoa. Nafarroan bezala, jende horrentzat euskara inertziaz erabili izan den hizkuntza izan da, hiztunak lotsatu egin dira euskaldunak izateaz. Nekazari munduarekin lotu dute hizkuntza, mesede baino kaltea bailitzan.
Nolako etorkizuna du hizkuntzak Araban?
Baikor izateko arrazoirik badago. Beti esaten da demografia behera doala, baina Araba eta Lapurdi dira gora doazen bi euskal herrialdeak. Gora joate horrek hor gazte jendea badagoela esan nahi du, eta hizkuntza baten etorkizuna gazteen eskuetan dago. Bestalde, hiriburua eta unibertsitatea dela, Gasteiza gazte jende euskaldun asko joan da.
Arazoa beste leku batzuetako berbera da, Gasteizko euskaldun horiek nola bildu, ekintza antolatu eta bateratuak egiteko. Irakaskuntza bultzatu behar den legez, aisialdia ere funtsezkoa da.
UA inguruko sektoreen erasoa hor dago.
Ezin dugu ahaztu UA Gasteizko fenomenoa dela, eta Gasteiz eta Araba ezin dira berdindu. Ez dut uste Araban jarrera anti-euskalduna dagoenik. Jarrera normala dago, edo aldekoa. Araba Euskaraz iaz Labarkan egin izana jarrera horren adierazgarri da.
Zeintzuk dira, beraz, alderdi ezkorrak?
Asko. Estatu espainiarrean hizkuntzei buruz sekulako ardura eza dago, irakaskuntzan esaterako, batere garrantzirik ez zaie ematen hizkuntzei. Eta ez bakarrik estatu barrukoei; zenbat jendek daki hemen, ondoan edukita, frantsesa? Ez dago kultura hori.
Bestalde, hizkuntz aniztasunari ez zaio begirunerik. Esaten da demokrazia badagoela, eta demokrazia botoa ematea baldin bada, egon badago. Baina demokrazia kultur aniztasun hori errespetatzea bezala ulertzen badugu, oso urrun gaude oraindik.
Hirugarrena euskaldunok euskararengako dugun ardura falta da. Sarritan identifikatzen da hizkuntza nekazari munduarekin, baserritarrarekin, artaburuarekin... Besteen adinakoak bagarela ez dugu ikusten.
Gure baitan egin behar dugu aurrerapausoa. Azken 30 urteotan izugarrizko urratsak eman ditugu, badago nahiko jende euskaldun izateaz lotsatzen ez dena, eta gainera euskara kultur hizkuntza bezala darabilena. Baina asko dira dinamika horretatik urrun dauden euskaldunak.
Kultur alorrean egin da, beraz, aurrerakada.
Kontzientziatuta dagoen jendearen artean ere konturatzen gara zenbaitetan huts egin dugula. Irakaskuntzarekin dena konponduta zegoela uste genuen, eta ez da egia. Hizkuntza haserrerako, maitasunerako, denerako da... Sarritan argota erabili behar dugunean frantsesa edo gaztelaniara jo behar dugu. Hori orain 50-60 urte gertatu den kontua da, orain dela 50 urteko euskaldun batek arazoak izango zituen kultur alorrean euskara erabiltzeko. Orain, ostera, gai gara kultura alorrean, baina beste alde batetik dugu koska. Lagunarteko hizkera sarritan gaztelania da, nahiz eta gai izan gauza serioez euskaraz idazteko, hainbat esapide erderetatik hartu ohi ditugu. Horrek hizkuntzak transmisio arazo serioak dituela esan nahi du.
EHUko irakasle bezala, nola dakusazu irakasle kanporatuen auzia?
Konpontzea nahi nuke. Honetan, gauza guztietan bezala, gizarte honetan aniztasuna ez da aintzakotzat hartzen. Oso gizarte intransigente batean bizi gara, alderdi guztietatik. Orain arte izan ditugun zenbait jarrera itsu baztertu eta jarrera zabalagoa hartu behar dugu.
Horko lagun batzuk aitzindariak izan dira euskara unibertsitatean sartzean.
Unibertsitatearen normalizazioazioa ez da arazorik ez izatea bakarrik, baizik eta ongi funtzionatu eta giro ona egotea. Giro on hori egoteko, jarrera intransigenteak alde batera utzi behar dira. Irakasle hauek badituzte beren arrazoiak.
ALBERTO IRAZU
28-32
Gaiez\Hizkuntza\Euskara\Normalkuntz\Hizkuntz po\EAE
Gaiez\Hizkuntza\Euskara\Normalkuntz\Egoera
Pertsonaiaz\ZUAZO1
Egileez\IRAZU1\Hizkuntza
Patxi Gaztelumendi
Sorotan Bele taldeko partaideari elkarrizketa
Hurbil Artola: «Disko berria aurrekoaren jarraipen gisa moldatu dugu»
ARGIA. «Mundu hegian» bigarren lan honekin, zer aurkeztuko du Sorotan Belek?
HURBIL ARTOLA. Disko berri honetan hamaika kantu plazaratuko ditugu; hauetariko bi instrumentalak izango dira. Lasaiak dira zenbait abesti, beste kantu batzuetan gitarrak indar gehiago izango du, distortsionaturik agian. Niri, orokorrean, pixka bat gogorragoa iruditu zait lan berri hau, nolabait esatearren, `gitarreroagoa'.
Hein batean lehengo diskoaren antza izango du. Jarraipena izan nahi du. Lehenengoarekin lortu genuen martxa mantentzea da gure asmoa, hura atera genuenetik urte eta erdi baino gehiago igaro da eta.
A. Zer dela eta «Mundu hegian»?
H.A. Disko honi izenburua emateko, kantu baten hitzak hartu ditugu. Kantu hau Itxaro Bordak idatzitakoa da eta Mikel Errazkinek konposatutako abesti batera egokitu dugu. Bertan artzain bat eta itsasoko neska baten arteko ezinezko amodioaren istorioa azaltzen da. Izenburuan «Mundu hegian» aipatzen denean, ertza aipatu nahi da, munduaren ertzean algia.
A. Mikel Errazkinek taula gainetik jaitsi beharra izan du momentuz; zer moduz konpontzen zara gitarra eta txilibituarekin?
H.A. Momentu honetan Mikelek txilibitua jo ezin badu ere, berak taldean asko aportatzen du. Disko honetan lan handia egin du: bera egon da mahaiaren atzean, bereak dira kantuen musika eta letra gehienak. Beraz, nik hartu behar izan dut txilibituaren ardura, gitarra utzi gabe noski. Gorkaren gitarrak indarra hartzen duen kantuetan batipat joko dut nik txilibitua; beste kantu batzuetan aldiz, nik gitarra akustikoa jotzen dudan bitartean Ritxik alboko flauta joko du. Denon artean Mikelen lekua betetzen ahaleginduko gara; hala ere, argi nabarituko da disko honetan aurrekoan baino txilibitu gutxiago dagoela.
PATXI GAZTELUMENDI
39
Gaiez\Kultura\Argitalgint\Argitalpena\Diskoak
Gaiez\Kultura\Musika\Argitalpena\Diskoak
Gaiez\Kultura\Musika\Musika mode\Taldeak\SOROTAN BEL
Pertsonaiaz\ARTOLA5
J.J. Petrikorena
Imanol Uribe zine zuzendariari elkarrizketa
«Donostiakoa munduko zinemaldirik onena da espainierazko filmeentzat»
Imanol Uribek Urrezko Maskorra jaso du Donostiako Zinemaldian
Urrezko Maskorra oraindik esku artean duela harrapatu dugu, Madrilen. «Dias Contados» filmeak alde batera eta bestera sortu dituen iritziak izan ditugu hizpide.
«Dias contados» amodiozko istorioa dela esan duzu, ez dela politikoa. Baina, pertsonaiak eta egoerak kontuan harturik, zure aurreko euskal filmeetarara ez al zara itzuli?
ETAkidea eta drogazalearen arteko harremana aukeratu nuen unetik banekien lotura politikoa egingo zela. Baina, egia esan, alderdi politikoak ez nau batere erakarri.
Aurretik egindako filmeekiko loturarik ere ez dut ikusten. Filme haiek Euskal Herriko egoerari buruzkoak ziren, eta hau ez. Madrilen kokatua dago.
Lotura, agian, egun gertatzen ari diren gauzez hitz egiten dela izan daiteke. Besterik ez. «Mikelen heriotza» filmean bazegoen ikuspuntu politikorik, intrantsigentziari kritika bat egiten zitzaion. Kasu honetan ez. Asmoa muturreko egoera batean dauden bi pertsonaiaren maitasun istorioa kontatzea baino ez da.
Baina, maitasun istorioa kontatzeko halako pertsonaiak aukeratu izanak irakurketa hori indartu du, ez?
Erabakia hartu nuenean banekien irakurketa politikoak beste guztia jan zezakeela, pelikularen asmoa desitxura zezakeela. Baina, zailtasunen aurrean ez naiz inoiz kokildu, eta oraingoan ere ez.
Ni pozik nago Donostian jaso dudan erantzunarekin. Badakit komunikabide batzuetan besteetan baino gehiago gustatu dela, baina ez dut uste arlo politikoa gehiegi azpimarratu denik. Beste gauza bat da horrelako maitasun istorio baterako halako pertsonaia bat aukeratu izana kritikatzea. Horretan ez naiz sartzen, balorazio politikoa delako.
Zuk denetarik egin duzu. Filme politikoak, zinema beltza, fantastikoa, komedia, eta orain, berriro, kutsu errealista duen lana egitera jo duzu. Zergatik?
Pelikula bakoitza mundu bat da. Alde batetik bestera aritzen naizela esan izan didate, eta egia aitortzera, ez ditut gauzak planifikatzen. Honen ondoren, komedia erromantiko bat egingo dut, eta gero batek daki nora joko duen neure begiak.
«Dias contados» bedeinkatua izan da Madrilen, eta aldiz, kritikatua Donostian. Zer irakurketa egiten duzu honi buruz?
Nik ere itxura hori jaso dut, filmeak hobeto funtzionatu duela kanpoan Euskadin baino. Ez dakit zergatik. Agian, hain gertutik harrapatzen gaituen kontua izanik, zauriren bat edo beste ireki duelako.
Donostiako Zinemaldian azken bost urteotako lehen sariak Espainiako filmeek jaso dituzte. Nahikoa kategoria lortu al da lehiaketotan goiko muturrean egoteko edo Espainiako zinema babesteko estrategia dago atzean?
Donostiakoa munduko zinemaldirik onena da espainierazko filmeentzat. Beraz, ez da harritzekoa espainierazko onenak Donostiara etortzea, europar onenak Cannes eta Veneziara joaten diren moduan, eta saririk lortzea.
Oso modu kritikoan baloratu izan duzu Eusko Jaurlaritzak urteotan eraman duen zinemagintza politika. Nola ikusten duzu Ikusentzutekoen Fundazioaren sorrera?
Subentzioen politika antolatu zen hasiera batean, koprodukzioen sistema gero, eta hainbat froga egin ondoren orain badirudi taktika aldatuko dutela. Momentuz, dudazko jarrera da neurea. Beharbada onerako izango da, ez dakit. Itxaron egin beharko da, zer gertatzen den ikusi.
J.J. PETRIKORENA
40-41
Gaiez\Kultura\Zinema\Filmeak\Luzemetraia
Gaiez\Kultura\Zinema\Zinemaldiak\Donostiako
Gaiez\Kultura\Zinema\Zuzendariak\URIBE1
Pertsonaiaz\URIBE1
Egileez\PETRIKOREN1\Kultura
Amagoia Iban
Mikel Garmendia aktoreari elkarrizketa
Mikel Garmendia: «Beldur pixka batekin sartu ginen proiektuan»
Ezaguna dugu aspaldidanik goierritar hau. Zinema, telebista, antzerkia... leku guztietan ikusi ahal izango dugu. ETBko izar berria izatera deitua dagoen «Goenkale» saioan paper garrantzitsua du ordainetan. Grabazioak utzitako tarte batean harrapatu dugu.
ARGIA. Zein da zure papera «Goenkale»n?
MIKEL GARMENDIA.
Joxe Mari Lasa naiz, Martinen anaia. Biok pilotariak izanak, ez dugu ongi elkar aditzen, eta giroa erabat gaiztotzen da gure artean herentzia kontu bat agertzen denean. Bion familien tirabirak eta istorioak dira ardatza.
A. Zein klabe izango da nagusi narrazioan?
M.G. Ez da komedia izango. Klabe guztiak ukituko ditu. Izen bat jartzekotan, melodrama dela esango nuke.
A. Euskal `foiletoia' ote?
M.G. Foiletoiek jenero bakarra izaten dute: amodioa, zeloak... Hemen jenero gehiago ukitzen dira. Komedia, tragedia, drama... denetik. Gainera, normala da, 200 atal egiteko asmoa baldin badute nolabait arindu beharko baitute, astunegia bihur ez dadin.
A. Telebistan horrelako proiektua gauzatzea berria da. Ez al da ardura handia?
M.G. Baietz uste dut. Denak nahiko arduratuta gaude. Beldur pixka batekin ere sartu ginen, erronka latza da. Buru-belarri sartzen zara horretan, edo jai duzu, eta uste dut horrela sartu ondoren nahiko pozik gaudela. Noski, beste medio batzuekin hobe zitekeela, baina dagoenarekin egin behar.
A. Medioak aipatu dituzu. Izugarrizko medio piloa duzuela dirudi publizitatearen arabera.
M.G. Ez naiz produktorea, baina nahiko produkzio merkea izango dela uste dut, egin behar den guztia kontuan hartuta. Eguneko atal bat egitea merkeago izaten da astero bat egitea baino.
AMAGOIA IBAN
55
Gaiez\Komunikabid\Telebista\ETB\Saioak
Gaiez\Komunikabid\Telebista\ETB\Aktoreak
Pertsonaiaz\GARMENDIA12
Egileez\IBAN1\Komunikabid
Aitziber Yarza
Javier Madrazo IU-EBko lehendakarigaiari elkarrizketa
«Independentziaren bideak ez du guretzat inolako etorkizunik»
Javier Madrazo, IU-EBko lehendakarigaia
Mugimendu bakezaleetan eginiko lanagatik ezagunagoa den Madrazok politikagintzara zuzendu ditu erabat pausoak. 1986tik PCEko afiliatua, autodeterminazioa eskubide gisa defenditzen duen arren, ez du independentziaren bidean sinesten eta Europa federal baten barruko estatu federalaren alde egiten du apustu.
Ezagunago izan zara Bakea Orain taldeko bozeramaile bezala, baina aspaldidanik zabiltza PCE eta gerora IU inguruan. Bi arloak bateragarriak al dira?
Bi planoak ezberdindu nahi izan ditut. Mugimendu sozialek pluralak behar dute izan, eta publikoki mugimendu sozial batekin lotua ageri den pertsona bat alderdi batekin identifikatzea txarra da mugimenduarentzat. Horregatik hauteskundeetara aurkeztean giza mugimenduan nituen ardurak utzi nituen.
Giza mugimendua eta alderdiaren arteko lotura ez al da onuragarria izango IUrentzat? Ez al du IUk mugimendu bakezaleetako hainbat jende erakartzea helburu?
Beharbada onuragarria izan daiteke hauteskundeen ikuspegitik botoak ekar ditzakeelako, baina nik argi utzi dut ez dudala kanpainan nire irudia mugimendu bakezaleekin lotzea nahi.
Bergizarteratzearen alde agertu zarete. Zuentzat bergizarteratzea zer da, baldintza batzuk betetzen dituzten presoek duten eskubidea edo, horretaz gain, ETAren barnean zatiketa sortzeko ere bada?
Konstituzioak 25. artikuluan dio zigor ororen helburua bergizateratzera dela. Hau aurrerakoia da, horregatik eskuinekoei ez zaiei atsegin. Hau lehen arrazoia da.
Terrorismoaren aurkako borrokaren barruan ere elementu garrantzitsua da. ETAri ez-atsegin izateak bultzatzen jarraitu behar dugula adierazten digu. Eragin positiboa baina mugatua du. Biolentzia utzi nahi dutenei bideak jarri behar zaizkie. Horrek ondorio gisa ETA ahultzea badakar, ongi etorria izan dadila.
Zer diozu uda honetan gai honen inguruan eman den polemikari buruz?
PPren jarrera asko kritikatu da, baina PSOEk ere ardura handia du honetan. Gobernuak presoen kaleratze ia masiboak zirela zabaldu nahi izan du, oso gutxi egin badira ere. Guztia Amedo eta Dominguezen irteera justifikatzeko. Baina beldur gara bergizarteratzearen bideak oso mantso edo geldirik geratuko dela.
Hainbat sektorek bergizarteratzea lortzeko sakabanaketa ematen dela salatu dute. Estrategia bezala justifikaturik al dago sakabanaketa?
Sakabanatzea egokia den edo ez esateko ez dugu daturik. Gu aurretiaz behintzat presoak bere etxetik ahalik eta hurbilen egotearen alde gaude. Baina espetxe barruan presioa izango balitz, eta niri iruditzen zait badagoela -zenbait abokatu, zenbait giza mugimendu eta baita erakundearen aldetikpreso bakoitzak bere erabakiak askatasun osoz har ditzan baldintza onenak zeintzuk diren ikusi beharko da. Presioak ekiditeko neurriak hartu beharko lirateke, ahal dela presoak beraien etxetik ehundaka kilometrora egotea galeraziz. Erdibidea bila daiteke.
Autodeterminazioari buruzko balizko erreferendum batean zein litzateke IUren jarrera.
Noizbait herri honen gehiengoa independentziaren alde badago, ez gara ados egongo baina onartuko dugu, autodeterminazioaren aldekoak baikara.
Guretzat bide horrek ez du etorkizunik, estatu federalaren alde gaude, Europa federalean. Ditugun arazoak konpontzeko egituraturik behar dugu Espainiako eta Europako ezkerreko indarrekin. Autogobernu handia behar dugu, baina marko zabalagoetan loturak izanik.
PCE garai batean, 36ko gerran, Astigarribia pertsonaia aipagarri gisa, Euskal Herriaren independentziaren alde agertu zen.
Hori une zehatz batean izan zen, aspaldi. Une hori ez da esanguratsua PCEren ibilbidean, inoiz ez baita sezesioaren alde egon. PCEren sorreran agian bizi zen egoera dela medio hori planteatu zen, baina ibilbide historikoa, betikoa, internazionalista izan da.
Zein iritzi du IUk Nafarroari buruz?
Erabakia nafarren esku dago. Bitartean, guk uste dugu gauza askok batzen gaituztela Nafarroarekin eta loturak indartu egin behar direla maila guztietan. Hau epe motzean. Gero gustatuko litzaiguke bi elkarteen arteko batzea gertatzea, erabakia nafarren esku dagoen arren.
Duela urte t'erdi edo, ez zenuten ia harremanik Nafarroako IUrekin. Zein da egoera egun?
Nafarroan Euskadin baino garapen instituzional handiagoa dute, Legebiltzarrean baitaude. Ezberdintasun horrek dakar elkarlana garatu ez izana, baina orain jada hitz egin dugu hau garatzeaz, batez ere instituzioetan sartzen garelarik.
Zerk bultzatu zaituzte Berdeak taldearekin batzera?
Guk ez dugu inoiz ekonomia ekologia gabe ulertu. IUk urte hauetan boto berdeak jaso ditu, baina Espainian eta Euskadin mugimendu berdeak ez du indarrik hartu era independente batean. Andaluzian IU-Berdeak batzea gertatu zen eta orain Euskadin; eta uste dut epe laburrean mugimendu berdea IUn sartuko dela. Mugimendu gorri-berdearen alde gaude.
Euskal Herrian mugimendu ekologista zatituta dago, eta indar handiena duten hainbat talde ez datoz bat Berdeak alderdiarekin.
Gu ez gaa mugimendu berde osoarekin batu, hau askoz ere zabalagoa baita. Hala ere, kontuan izan behar da Berdeak dela Estatu eta Europa mailan homologatua dagoen alderdi bakarra.
IU giltza izan daiteke Eusko Jaurlaritza berria osatzeko orduan. Gobernuan izatekotan, norekin aritzeko prest egongo litzateke?
Guk ez diegu siglei begiratzen, programei baizik. Zentzu horretan ez gaude gobernuan egotearekin itsututa, programak erabakiko du. Gu ez gaituzte bi sailen truke erosiko. Horregatik iruditzen zait ez dutela gurekin hitz egiteko intentzio handirik. Oso zail ikusten dut akordioa lortzea, ez hasieratik uko egiten diogulako, baizik eta daramaten politikaren aurkakoak garelako.
Nafarroako hainbat lekutan HBrekin aritzen zarete; EAEn posible al da lankidetza?
Gure ezberdintasunak argi daude, proiektu politikoan, baita biolentzia ez salatzean eta abar, baina honek ez du esan nahi gai jakinetan adostasuna ez dagoenik. Gainera, uste dut gauza askotan bat etor gaitezkeela.
Zein uste duzu izango dela hurrengo gobernuaren osaketa?
EAJ- PSE-EEren botoak batzeak gobernua osatzeko adina ematen badu, hori izango dela uste dut. EAJri interesatzen zaio, EAJko jendeak PP frankismoarekin identifikatzen baitu, hala ez bada ere, eta gainera, pragmatikoki Madrilen agintean dagoenarekin egotea komeni zaio.
Zer ekarriko du IUk Eusko Legebiltzarrera?
Alaitasuna, berritzea, egun ahotsik ez duten hainbat talderen ahotsa izango da: intsumiso, gay, lesbiana, langileen eskaerenak...
Zer iruditzen zaizu bide irlandarra?
Bide bakoitzak bere tokirako balio du; irakurketa era orokorrean egin behar da, erreflexionatzeko balio dezake. Indarkeria geratuz gero elkarrizketarako bideak ireki daitezke, gehiengoaren nahiak baldintzatuko lukeen elkarrizketa.
Guztiok apur bat amore emanez arazoa konpon dezakegu.
Ez duzue uste, beraz, polizi bidetik ETArekin amaitzerik dagoenik?
Erahiltzeko prest dagoen jendea atxilotu behar da. Polizi bidea erahiltzen ez jarraitzeko bidea da, baina ez arazoa konpontzekoa. Sektore batek ETA babesten duen bitartean bide horretan jarraituko duen jendea izango da.
Ajuria Eneko Itunari buruz zein ikuspegi duzue? Bizirik al dago?
Kontsentsua beharrezkoa iruditzen zaigu arazoa gainditzeko. Ajuria Eneko Itunean idatzitakoarekin ere ados gaude, baina ez gaude alderdiek honen inguruan egin duten erabilerarekin ados. Mahaia oso ahulduta dago alderdi batzuen jarrareragatik, eta ez dugu uste mahaiarekin jarraitzeko borondaterik dutenik, hainbatentzat ez baita politikoki eta hauteskunde alorrean errentagarria.
AITZIBER YARZA
8-10,11
Gaiez\Politika\Euskal Herr\Taldeak\Alderdiak\IU/EB
Gaiez\Politika\Euskal Herr\Bozketak\Hauteskun\Autonomi
Pertsonaiaz\MADRAZO1
Egileez\YARZA1\Politika
hemeroteka
1498. zenbakia | 1994-10-02
1497. zenbakia | 1994-09-25
Lege Oharra
RSS sindikazioa 