Myriam Gartzia
Paul Nicholson-eri elkarrizketa Ardoaren erreforma berriari buruz
«Ardoaren erreforma kolpe berria da»
Paul Nicholson, EHNEko ordezkaria
Pasatu den ostegunean Brusselan Nekazaritza komisarioa den Steichel-ekin bildu zen Euskal Herriko Nekazarien Elkarteko Paul Nicholson. Datorren udazkenean onartzekoa den ardogintza arloaren erreforma mintzagai, zer esan handia emango duena.
ARGIA. Nolakoa izan da Steichelen jarrera zuen proposamena aurkeztu duzunean?
PAUL NICHOLSON. Erreformaren defentsa egin du. Berak azaldu digunez, erregioek konpetentzia handiak ditugu baina kontuan hartu behar dugu Europako erregioak oso desberdinak garela eta edozein programa egiteko aukera badaukagu ere, beti erreformaren mugetan kokatu behar dugula; hau da, produkzioa % 20 murriztu behar dugula. Notizia oso eskasa da.
A. Hala ere, ardogintza arloaren erreforma Iparraldeko herrialdeen onerako da, produkzio industrialen aldekoa.
P.N. Bai, eta horregatik esan diogu ados gaudela % 20ko murrizketarekin, baina non eta nola egin den gogoan hartuz. Hau da, Alemanian hektarea bakoitzeko 112 hektolitroko produkzioa dute; gurea, aldiz, 40 hektolitrokoa da. Hala ere, eta gurea kalitatezko ardoa izanik, % 20ko murrizketa egiteko beharrean gaude erreforma hau dela eta. Ardoaren erreforma kolpe berri bat da.
A. Zeintzuk dira erreforma honek ekarriko dituen ondorioak?
P.N. Honek izugarriko eragina izango du Euskal Herri osoan, Arabar Errioxan batipat, non 2.000 hektarea desagertaraziko dituen. Nafarroan Gobernuak laguntzak ematen ditu esplotazioak uzteagatik. Gipuzkoan eta Bizkaian txakolinaren produkzioa dexente murriztuko da; Iparraldean ere egoera antzekoa da, bertako produkzioak txikiak eta kalitatezkoak direlako. Bestetik, tresna hauxe, produkzio txiki eta kalitatezkoei larri eragitea, fruta eta barazkiekin erabiliko da, Steichelek kontrakoa esan arren.
A. Zein da alternatiba?
P.N. Europa honek garamatzan industrializazioa eta intensifikazioa ekiditea, ingurugirorako eta produktuen kalitaterako hobeak izango diren baliabideak erabiliz. Adibidez, ardo kuota hektareako 100 hektolitrora jaistea.
Hala ere, oraindik denbora dugu presio politikoa eta sindikatu alorrekoa egiteko, datorren udazkena arte. Euskal gobernuek presio politikoa egin behar dute gure produktuen defentsan.
Myriam Gartzia
21
Gaiez\Gizartea\Iharduerak\Ardogintza
Gaiez\Ekonomia\Sindikalgin\Sindikatua\EHNE
Pertsonaiaz\NICHOLSON1
Egileez\GARTZIA3\Ekonomia
Myriam Gartzia
Herri Torrontegi motoristari elkarrizketa
«Tristea da podiumera igo ondoren bulegoetan diru eske ibili beharra»
HERRI TORRONTEGI
Orainsu Austriatik etorri da. Laster Alemaniara joango. Mutil zintzo aurpegia duen Herri Torrontegik abiadura du grina, eta Angel Nietok `motor aurpegia' ezizenaz bataiatu zuenean bazekien zertan ari zen. Zirkuituetatik kanpo, baina, hainbat gauza ikasi ditu Herrik, jakin bai baitaki bere profesioa eta ilusioa aurrera eramateko dirua behar dela.
ARGIA. Zure anaia batek piztu zuen zugan zaletasuna. Nolatan?
HERRI TORRONTEGI. Alejandroren eskutik sartu nintzen motorraren munduan. Gaztetxo nintzela maiz laguntzen nion lasterketetara, berak ordurako parte hartzen baitzuen. Horrela ernaldu zen nigan motorzaletasuna. Orain, berriz, familia osoarengana hedatu da Alejandro eta bion eraginez. Eta beti izan dugu etxekoen laguntza. 7 urte nituenerako, kasu, gazte mailako trial txapelketatan parte hartzen hasi nintzen. Familiak eta Alejandrok zeresan handia dute nire kirol bilakaeran.
A. 1985ean Mundu Txapelketako lasterketa batzuetan parte hartu zenuen, 18 urte zenituela. Nolakoa izan zen urrats hori?
H.T. Alejandrok asko lagundu zidan. 1984ean gazte mailako lehiaketan hasi ginen, eta urte horretan bertan Espainiako Junior Txapelketa irabazi nuen, 80 eta 125 zk-en mailetan. Emaitza horien ondorioz erabaki genuen motorraren munduan buru-belarri sartzea. Mundu Txapelketarena, berriz, Carlos Cardusen laguntzari esker etorri zen.
A. Diotenez, krisi ekonomikoa nabarmena da motorraren munduan ere. Zein da egoera zehatza?
H.T. Zirkuituetan benetako irudi tristeak ikusten dira. Batzuek ilusio handia eta diru gutxi dute, eta beste batzuk negozio bila joaten dira. Mundu honetan, ez baduzu babesle egokirik, ez duzu zer eginik. Babeslerik gabe ez dago lasterketarik.
Krisia izugarri nabarmentzen da motorraren munduan. Kontaezina da zenbat lan eta ordu erre behar diren ibili ahal izateko. Guri dagokigunez, ekipoa eta motorra ondo prestatzen saiatzen gara, baina egia da ezin dugula nahiko genukeen guztia egin. Ilusioa eta egoskortasunagatik ez balitz, aspaldi utzia izango nuke mundu hau.
A. Horrek esan nahi du merezi duzun konfiantza ekonomiko osoa ez duzula lortu?
H.T. Gaur egun ditudan babesleei zor diet dena, Jerezeko podiuma ezinezkoa bailitzateke euren laguntzarik gabe. Nahiko tristea da podiuma lortu eta lasterketa eta gero bulego batean sartzea behar dituzun laguntza ekonomikoak lortzeko. Arrotza egiten zait bulego lanetan aritzea, diru eskean beti. Gezurra dirudi, aurreko mundu txapelketan bederatzigarren geldituta, eta aurten ere mundu txapelketan parte hartuta eta hainbat gauza egin eta gero, Euskal Herriko ordezkari bezala horrela ibiltzea. Eta horrela diot, nire iritzi apalean, azken batean gutxien hitz egiten duena lasterketak irabazten ari delako.
Badakit kirol honek aurrekontu altuak behar dituela; gurea, adibidez, 50 milioi pezetakoa da; baina ez dut uste hain garestia denik lortzen ditugun emaitzei erreparatuta. Oraingoz, aurrekontu honen % 70 lortu dugu eta honekin aurrera egiten dugu. Hala ere, ez dut nahi negarti itxura saldu, beti diru eske nabilela esanez eta abar. Nik badakit errentagarritasuna eskaintzen dudala, eta hain zuzen hori da trukean ematen duguna.
A. Hau da, laguntza ekonomiko handiagoa izanez gero, lasterketa gehiago irabaziko zenituzkeela.
H.T. Beti abiatzen naiz dudan guztia ematera, % 100; baina argi dago harreman publikoak, bulego lanak, entrenatzea eta lasterketak, dena batera eramatea oso zaila dela. Ate asko itxi dizkidate... Eskerrak lasterketetara heltzen naizenean dena ahazten dudan!
Eta ez da hain erraza, sarritan lasterketa hasi baino lehen telefonotik zintzilik baitzaude azkenengo kontuak lotzen. Etengabe ibili behar duzu proiektu berriak saltzen.
A. Harrobiak badu aukerarik kirol honetan?
H.T. Oso zaila da, egungo egoerak eta kirolak berak sakrifizio handia eskatzen dute, aurrekontua itzela baita. Baina gogor ekinez gero, emaitzak lor daitezke eta hauek dira zure aurkezpen agiria. Esaten dute lortu behar den lehenengo gauza motor on bat dela. Ez da hori nire iritzia. Neure ustez, norberaren balioa erakusteko aukera behar da: ona baldin bazara fruituak jasoko dituzu.
A. Hala ere, kirol hau asko profesionalizatu da azken urteotan. Hobera egin al du?
H.T. Zirkuituan gauzak asko aldatu dira, baina egoera hain txarra izanik profesionalizazio horren sari ekonomikoa oso urrunekoa da.
A. Jerezen lortutako 3. postua lagungarria izan da?
H.T. Ez dakit. Zure burua saltzeko ez dakit lagungarria den podiuma lortzea, 3. postu hori irabazi arren ez dugulako ezer gehiago lortu.
Kirol mailan, aurretik ezarritako helburua erdiestea adierazten du. Eta noski, harrotasuna. Gainera, Jerezen lortzea gozamen bikoitza da, bertan zaletasuna handia delako. Horrek asko laguntzen du.
A. Abiadurak berez dakarren arriskuagatik, jende askok uste du kirol honetan zabiltzaten gehienak burutik jota zaudetela. Hala al da?
H.T. Kirol hau ezagutzen ez dutenek esaten dute hori, baina egia da pentsamolde zabaldua dela. Ez da horrela; aitzitik, oso desberdina dela esango nuke. Prestatuta gaude fisiko eta psikologikoki, froga desberdinak egiten ditugu. Motor baten gainean jartzen zarenean burua hotz izan behar duzu, arretaz eta erne ibili beharra dago, zentzumen denak egiten ari zaren horretan jarrita. Ez da abiadura handian joatea soilik, hainbat gauza kalkulatu behar dira.
Arriskuak asko erakartzen nau... 200 Km/orduko abiadan ibiltzea izugarria da! Hala ere, lortu dudan abiadura handiena 270ekoa izanagatik ere, lasterketan ari zarela ez dirudi hainbestekoa denik. Horrek, nolanahi ere, ez du hainbesteko garrantzia, bihurgunea nola hartuko duzun baizik.
A. Zer darabilzu buruan lasterketa hastera zoazela?
H.T. Une hori erabakigarria da. Motorista bakoitzak estrategia desberdinak lantzen ditu nahiz eta aurretik berotze ariketetan dena erabakita egon. Pertsonalki nahiago dut lehenengo bihurgunean zer egingo dudan pentsatzea, eta unez une aurretik zehaztutako estrategia aurrera eramatea.
A. Diotenez, ikurrinarekin atera zinenetik arazoak izan dituzu babesleak eta laguntzak lortzeko. Kritikak ere gogorrak izan ziren.
H.T. Ez dakit horregatik izan den, baina harro nago horretaz. Nire kirol bilakaeraz harro nago eta asko ikasi dut hasi nintzenez geroztik. Alegia, gauzak baloratzen ikasi dut, kirol emaitzak eta bestelakoak neurtu eta baloratzen. Kritikak bere horretan uzten ere bai.
Dena den, esan behar dut politika ez dela nire interesekoa. Duela gutxi Jerezen, esaterako, ikurrina eta Espainiako bandera atera ditut, eta kitto. Aurrekoan, Jerezen, soilik ikurrina atera nuenean, bertako pertsona asko minduta sentitu ziren. Espainiako bandera ateratzen dut mundu mailako motoziklismoan Espainiako ordezkaria naizelako, eta ikurrina ateratzen dut euskal herritar sentitzen naizelako.
A. Mundu txapelketa honetan duzun helburua lehenengo bosten artean gelditzea da. Nola doa?
H.T. Hori neuk jarritako helburua da, eta babesleei agindutako marka, eta Jerezen lortutako podiuma ildo horretatik doa. Ditugun baliabideekin lorpen garrantzitsua izan daitekeela uste dut. Gainera, mundu txapelketan zerbait egiteko lehenengo bosten artean ibili behar duzu.
Astebururo plazara irten behar duzu, eta batzuetan _Jerezeko lasterketan bezala_ ondo ateratzen da, eta bestetan ez hain ondo. Salzburgring-en gauzak ez ziren ondo atera, baina kirol honetan ausardia hori izan behar da, gauzak gaizki ateragatik ere. Aurrera egiten ikasi dut, motorra nire ilusiorik handiena delako.
Myriam Gartzia
34-38
Gaiez\Kirola\Motoziklism
Pertsonaiaz\TORRONTEGI1
Egileez\GARTZIA3\Kirola
J.J. Petrikorena
Kepa Junkera trikitilariari elkarrizketa
Kepa Junkera: «Trikitixaren inguruko gauza bitxienak bildu ditugu»
ARGIA. Zertan datza Trikitixa Bilera 94?
KEPA JUNKERA. Bilbon lehendabiziko aldiz, trikitixaren inguruko gauza bitxi zenbait izango ditugu. Nazioarte mailan diren trikitijole onenak izango ditugu maisu bi egunez, ekainaren 3an eta 4ean. Bestalde, BBKren erakustaretoan betiko trikitixaren erakusketa egingo dugu, zaharrenetatik gaur egunekoetara arte, ia 60 trikitixa ezberdin ikusgai. Horretaz gain, disko zaharrak, gaur egunekoak eta argazki sorta ikusgarri bat.
A. Hitzaldi eta aurkezpenik ere izango da.
K.J. Trikitixa bilera hau toki ezin aproposagoa iruditu zaigu hitzaldi eta disko aurkezpenak egiteko. Tex-mex-ak trikitixan izandako eraginaz mintzatu zaigu Joseba Tapia, eta nik nire azken lana aurkezteko aukera ezinhobea aurkitu dut egunotan, «Trikitixa al-buk» disko berria alegia. Ekainaren 3an «Betiko trikitixa» lana aurkeztuko dugu, hamar bikote zaharrekin gauzatutako lan paregabea.
A. Nazioarteko trikitixa jaialdia izango da topaketen bukaerarik egokiena.
K.J. Horrela da. Mairtin O'Connor, Totore Chesa, Serge Desaunay eta Raynald Ouelletek nirekin batera bi kantaldi eskainiko dituzte ekainaren 3 eta 4ean Barakaldo eta Basaurin. Ezustekorik ere izango da, ziur.
J.J. PETRIKORENA
52
Gaiez\Kultura\Musika\Musika trad\Trikitixa\Trikitilari\JUNKERA1
Pertsonaiaz\JUNKERA1
Amagoia Iban
Juan Gorriti artistaren lana ETBn aurkezle bezala
Juan Gorriti: «Graziadun gezurrak kontatzea ez da erraza»
Euskal Telebistako artistarik eroena, «Konta ditzagun gezurrak» saioak ezagutarazi digu. Baina aurpegi asko ditu nafar honek: eskultorea, artzaina, pintorea... Haurren inguruan beti, etorkizuna beraiena dela sinetsiz eta horretarako lan egin nahian.
ARGIA. Kantuak dioen bezala, Arribetik ETBra datorren artista bat zara zu.
JUAN GORRITI. Kasualitatez izan da, ez ezazula pentsa. Jon Intxaustegi zuzendaria aspaldi ezagutu nuen, filme batean extra bezala nenbilela, eta berriro deitu zidan.
A. Gezurrak kontatzea artea al da?
J.G. Grazia baldin badu, tira. Haur programa denez, pixka bat barre eginaraztea da asmoa. Nik gidoilariak asmatutakoa esan besterik ez dut egiten, eta nahikoa lan da jada, nire euskara batua ez denez, askotan tomak errepikatu behar izaten ditugu-eta.
A. Zer da zailagoa eskultura, pintura, ala telebista aurkezle izatea?
J.G. Nire tailerrean lana gustura egiten dut. Betidanik aritu izan naiz honetan, bertan bizi izan bainaiz. Telebista ez da erraza. Behin eta berriro egin behar dituzu gauzak, baina esperientzia bezala oso majoa da.
A. Artzaina ere bazara. Artalde bihurria tokatu zaizu oraingoan.
J.G. Haurren mundua polita da. Haurrak diren bitartean behintzat. Badakigu guztiok gero hori eskolarekin aldatuz doala, baina bitartean oso gustura aritzen naiz beraiekin.
A. Bazenuen lehendik haurrekin esperientzia.
J.G. Bai, etxean baditut erakusketa batzuk, bertaratzen diren haurrek ezagut ditzaten Euskal Herriko zuhaitzak eta bertako ohiturak. Artzantza, baserria...
A. Azken aldian gehien marraztu duzun gauza zeure sinadura da.
J.G. Eta pixka bat lotsak ere izaten naiz. Ezezagunek ezagutzen nautelako, eta ezagunak saioaren inguruko gauzen inguruan hitz egitera etortzen zaizkidalako.
AMAGOIA IBAN
63
Gaiez\Komunikabid\Telebista\ETB\Aurkezleak
Pertsonaiaz\GORRITI1
Egileez\IBAN1\Komunikabid
Aitziber Yarza
Jonan Fernandezi elkarrizketa egingo den Bake Konferentziari buruz
«Bake topaketetan gizartearen lana politikarientzako presio izango da»
Jonan Fernandez, Elkarri-ko koordinazio arduraduna
Elkarri taldeak IV. batzar orokorra burutu berri du. Batzarrean aurkeztutako txostenari hainbat zuzenketa egin zitzaizkion, baina kontsentsua erraza izan zen, espero bezala. Bertatik atera zen berrikuntzarik nabariena bake topaketena izan zen. Jardunaldi honen barruan kokatzen da, hain zuzen, agente politiko guztiak bilduko lituzkeen bake konferentzia.
ARGIA. Azken batzarrean Elkarri bezalako mugimendu batek prest egon behar duela eta agente indartsu eta aktibo bat izan behar duela aipatzen duzue. Bestetik, ordea, esaten da tratatu beharreko gaiak-eta ez dituzuela zehazten horrek agente bihurtuko zintuzketelako. Nola ulertzen da hori?
JONAN FERNANDEZ. Ez dugu akordioetarako edukiak definitzen dituen agente bat izan nahi, baina bai agente sozial indartsua. Irtenbideen edukiak definitzen parte ez dugu izan nahi baina bai irtenbideetarako mekanismoak bideratzeko.
A. Gizarte bitartekaritza aipatzen duzue, eta zer da hau zehazki?
J.F. Gizarte bitartekaritza demokrazia erreala da. Herriak bizi duen arazoaren aurrean erreakzionatzen du. Lehenik, elkarrizketa eskatu eta elkarrizketa proposamenak egiten, eta bigarrenik, akordioetako edukiak definitzen. Gatazken irtenbideak buruzagitzen arazoak bailiran tratatu beharrean, herriaren arazoak bailiran tratatzea, bere arazoak baitira. Elkarri-k, erakunde bezala, ez du eduki baten edo bestearen alde jarrera hartuko.
A. Baina herriaren parte izanik ez al zaizue jarrera bat hartzeko ordua iritsiko?
J.F. Erakunde bezala a priori ez dugu posizionatu beharra ikusten; hala ere, ez dugu baztertzen.
A. Aro baten amaiera adierazpen gisa bergizarteratzeari buruzko proposamenak, abertzaletasun demokratikoaren plataforma eta abar aipatu dituzue. Baina hauek, ziklo baten amaiera baino ez al dira estrategia baten barruko mugimenduak?
J.F. Bakoitzaren estrategiak ordezkatzeko ekimen berriak direla uste dut. Kasu batzuetan, agian, bakarka aztertzerakoan alderdi baten estrategia dela ikus dezakegu, baina orokorrean begiratuta esanahi garbia du guretzat: orain arte egin denak ez duela balio eta estrategia berritzea beharrezkoa dela.
A. Espaniar estatu mailan hauteskundeetan botoen gehiengoa osatzen duten alderdiak elkarrizketaren aldekoak direla diozue, hain zuzen PSOE, IU, CiU eta ERC aipatzen dituzue. Errealitateak ordea, ez du hori erakusten.
J.F. Bitartekaritzatik, gure lanak faktore positiboak azpimarratzea izan behar du, gauzak aldatzeko. Guk alderdi horiekin harremanak izan ditugu eta beraien jarreren artean ukitu desberdin ugari daude, baina nola edo hala onartzen dute irtenbideak elkarrizketa bidez izan behar duela.
A. Non geratu da Mario Onaindiaren plana?
J.F. Kongresua iristean dena ezerezean geratu da. Honen inguruan bi erreflexio daude. Batetik, Onaindiaren tesiek ez dutela bere alderdian gehienen babesa lortu; eta bestetik, oso garrantzitsua da aipatzea ez dagoela alderdi bat bera ere gatazkaren konponbidearen inguruan jarrera bateratua duena.
A. Bake topaketak egiteko asmoa azaldu duzue, nolakoak lirateke?
J.F. Prozesu guztiak gai batzuk izango ditu, hain zuzen gatazkaren gai korapilatsuenak. Horren inguruan lau atal. Batetik, herri mailan makroinkestak eta eztabaida taldeak izango dira. Hauek uda ondoren antolatuko dira. Bestetik, agente sozial guztiekin topaketa prozesu bat gai horien inguruan eta baita lider sozialekin (kirolariak, idazleak...). Eta maila politiko batean bake konferentzia bat. Elkarrizketarako oinarrizko kontsentsu edo marko bat lortu nahi dugu honekin. Gatazkak duen inertziari muga bat jarri nahiko genioke gauzak aldatzeko. Bake konferentziari dagokionez, fifty fifty dago gaia.
Agente politiko guztiak ordezkatuak egotea nahi dugu eta gai horien inguruan beste mailatan egingo den prozesu bera egitea.
A. Gizarte mailako lana zein litzateke?
J.F. Gizarteak egiten duen lana politikoentzako presioa izango da.
A. Bake konferentzian Elkarri-k zein zeregin izango du?
J.F. Ziurrenik Elkarri-k bigarren plano batera pasatu beharko luke. Gure helburua bultzatzaile soil izatea da.
A. Bake konferentzia horiek sekretuak izan beharko al lukete?
J.F. Gure asmoa publiko izatea da.
A. Azken aldian komunikabideetan Elkarri-ko sektore batek taldea ENAMen tesietara hurbildu nahi duela azaldu da, horren inguruan hainbat zuzenketa ere izan dira. Nola baloratzen duzue?
J.F. Kazetari azpijokoaren barruan koka liteke eta salatu izan dugu Elkarri ezker abertzalearen aurka erabili nahi dutela. Elkarri ez da inoiz ezker abertzaleko mugimendua izan eta inoiz ez da ezker abertzalearen aurkako mugimendua izango. Informazio horiek estrategia horren barruan kokatzen dira.
Elkarri taldean izan den eztabaida osasungarria izan da. Zuzenketa ezberdinak-eta naturaltasun osoz ikusten ditugu.
A. 1994. urtearen erdia joan da. Urtea bukatuta keinurik ikusiko ez bazenute, zer egingo luke Elkarri-k?
J.F. Hor honen distortsio bat izan da. Ezker abertzaleak 1992ko sindromea duela uste dut.
Guk 1994 lan helburu gisa jarri genuen eta hau jarri genuenean beraiek egindako akatsa errepikatzera bagindoazen bezala erreakzionatu zuten.
1994eko bukaera lan helburua da, ez da esperantza faltsuak sortzea. 1994 bukatu baino lehen aldaketa ez bada ematen, gogoeta sakona egin beharko genuke eta beharbada kritikoak izan, baina jarraitzeko asmoz.
Aitziber Yarza
8-9
Gaiez\Politika\Euskal Herr\Taldeak\Besteak\Elkarri
Pertsonaiaz\FERNANDEZ7
Egileez\YARZA1\Politika
hemeroteka
1485. zenbakia | 1994-05-29
1484. zenbakia | 1994-05-22
Lege Oharra
RSS sindikazioa 