Patxi Sarriegi
Pilotako Euskal Selekzioari buruzko elkarrizketa Josetxo Lizartzari
Josetxo Lizartza: «Jabetasun kulturalaren aldetik jo beharko litzateke, Europan beste kiroletan egin den bezala»
ARGIA. Non ikusten duzu gaur egun euskal selekzioa ez sortzeko oztopo nagusia?
JOSETXO LIZARTZA.
Arrazoi politikoak izan daitezkeela pentsatzen dut. Hala ere, ez ditut ongi ulertzen. Euskal Herriko Federazioa sortu zenean Eusko Jaurlaritzaren onespenez izan zela ematen zuen. Nire ustez, gaur egun, erreibindikazioa egiterakoan jabetasun kulturalaren aldetik jo beharko litzateke, kultur ikuspegitik, Europan ere beste kiroletan egin den bezala. Eta horretan ere, gerora Eusko Jaurlaritzak bilatu beharko luke hori gauzatzeko bidea, euskal federazioa Nazioarte mailako Federazioan ongi errekonozitua egon dadin.
A. Begi onez ikusiko zenuke euskal selekzioaren sorrera?
J.L.Noski, nola ez dut ongi ikusiko euskalduna naizenez gure ordezkaritza bat izatea! Nik uste euskal federazioarentzat izango litzatekeela helbururik nagusia, eta bere inguruan dabiltzan pilotari guztientzat noski. Oso deigarria izango litzateke lau urtez behin euskal selekzioan parte hartu ahal izatea munduko txapelketan. Bai euskal pilotari bai euskaldun guztiontzat ere ederra izango litzateke.
PATXI SARRIEGI
20
Gaiez\Kirola\Pilota\Besteak
Gaiez\Kirola\Euskal sele
Pertsonaiaz\LIZARTZA1
Myriam Gartzia
Jesus Maria Egiluz Deustuko Unibertsitateko errektoreari elkarrizket
"Deustuko Unibertsitatean ez dago borroka politikorik"
Jesus Maria Egiluz
Azken zortzi urteak ditu Jesusen Lagundiko kide honek Deustuko unibertsitateko errektore lanean. Ikasturte hasieran harrapatu dugu, azterketa garaian, unibertsitateak 'zintzilik' dituen ikasgaiez hitz egiteko. Deustuaren zeregina, euskararen presentzia, Jesusen Lagundia eta beste hainbat gaiz solastu gara.
ARGIA. Euskal Herriko unibertsitate publikoetako zeri begira diezaioke inbidiaz Deustuko Unibertsitateak?
J.M. EGILUZ. Mintegi desberdinetan dauden irakasle on eta koalifikatuak; baina, zehazki, unibertsitate publikoek duten `lasaitasun ekonomikoa' da inbidiarik gehien sortzen diguna. Ez da txikia unibertsitate publikoek jasotzen duten dirulaguntza, eta honek gure ikasleengan eragiten du.
A. Deustuko Unibertsitatetik gaur egungo buruzagi asko pasatu dira. Oraindik ere bada egungo eta etorkizuneko buruzagitzaren hezitzaile?
J.M.E. Bai eta ez. Hots, logikoa da unibertsitatetik pasatu den jendea izatea maila ekonomikoan, politikoan, kulturalean eta sozialean buruzagitza horretako partaide, goi mailako ikasketak burutu ez dituenak baino aukera gehiago dituelako. Deustuko Unibertsitatea izan dugu euskal gizartean erroturik zegoen bakarrenetakoa. Eta horren ondorioz, unibertsitate honetatik pasatu den jendeak buruzagitza horretan sartzeko aukera handiagoak izan ditu. Errelitate horri jarraipena emango dioguDeustutik eta EHUtik ere, baina honek ez du esan nahi Deustua lobby bat denik.
A. Hala ere, Deustuko Unibertsitateak badu elitista ospea.
J.M.E. Izan du, baina ez dut uste gaur egun hala denik. Lehen aipatu dudanagatik, beste garai batzuetan biztanleen % 2k soilik zuelako unibertsitatera joateko aukera, eta hauexek ziren gizartean botere gehien zutenak. Deustuan ibili ziren unibertsitate bakarra zelako. Gaur egun ez da horrela gertatzen.
Gure ikasleen jatorri sozialari buruzko inkesten arabera, gaur egun Deustuan dauden pertsonen ezaugarriak eta unibertsitate publikotik pasatzen direnenak antzekoak dira.
Elitea zer den jakiteko adibide bat erabiltzen dut askotan. Hau da, pertsona multzo bat hartu, hezi eta elite bihurtzeko asmoa baldin badago, berdin da pertsona multzo hori txiroena izatea, heziketa prozesuaren emaitza eliteak `produzitzea' bada. Helburu hori ez dago Deustuko Unibertsitatearen xedeen artean. Aldiz, gure plangintzek diotenaren arabera, besteekiko zerbitzu eta elkartasunezko jarrera izatea da Deustuaren helburua, Jesusen Lagundiaren irizpideak hala diotelako. Deustua ez da elitista, ez jatorrian ez helburuetan.
A. Deustuko Unibertsitatean dauden ikasketetatik soilik ikasgaien % 4,5 irakasten dira euskaraz. Euskaldunek ez dute Deustuan ikasterik?
J.M.E. Ez dugu ahantzi behar Deustuak duela asko Euskal Filologiako ikasketak hasi zituela, Francoren garaian; Eusko Ikaskuntza sortu zuela; fonetika laborategia dugu; Arkeologia Eskolan mintegi berezia dago Euskal Historia lantzen duena; euskal irakaslegoa eta euskaltegi indartsua ditugu; hainbat hitzaldi, ikerketa eta abar egiten ditugu... Lan hauek oso sakonak, serioak eta ordu eta borroka asko eskatu dituztenak dira. Alegia, ezin dugu euskararen gaia Deustuak dituen euskarazko ikasgaietara laburtu.
Hala ere, Deustuko oinarri ideologikoaren ikuspuntutik zera esango nuke: argi dago egokiena dela euskara denon hizkuntza izatea, baina horraino heltzeko ahozko hizkuntza landu, bizi eta aberatsa behar dugu. Zientifikoki eta gure gizartearen garapenaren ondorioz, euskara ez da izan hizkuntza kultua. Eta hau da unibertsitatearen papera: euskararen formazioa eta garapena bultzatu behar dugu, euskara tresna baliagarria izan dadin. Beraz, gure helburua ez da euskararen erabilera bultzatzea baizik eta honen aberasgarritasuna eta garapena bultzatzea. Hizkuntza bat ez da unibertsitatean ikasten, lehendik ikasi behar dugu; eta ez da unibertsitatearen helburua euskara irakastea.
Beste gauza bat izan behar dugu kontuan. Deustua bere ikasleek ordaintzen duten diruari esker bizi da, eta zentzu horretan oreka mantendu behar dugu diru kontuetan. Edozein zerbitzu emateko gure baliabide ekonomikoei begiratu, eta aztertu behar ditugu. Eta ezin dugu euskaraz irakatsi edozein modutara, hau da, kalitate akademiko bat mantendu behar dugu.
Une honetan, Bizkaian UBI ikasten ari direnen artean % 14k soilik euskaraz ikasten dute. Unibertsitatean egindako inkesten arabera, hori da euskaraz ikastea nahiko luketenen kopurua. Kopuru horren arabera, eta handitzen den heinean, guk ere ikasgaien kopurua handituko dugu. Guk ezin dugu bosteko batentzat klase bat mantendu ondoko ikasgelan ikasgai berarekin 60 ari diren bitartean. Hori ezin da defenditu, beste ikasleentzat mingarria gerta daitekeelako.
A. Ikuspegi horretatik, Deustuko Unibertsitatea euskal gizartearen ispilu da?
J.M.E. Ez nuke ezetz esango. Hala ere, unibertsitatea ez da soilik gizarte baten isla, motorea ere bada.
A. Jesusen Lagundian jarrera desberdinak daude euskara, abertzaletasuna eta Euskal Herriaren ikuspegiaz hitz egiteko orduan.
J.M.E. Jesusen Lagundiak duen abantaila handia horixe da, bertan ari garenok erabakiak hartzeko eta pentsamolde desberdinak izateko askatasun handia dugula.
A. Batzuen iritziz, Deustuko Unibertsitateak errektore euskalduna behar du.
J.M.E. Ongi deritzot horri. Batzuen iritzia da eta errespetoa merezi du, baina argi dago ni hemen nagoela instituzio horretako gehienek hala nahi dutelako eta lehentasun batzuen alde egiten dutelako. Beraz, ondo dago iritzi desberdina izatea eta publikoki hala adieraztea, beti ere gehiengoak hartu duen erabakia errespetatzen den bitartean.
Deustuko Unibertsitatean hori lorpen handia izan da, bertan aritzen garenok iritzi desberdinekoak baikara. Hala ere, Deustuko Unibertsitatean ez dago borroka politikorik, eta hori eskertzekoa da.
A. Atzerrian dauden zuen kide askok borroka desberdinetan parte hartu dute. Zein da zure iritzia Askapenaren Teologiari buruz?
J.M.E. Justizia eta elkartasuna Jesusen Lagundiaren oinarriak dira. Hala ere, kontuan izan behar da zein herritan eta zein borrokatan ari diren. Eredu guztiak ez baitira alderagarriak. Askapenaren Teologia ondo dago, non eta nola ulertzen den arabera.
MYRIAM GARTZIA
22-26
Gaiez\Gizartea\Irakaskuntz\Unibertsita\Deustuko
Pertsonaiaz\EGILUZ2
Egileez\GARTZIA3\Gizartea
J.J. Petrikorena
Euskarazko filmeei buruzko elkarrizketa Ińaki Zarraoari
Ińaki Zarraoa: «Banatzaileekin ez dugu harreman handirik izan orain artean, oso zailak gertatzen zaizkigulako»
ARGIA. Zer nolako garrantzia ematen diozue egitasmoari?
IŃAKI ZARRAOA. Garrantzi handia du. Gauzak martxan jartzea kosta egiten da, baina behin martxan jarriz gero, askoz errazago lotzen dira hurrengo pausoak. Jada badakigu filmea aurkeztu duen Sogadesa etxeak besterik ere merkaturatu nahi duela.
A. Proiektu zabalago baten barruan kokatu behar da, beraz.
I.Z. Honekin lanean ari ginela beste proiektu batzuk sortu dira. Sogadesak baditu hainbat marrazki bizidunen bildumak, eta horiek erosi ditugu telebistan emateko. Hala ere, merkatuan jarri nahi ditu enpresa banatzaileak, eta babesa emango diogu.
A. Harremanik landu al duzue banatzaile eta zinema aretoetako jabeekin?
I.Z. Banatzaileekin ez gara harremanetan jarri, oso zaila gertatzen zaigulako. «Alargunen gailurra» filmearen zabalkundea kasu, berez sortu da, Abrak hartu nahi izan duelako.
Guk ETBrako pelikula bat euskaraz bikoiztua eduki arren, ezin dezakegu bideo mundira jo, ezta zinema aretoetara ere. Azken finean, eskubide horiek banatzaileek dituztelako. Orain hala ere, badirudi mundu hori aldatzen ari dela.
A. Ez al da kontraesankorra honelako ekimena sustatu eta ETBn euskaraz hain filme gutxi eskaintzea?
I.Z. Kanpoko produkzioak orokorrean ez dauka guk nahiko genukeen harrerarik eta ikusle kopururik. Beste produktu batzuk ikusiagoak dira, etekin handiagoa eskaintzen dute, eta euskararen mesedetarako onuragarragoak dira.
Telebista erabat kanpoko filmeez beteta baino mesede gehiago egiten diogu euskarari gure produkzioa sustatuz.
J.J. PETRIKORENA
49
Gaiez\Kultura\Zinema\Filmeak\Besteak
Gaiez\Komunikabid\Telebista\ETB\Zuzendariak
Pertsonaiaz\ZARRAOA1
Patxi Larrion
Patxi Zabaletari elkarrizketa bere azken eleberriari buruz
«Nire ildoak jarraitzen ditut, ez naiz bat-bateko onttoa»
Historia eta pentsamendua lotu asmoz, «Ukoreka», Patxi Zabaletaren azken eleberria
Lan anitzeko morroia den Patxi Zabaletak trilogia baten hasiera argitaratu du berriki Txalaparta argitaletxearen eskutik. «Ukoreka» eleberriaz ari gara. Historia, etnografia, pentsakera, gizarte-usadioak... elementu ugari baliatu ditu idazle nafarrak XX. mende hasieran kokatutako hainbat pasadizo girotzeko orduan. Adierazi digunez, dagoeneko amaitua du kontakizun honen bigarren zatia ere, «Badena dena da» izenburua eramango duen eleberria. Guzti honetaz hitz egin dugu.
ARGIA. Hainbat urte ezer argitaratu gabe eta oso tarte laburrean, «Nafarroako azken mariskala», eta trilogia baten hasiera den «Ukoreka» argitaratu dituzu; zer dela eta horren maiz argitaratzen hastea?
PATXI ZABALETA.
Eleberri honen eta bere jarraipenak diren liburuen zenbait eduki duela hogeita zazpi urtekoak dira; beharbada ez dira argitaratu beste gauza askotan murgilduta ibili naizelako. Txalapartarekin izandako harremanak lagundu dit urrats hau ematen, eta horrela trilogia honen bigarren partea hurrengo urtean argitaratuko dugu.
A. Historiak berebiziko tokia izan du zure lanean. «Ukoreka»n azaltzen diren gertakizunek dokumentazio lan garrantzitsua eskatzen dute. Eleberri hau testimoniala al da?
P.Z. Liburuan agertzen den Bentazarreako historia guztia, zehaztasunak izan ezik, egia da; gainera, une batez nire propietatea izan zen. Eleberria kokatzen den urteetan suntsitu zen benta hori, eta horrekin batera ehundaka urte iraun zuen kultura galdu, eta beste kultura bat sortu. Horrek pentsakeran duen eragina beharbada ez dugu orain arte behar bezala gainditu. Pentsakera, askotan gertakizunen atzetik doa, eta hori ere adierazi behar da literatura egiten den neurrian.
Eleberri honetan historiak asmatuak dira, baina egoerak, baserria mantentzeko obsesio ikaragarri hori adibidez, mendean zehar iraun duen obsesioa da. Agian gehiegizkoa, baina errealitatean oinarritutakoa.
A. Beraz, eman den iraultza hori, historiari begira aski berria dena, egun ere ez dugu barneratu.
P.Z. Hori ez da gainditu neurri handi batean, pentsakeraren munduan beste fenomeno bat gainditu ez den bezala, trilogia honen bigarren partean garbiki azaltzen dena hain zuzen ere: fisika dagoeneko metafisika gainditu duen zerbait dela. Horrek gure pentsamenduan sortu duen aldaketa ez da kokatu.
A. Zer dela eta kezka filosofiko hori, ikasketak eginak dituzulako edo?
P.Z. Argitaratzera bultzatu nauen kezka izan da. Hain zuzen ere, hutsune ideologikoaz mintzatzen diren hainbat jenderen teoriak guztiz kontrajarririk daude gizarte osoa irtenbide berriak bilatzeko egiten ari den saiakerarekin. Eta hori azpimarratu beharra dago. Honek ez du esan nahi irtenbide ideologiko guzti horiek beti literaturaren bitartez bakarrik eman behar direnik, baina ezta literatura tresna txarra denik emateko.
A. Literatura munduan ez al duzu zure burua egun jorratzen diren korronteetatik at dagoen frankotiratzaile moduan ikusten?
P.Z. Iruditzen zait euskal literaturan magma bat bezala sortzen ari dela, horrelako giro edo multzo bat, nondik momenturen batean erakarmen askoko obrarik ere sor litekeen. Hala ere, literatura egiten dutenen artean inoiz ez da berdintasun osorik izaten, eta Euskal Herrian literatura mota bat baino gehiago egin behar da.
A. Magma horrek ba al du izen-deiturarik?
P.Z. Eduardo Gil Bera, edo Patziku Perurena, Ińaki Zabaleta eta beste hainbeste aipa ditzaket. Nafarroan bertan bagaude dozena erdi bat. Orain dela hogeita hamar urte ez, baina orain badira gazteak ere, oso ongi idazten dutenak. Guzti honek giro bat dakar, eta hortik, momentu batean, ondorio batzuk sortuko dira. Beraz, beste eskola batekoa naiz, baina nere ildoak jarraitzen ditut, ez naiz bat-batean sortutako onttoa; badauzkat zainak, erroak eta kanpoko kuadernoak.
A. Eleberriaz azaldu den kritikaren batek irakurterreza dela adierazi du. Bestalde, ez dirudi inguru jakin bati loturiko euskararen kezka duzunik?
P.Z. Iruńean hogeita hamabost urte daramatzat eta horrek esan nahi du neure jatorrizko hizkera nahasia dagoela beste hainbeste hizketarekin batera, eta gainera hori da etorkizunak dakarrena, bere gisa sortzen ari den batasun mota hori, ereduak jarraituz sortzen denak adinako garrantzia duena.
Pozten naiz jendeak ulerterreza dela esaten didanean. Saiatu behar da batua egiten, baina baita hitz egiten den eta hitz egiten dugun hizkuntza erabiltzen ere. Oharpen batekin: nik Iruńetik idazten dut.
A. «Ukoreka» eleberrian hainbeste hari edo ildo jarraitzeak ez al du horien uztarketa zailtzen?
P.Z. Kritika hori egin daiteke, kontrakoa egin daitekeen bezala. Zalantzarik gabe, lehenbiziko zati honetan ez dira korapilo guztiak askatzen, baina uztarturik badaude, eta eleberri guztietan gertatzen den bezala, soluziobide guztiak ez dira maila berean ematen.
A. Oso egoera krudelak azaltzen dituzu testuan; horiek ere oinarri errealik dute?
P.Z. Adibide bat jartzearren, liburuko Lazaretoaren pasadizoa egia da; Lazaretoak izan ziren hemen. Adibidez, Bergarako azken Lazaretoa 1908an izan zen, gezur batean oinarriturikoa eta mendeku batzuen gauzatzeko erabili zena. Hori ez da nik asmatutako gehiegizko kontakizuna. Hala ere, literaturan ez dut Lazaretoaz idatzi denik ikusi.
A. Sexua tratzeko era ere berria al da?
P.Z. Gai honek ere etsai bat baino gehiago ekarriko dizkit, baina sexua tratatzeko era liburuaren ildoarekin lotua dago guztiz.
PATXI LARRION
Gaiez\Kultura\Argitalgint\Argitalpena\Liburuak\Literatur l
Gaiez\Kultura\Literatura\Argitalpena\Narratiba
Gaiez\Kultura\Literatura\Idazleak\ZABALETA6
Pertsonaiaz\ZABALETA6
Egileez\LARRION1\Kultura
J.J. Petrikorena
Argazkilarien Biltzarrari buruzko ekkarrizketa Ali Iriart-eri
ALI IRIART: «Euskal Herriaren promozioa egiteko baliatu dugu lehiaketaeta egitasmoa bera»
ARGIA. Argazkilarien Biltzarra egingo da hirugarrenez. Zer nolako egitasmoa osatu duzue?
ALI IRIART. Egitasmo bikaina izango delakoan gaude. Mugaz goitiko nahiz behetiko hainbat argazkilariren (Jacques Pavlovsky, Kepa Etxandi, Xabier Otero, eta beste) lanak ekarriko ditugu. Orotara 150 argazki erakutsiko dira, bai profesionalenak, bai amateurrenak.
A. Amateurren eremuan baina, erakutsiko diren argazkiak mugatzea erabaki duzue. Zergatik?
A.I. Iazko edizioan 186 obra bidali ziren, gehiegi. Tartean, argazki txarrak ere baziren. Beraz, aurten, profesional batzuei hautaketa egitea eskatuko diegu.
A. Bi lehiaketa prestatu dituzue, bestalde. Zer xederekin?
A.I. Lehiaketa bat argazkilari profesional gazteentzat, 30 urtetik beherakoentzat, prestatu dugu; eta bestea, amateurrentzat. Gaia berdina da bi alorretan: `Euskal Herria'. Hain zuzen ere, argazkiaren bitartez Euskal Herriaren promozioa egitea da gure helburua. Paratu dugun egitasmo osoa horren adierazgarri izango da.
J.J. PETRIKORENA
54
Gaiez\Kultura\Artea\Argazkigint\Lehiaketak
Pertsonaiaz\IRIART1
Amagoia Iban
Andoni Aizpurua ETBko aurkezleari elkarrizketa saio berriari buruz
Andoni Aizpurua: «Nire herritar irudiarekin identifikatzen naiz»
Eguraldiaren berri eman digu denboraldi luzez gazte gabiriar honek; udazkenean giroa gogortu egingo zaio ordea programazio berriarekin, Maddalen Iriarterekin batera «Euskadi zuzenean» eta «Gaur Egun» albistegietako aurkezle bilakatuko baita berehala.
ARGIA. Eguraldi gizona legez ezaguna Euskal Telebistaren jarraitzaileen artean, hemendik aurrera eguraldiaren berri soilik ez duzu emango.
ANDONI AIZPURU. Egia esan, eguraldiarena ez da orain arte egin dudan gauza bakarra. «Gaur Egun Euskal Herriak» aurkeztu nuen iaz. Aldaketa nagusia da iazkoak ordu laurden besterik ez zuela irauten eta «Euskadi zuzenean» gure saio berriak ordu t'erdi hartuko digula egunero. Herri albistegia dira, ordea, biak, eta aritua sentitzen naiz. Kantitatea da aldaketa. Gainera, eguerdietan emango dut eguraldiaren berri.
A. Zer izango da zehazki «Euskadi zuzenean»?
A.A. Zuzeneko konexioak izango ditugu egunero, eta zuzenean jendearengana heldu nahi dugu, eta argi dugu gure balizko ikusleak euskaldunak eta batez ere herrietakoak izango direla. Hori jakinda, herrietako jende horiengana heldu nahi dugu.
A. Badirudi zure irudi herritarrarekin erabat identifikatua sentitzen zarela.
A.A. Bai. Herri txiki batekoa naiz, Gabirikoa, eta behar bada horregatik aukeratu naute. Hizkera bera ere herritarra delako... Baina herriak ez dira bakarrik 15.000tik behera biztanlekoak. Donostia batek, adibidez, baditu bere auzoak.
A. Zer nolako giroa izango duzue lanean?
A.A. Lan asko izango dugun arren, ona izango da, indarrean baikaude.
AMAGOIA IBAN
63
Gaiez\Komunikabid\Telebista\ETB\Saioak
Gaiez\Komunikabid\Telebista\ETB\Aurkezleak
Pertsonaiaz\AIZPURUA8
Egileez\IBAN1\Komunikabid
Aitziber Yarza
Xabier Zubizarreta HBko zerrendaburuari elkarrizketa
«Aurrerantzean Legebitzarrean jarraipen zehatzagoa egingo dugu»
Xabier Zubizarreta, EAEko hauteskundeetan Gipuzkoako HBko zerrendaburua
Azken zazpi urteetan Arrasateko alkate izana, orain HBko Gipuzkoako zerrendaburu izatea egokitu zaio. Oraingoz alkatetza uzteko asmorik gabe, ia ziur parlamentari gisa bete beharreko lekua gogoz hartuko duela dio.
ARGIA. Arrasateko udaletxetik Gipuzkoako zerrendaburu izatera. Gestiogile onaren famak lagundu al zaitu postua lortzeko orduan?
XABIER ZUBIZARRETA. Gestiogintzan ez dago miraririk, formula egokiena ahalik eta jende gehienen partehartzea da. Beharbada, Arrasateko udalean hori lortu dugu, alderdi ezberdinetako jendea eta politikari eta teknikarien arteko elkarlana. Horrek gehiago laguntzen du gestiogintzan pertsona jakin batek baino.
A. Zer gertatuko da Arrasateko udalarekin?
X.Z. Udal legegintzaldi honek irauten duen bitartean ikusiko dugu Gasteizko Legebiltzarrak zer ematen duen, hura eta udalaren arteko bateragarritasuna posible den ikusteko.
A. Legebiltzarrean egin beharreko lana aipatu duzu; zein izan beharko litzateke HBren papera Legebiltzarrean?
X.Z. HBk ez du onartu izan Gasteizko Legebiltzarra Euskal Herri osoko instituzio gisa, Euskal Herriaren lurralde batasuna hautsi egiten baitu. Horri buruz ez da gure jarrera aldatu, areago azken 15 urteotako balantzea ezkorra izanik.
Baina bestalde, Gasteizko Legebiltzarrean hiru probintzietako gorabehera asko erabakitzen dira, dirutza handia mugitzen da. Garbi ikusi dugu datorren legegintzaldi honetan gure jarraipena askoz ere zehatzagoa izango dela. Beste kontu bat da zenbateraino parte hartzen dugun bertako saio eta batzordeetan.
Faltsua da planteatu nahi den eztabaida: HBk parte hartuko du, `HBk ere amore eman du' bailitzan azalduz.
A. Azken hauteskundeetan boto jaitsiera nabaria izan zenuten eta eztabaida prozesu bat ere zabaldu zenuten. Zer berri eskaintzen diezue botoemaileei?
X.Z. Hauteskunde hauetan mezu argi bat badago: euskal alderdiok nolabait baldintza gutxieneko batzuk onartuko dituen akordiorako urrats berriak eman behar ditugu. Dei bat egiten diet beste alderdiei zentzu horretan. Ez dakit gero hau nola gauzatuko den, baina gure artean errespeto handiagoa behar dugu. Euskal Herriaren desnazionalizazioa sendotzen ari da eta hau nolabait elkarren artean mokoka aritzeak ekarri du.
A. Zein alderdirekin izan daiteke posible hau?
X.Z. Une honetan hurbiltasun handiena EArekin dugu, baina, adibidez, Arrasateko udalean bertan badaramagu EAJ eta EArekin zazpi urte agintzen.
Akordioak euren burua marko euskaldunean ikusten duten alderdien artekoa beharko luke, estatu mailako alderdiek menpekotasuna dutelako estatuko ildo politikoekiko. Estatukoen artean ere ezberdintasunak daude. Adibidez, PSOE 1978an autodeterminazioaren alde zegoen, UCD eta AP, aldiz, aurka. Hori berriro ere errepika daiteke, posible izan daiteke PSOEk hartu duen jarrera inperialista aldatzea.
A. Azken hauteskundeetako boto kopuruaren jaitsieraren arrazoi gisa HBk ETArekiko mantentzen duen jarrera aipatu zuten hainbatek. Jarrera hori aldatu beharko al luke HBk?
X.Z. Ez dut horretarako inolako arrazoirik ikusten. Beste alderdi batzuk dira gai horren inguruan bere jarrera aldatu beharko luketenak, batez ere PSOE eta EAJ, baita PP ere. Maila horretan Ajuria Eneko Mahaiaren egoera adierazgarria da.
A. HBn garrantzi eta pisu handia izandako hainbat pertsonak aldegin izanak eraginik izan du azken urteotako bilakaeran?
X.Z. Montero, Esnaola edo Ziluaga gure militanteen artean baleude zer gertatuko litzatekeen jakitea zaila da. Nire ustez galtzea baino gehiago izan da gehiago ez irabaztea. Onartu beharra dago HBn ere horrelako kontraesanak daudela. Pertsona jakin batek politika uztea ez dugu egundoko galera bezala ulertu behar, gure jokabidea ez baitugu pertsonengan oinarritu. Hala ere, zalantzarik ez dago pertsonak azkenean ezagunak izaten direla eta hauteskunde kanpainetan eraginik badutela. Baina pentsatzen dut askoz ere garrantzitsuagoa dela gure ildo politikoei eustea, eta ez ustezko boto batzuk gehiago edo gutxiago baino.
A. Azken inkestek boto igoera nabaria aurrikusten diote EAJri. Azken urteetan gogor kritikatu duzue EAJren ildo politikoa; ez dirudi baina herritarrek ildo horrekiko bere desadostasuna agertzen dutenik.
X.Z. EAJk guk ez ditugun bitartekoak ditu hauteskunde kanpainak prestatzeko. Baina, azken batean, herri baten askapena normalean ez dator botoen bidez, besterik gabe. HBk ekarpen koalitatiboa egiten du zentzu horretan. Euskal eredu nazionala ahultzen ari da EAJk daraman politikagatik. Gainera inkestak erlatibizatu behar dira.
A. Besterik ezean inkestetara jo behar. PSE-EEren jaitsiera nabarmena aurrikusten dute. Onaindiaren planek ez al du emaitza onik eman?
X.Z. EEk orain arte morroi papera jokatu du parte hartu duen leku guztietan eta ziurrenik PSOEren barruan ere etorkizun bera du, morroi papera jokatu eta azkenean ezer gabe geratzea.
PSOE euskaldun irudia saltzen ari da, hauteskundeetarako interes garbia duen irudia. PSOEren helburua ez da Euskal Herria euskalduntzea. Tamalgarria da edozein euskaldunek (euskaraz mintzatu eta erabiltzen duenak) bere irudia horrelako jarrera azaldu duen alderdi bati uztea.
A. Zein eragin izan dezake Euskal Herrian IRAren su-etenak?
X.Z. Lehen ondorioa da badagoela zer ikasirik irlandar eta ingelesek eraman duten elkarrizketa prozesutik. Hau ikusita, Estatu espainiarreko politikarien jarrerak, Bellochek esandakoak eta abar, benetan arbuiagarriak dira. Politikariak bizi den egoerari irtenbideak bilatu behar dizkio, eta inoiz ezin dira bakoitzak nahi dituen baldintzak ezarri. Oso erraza litzateke gauzak konpontzea norberak nahi lituzkeen baldintzetan baleude.
A. Elkarri-k inmobilismo salaketa egin dizue. Urtetan zehar zuek negoziaketaren aldeko jarrera mantendu duzue, baina zer egiten du eguneroko lanean HBk negoziaketa eman dadin?
X.Z. HBk ahal duena egiten du, azken batean ez baitago gure esku negoziatzen hastea. Inmobilismoa aipatzen dutenean ez dakit oso ongi zertaz ari diren, norbaitek berea den zerbait, negoziazioa bezala, urte askotan eskatzea ez dut uste inmobilista denik.
A. Ertzaintza izan da guztion ahotan uda honetan. Nora irits daiteke Ertzaintza eta ezker abertzalearen arteko harremana?
X.Z. Bide hau irteerarik gabeko bidea da. Ertzaintzak ezin du Euskal herrian Goardia Zibilak eta Polizia Nazionalak jokatu duten papera ordezkatu. Zoritxarrez enfrentamendurik izan bada, gure ustez, Ertzaintza polizia politiko baten papera jokatzera behartua ikusi delako izan da, bereziki EAJren sektore kontserbadoreenaren aldetik.
A. Zein paper jokatu beharko luke Ertzaintzak zure ustez?
X.Z. Ertzaintzak herriaren zerbitzura dagoen poliziaren papera jokatu behar du. Bide errepresiboa erabili beharrik ez dago, biolentziaren erabilerak biolentziaren sorrera areagotu besterik ez baitu egiten. Bide bazterrean pankarta batekin egoteagatik jendea filmatzen duen polizia benetan errepresorea da. Berez, ekintza biolento bat baino, horrek herritarren borondatea bortxatzen du. Hori, instituzionalki eratua dagoen erakunde batetik etorrita, benetan larria da.
A. Kinielak eginez, nola uste duzu osatuko dela gobernua?
X.Z.Mapa politikoaren aldaketaz ezegonkortasuna etor daiteke. Aukera ona izan daiteke euskal alderdiek elkarrekin zerbait pentsatu eta egiteko.
AITZIBER YARZA
8-10,11
Gaiez\Politika\Euskal Herr\Taldeak\Alderdiak\HB
Gaiez\Politika\Euskal Herr\Bozketak\Hauteskun\Autonomi
Pertsonaiaz\ZUBIZARRET2
Egileez\YARZA1\Politika
hemeroteka
1495. zenbakia | 1994-09-11
1494. zenbakia | 1994-07-31
Lege Oharra
RSS sindikazioa 