Xabier Letona
Euromosaiko hizkuntz minorizatuen proiektuari buruzko elkarrizketa
«Europako zenbait hizkuntza itzulera gabeko bidaian daude»
Marc Lepretre, Euromosaiko proiektuko teknikaria
Europako Batasunaren aginduz, Bartzelona, Gales, Parise eta Brusselako soziologia eta hizkuntzetan trebatutako lau zentro Batasuneko hizkuntz gutxituei buruz orain arte egin den azterketa sakon eta zehatzena egiten ari dira. Ia amaituta dago eta uztailerako lana EBko Batzordearen aurrean aurkeztu beharko dute. Lepretre AEK-k antolatutako Eurogeroa jardunaldietan izan zen eta bertan mintzatu ginen berarekin.
ARGIA. Zer da Euromosaiko proiektua?
MARC LEPRETRE. EBko Batzordeak lau zentro desberdini Europako hizkuntza gutxituei buruzko azterketa gaurkotua egiteko bidalitako lana da. Bartzelona, Parise, Gales eta Brusselan daude zentrook. Killilea txostena eta Hizkuntza Gutxituen Agiria izan dira ikerketa honen bultzatzaileak.
Ikerketak bi alde dauzka: batetik hizkuntz komunitate desberdinen azterketa zehatza, eta bestetik Europako hizkuntz aniztasunari buruzko lan teoriko zabala. Hizkuntzen historia, uniformizazio politikak eta, azkenik, EBk bere sorreratik hizkuntzekiko izan duen jarduera aztertzen dugu. Aholkuak ere ematen ditugu.
A. Nola egiten da lan hau?
M.L. Informazioa jasotzeko jasotzeko lau bide erabiltzen ditugu. Batetik, ikertutako hizkuntz komunitate bakoitzean korrespontsal bat daukagu eta oso galdetegi zehatzari erantzutea eskatzen diogu. Horrez gain, guk lekuko berezi gisa jotzen ditugunak (10etik 40ra) normalean hizkuntzaren arlo desberdinetan mugitzen den jendea da. Hirugarrenez, lau zentroei aholku ematen dien ikerlari batzordea dago: lanaren kontrola eramaten du, aholkularitza, lanean kalitatea zaindu... Eta, azkenik, agintariak, lurralde mailakoak, autonomikoak, herrikoak, estatukoak...
A. Uztailean lana emango duzue. Azalduko al zenidake oso gainetik zein den Europako Batasuneko hizkuntz gutxituen egoera?
M.L. Zenbait hizkuntzak jadanik ez dute bizirauteko aukerarik. Beste talde bateko hizkuntzen biziraupena hizkuntza horretako hiztunek hizkuntzarekiko erakusten duten gogoaren menpe dago. Hauetako gehienetan instituzioek ez dute kontrarik egiten, eta biztanleria da, erakunde eta elkarteen bidez, hizkuntzaren egoera iraultzeko borrokan ari dena.
Katalana (gutxienez Kataluniako Autonomi Elkartean), euskara EAEn, galesa, alemana Belgikako zona germaniarrean... Biztanleriak bizitasun handia duen komunitateak dira: kezka, hizkuntz eskubideen aldarrikapena... Kataluniako Autonomi Elkartean eta EAEn erakundeen bultzada ere badago. Komunitate hauetan biztanleek biziki maite dute euren hizkuntza, eta hori oso garrantzitsua da. Inork ez du gustuko baztertutako edo gutxitu egiten den talde bateko partaide izatea.
A. Zeintzuk dira itzulera gabeko bidaia horretan daudenak?
M.L. Greziako hirurak: pomakoa, albaniarra eta valakoa; Italian proventzala, grekoa, albaniarra; Portugalen mirandesa; Irlandako gaelikoa ere bai _50.000 bat pertsonak hitz egiten dute eta 1920tik berreskurapen politika guztiek porrota ezagutu dute_; Frantzian okzitanierak nahiko egoera larria bizi du, hiztun asko daudela esaten da baina errealitatean gero eta gutxiago dira. Oro har, Frantziako hizkuntz gutxitu guztiak nahiko egoera larrian daude. Hizkuntza kontuek ia matematikak gisa funtzionatzen dute: hots, hiztun kopuru batetik behera, eginahalak egin, ez dago zer eginik. Frantziakoa ez da Greziakoa bezain egoera erasokorra, antz handiagoa du Italiakoarekin, ez alde ez kontra, ezer egiten ez dela. Frantziakoa, adibidez, bitxia da: duela egun batzuk hizkuntz gutxituei buruz egindako bi inkesta jaso ditugu, eta populazioaren % 85etik gora hizkuntza hauek bultzatzearen alde agertzen dira, eskolan sar dadin... Frantziaren kasuan behintzat ezingo dute esan ezer egiten ez badute biztanleriaren sentimenduaren aurka ez joateagatik dela. Aitzitik, jendea alde dago.
A. Zerk eragin du hizkuntza hauek hilzorian egotea?
M.L.Bat eragile demografikoa, hizkuntz eremua biztanle barik geratzen da apurka. Bestea ekonomikoa, industrialtze prozesua eta beste edozer gauza medio leku batek jendetza handia jasotzen du kanpotik. Kultur arlokoen artean alfabetatze eza aipa liteke. Eta noski, lehen aipatu dugun autobalorazioa, norberak bere hizkuntza maite izatea. Hizkuntza maite ez baduzu transmisioa galtzen da. Hauez gain, zenbaitetan erlijioak eta eragile politikoek ere badute zeresanik.
A. Nolakoa izan da agintarien aldetik jasotako erantzuna?
M.L. Agintariek, oro har, oso gutxi erantzuten dute. Zenbat eta beherago, hots, herri mailara hurbiltzen garen heinean, orduan eta erantzun hobea.
Xabier Letona
18-19
Gaiez\Hizkuntza\Besteak
Pertsonaiaz\LEPRETRE1
Egileez\LETONA1\Hizkuntza
Myriam Gartzia
J.L.Danborenea,Bilboko Burtsako Kontseilari-Zuzendariari elkarrizketa
«Burtsako inbertsorea kontserbadorea da»
J.L. Danborenea, Bilboko Burtsako kontseilari-zuzendari nagusia
Errekorra ezarri zuen iaz Bilboko Burtsak, mugitutako diru kopurua bilioi bat pezetara (43,5 miliar libera) heldu baitzen. Aurtengo jarduera nahiko baikorra da, azken bi hilabeteotan Espainian bizi den krisi politikoaren ondorioak jasan arren.
ARGIA. Bilboko Burtsak nahiko emaitza onak izan ditu azkenotan. Zein da arrazoia?
J.L. DANBORENEA. 1989an birmoldaketa sakona abiatu genuen eta badirudi honen fruituak jasotzen ari garela. Informatikoki prestatu genuen burtsa, langileen formazioa hobetu, zerbitzuak hobetu eta berriak eratu ditugu, kontu anotazioak kasu... Egon dira, bestetik, faktore batzuk, errenta finkoaren interes tasen jaitsiera, adibidez. Honek ondorio baikorrak eta ezkorrak ekarri ditu, logikoki errenta finkodun merkatua jaitsi egin da, baina bestetik errenta aldakorra asko hobetu da.
A. Apiriletik aurrera atzerakada txiki bat nabaritu duzue. Krisi politikoaren ondorioz?
J.L.D. Nabaritu da. Burtsako inbertsorea kontserbadorea da, jakina, bere dirua jokatzen duelako. Beraz, honelako iskanbilek eta Estatu mailako politikaren definizio ezak atzerantz botatzen dituzte inbertsioak.
A. Joan den astean Euskobonoen suskripzio epea zabaldu zen; zer garrantzi dute Bilboko Burtsan?
J.L.D. Iaz lortutako kopurutik, bilioi bat pezeta, % 37 inguru ziren. Oso ehuneko garrantzitsua da.
A. Aholkularitza gero eta garrantzitsuagoa da inbertsioen munduan, nolakoa da agentzien bitartekaritza?
J.L.D. Argi dago inbertsoreak ezinbestekoa duen zerbitzua dela. Gaur egun ezinezkoa da dauden inbertsio guztiak menderatzea. Agentzien liberalizazioa burutu zenetik, gainera, zerbitzu onenak eskaintzen saiatzen dira, eskaera eta eskaintzaren legearen menera.
A. Enpresa ertainak eta txikiak burtsan kotizatzeko proiektu bat eratu zen duela bi urte. Zertan dago?
J.L.D. Proiektuaren helburua zen finantzaketa iturri berriak bilatzea, enpresa ertainei begira batipat. Interesgarria izan daiteke enpresa hauentzat mailegu eta kredituez gain burtsako finantzaketa bilatzea, baina une honetan, krisi ekonomikoa dela medio, proiektu berriei aurre egitea zaila da.
A. Etorkizun eta aukeren merkatuak nahiko gauza berria dira, euskal inbertsorea animatuko al da parte hartzera?
J.L.D. Dagoeneko parte hartzen ari da, agentzietan merkatu hauetan adituak eta espezialistak diren pertsonak dituztelako. Interes handia sortu dute merkatu hauek, nahiz eta oso konplexuak izan. Hauetan parte hartzeko konfiantza handiko aholkulariak behar dira, honezkero izan baitira hainbat operazio txar.
Myriam Gartzia
23
Gaiez\Ekonomia\Burtsa
Pertsonaiaz\DANBORENEA1
Egileez\GARTZIA3\Ekonomia
Amagoia Iban
Maria Bayo sopranoari egindako elkarrizketa
«Hemen geratuta ezingo nintzateke operatik bizi»
MARIA BAYO
Pariseko La Bastille aretoan, Milango Scalan, Londreseko Covent Garden-en... munduko opera aretorik garrantzitsuenetan arrakasta izan duen sopranoak bere gorputz txiki eta begi biziez hartu gintuen Hondarribian. Fiteron jaiotako emakume hau ezin zen luzaro mintzatu, baina bai aberats. Izan ere, biharamunean Irunen eskaini behar zuen kontzertuak isiltasuna eskatzen zion hainbeste txalo jasotako ahotsari.
ARGIA. Fiterokoa beharrean, Milagrokoa dirudizu.
MARIA BAYO. Lanbide honetan, hemen sortu diren profesional guztiak dira apur bat Milagrokoak. Gehienak mirariz kanporatu baikara.
A. Zure kasuan nabarmena da miraria, inolako musika girorik ez zuen nekazari etxean jaioa izanik.
M.B. Fiteron lirikaren mundua guztiz ezezaguna da. Baina kantua barruan daramazun zerbait denez, nire ustez behintzat, aurrera egiten duzu. Nik musikarako joera izan dut betidanik. Hitz egiten hasi nintzenean kantatzeari ekin nion, eta hori barrutik zetorren.
A. Iruńeko kontserbatoriora joan zinen, bide horri jarraitzearren. Kontserbatorio honek musikari onak sortu izana ospea du, baina ez da berdin gertatzen kantu sailarekin. Zergatik?
M.B. Kontserbatorioetako kantu eskolak nahiko azalekoak izaten dira normalean. Baliabide nahiko ez dituztelako, batez ere. Musika kontserbario batean gabezia nabarmenak daude beti. Kantu ikastaroak ez dira nahikoak. Dena den, sakoneko arazoa da, ez soilik kantuaren alorrekoa.
A. Kantu eskola batek arazo hori konponduko luke?
M.B. Oso zaila da kantu eskola bat antolatzea. Musika irakaskuntza osoa, orokorrean, beste era batera moldatu beharko litzateke. Irakasteko erak, kasu, desberdina beharko luke. Gabezia handiak daude, eta bistakoa da atzerrian beste maila bat dagoela arlo honetan.
A. Zailtasunak zailtasun, abeslari gazteen belaunaldi emankorra loratu da azken aldian. Emakumezkoak gehienak.
M.B. Badira gizonak ere. Eguneroko lanari esker atera gara guztiak, gure balioaren proba ekitaldi bakoitzean berretsiz. Arrakastaren % 90 lanean datza. Nire irakaslea izan zen Edurne Agerrek zioenarekin ados naiz: % 10 talentua da, gainontzekoa, lana.
A. Teresa Berganzarekin parekatu izan zaituzte askotan. Kantatzeko eragatik baino, zure ibilbide profesionala jorratzeko eragatik gehiago. Ados al zaude konparaketa honekin?
M.B. Argi dago kantatzeko eragatik ezin gaituztela parekatu. Ibilbide profesionalean, aldiz, badira agian antzekotasun batzuk. Laneko jardunean erabili dugun seriotasunagatik izan gaitezke, apika, parekoak.
A. Pertsonalki ere baduzue harremanik.
M.B. Oso estua gainera. Teresa Berganzak ezagutu eta entzun ninduen une beretik bere babes humano eta morala izan dut. Berak emandako aholkuak jarraitzen ditut, noski, bere jakinduria eskuratuko banu zoriontsua nintzateke-eta; baina musika irizpideetan bakarrik dugu antza.
A. Haren besoetakoa zarela diotenekin ados al zaude?
M.B. Hori tontakeria da. Egia da bere iritziek zeresan handia dutela, baina ez da nahikoa. Zu gomendatu egin bazaituzte, eta ez baduzu ongi kantatzen, ez dizute berriro deitzen.
A. Askotan aipatu izan da Espainiako opera zirkuituan norbaiten besoetako izan behar duzula aurrera egiteko. Taldetxo batzuek monopolizatzen dituztela opera karteldegiak.
M.B. Nire bidea egiten saiatu naiz beti, ez dut horrelakorik ezagutzen. Batez ere nire lana atzerrian egin izan dudalako.
Koadrila horiek ez ditut ezagutzen.
A. Sarri hitz egiten da izugarrizko ahalmenak izanagatik ere bide bazterrean geratu diren kantari gazteez. Hori gainditu duzu. Nola ikusten duzu zure etorkizuna musika munduan?
M.B. Ardatz batean oinarritu izan dut beti etorkizuna: egiten dudana ongi egitea. Gainera, uste dut jada ez naizela hemengo kazetariek behin eta berriro dioten «promesa». Bospasei urte daramatzat kantatzen, errealitate bat naiz. Atzerrian ez dute promesa batetaz hitz egiten, opera kantariaz baizik.
A. Atzerria aipatzen duzu behin eta berriro. Kanpora joatea da errekonozimendua lortzeko era bakarra?
M.B. Pablo Sarasate kontserbatorioan ikasketak amaitu nituenean, atzerrira joatea erabaki nuen, heldu gabea ikusten nuelako neure burua, eta hemengo panorama oso zaila. Alemania aukeratu nuen irakasleak kultura germaniarrarekiko grina piztu zidalako.
Kostata, beka bat lortu nuen. Gayarre lehiaketa bi urte beranduago sortu zen, eta hona etorri nintzen ikasitakoa erakutsi asmoz. Finalera heldu nintzen, eta ikasketa boltsa bat eman zidaten, 250.000 pezetakoa. Bekaren luzapena lortu ez arren, han geratzea erabaki nuen, bertan kontzertuak lotzen hasia bainintzen. Niri dagokidanez behintzat, onena izan zela uste dut.
A. 1988an eman zenuen osperako jauzia. Lehiaketek zein garrantzi izan zuten horretan?
M.B. Handia. Sariketek ez dute jarduera ziurtatzen, baina ezagutarazteko bide aproposenetakoa dira hemen. Vińas, Callas eta Belbedere sariketak oso garrantzitsuak izan ziren nire ibilbidean. Lehen bietan finalera iritsi nintzen, eta hirugarrena irabazi egin nuen. Hor izan zen eztanda.
A. Ordutik Londreseko Covent Gardenen erabateko arrakasta izatera heldu arte bide luzea izan duzu.
M.B. Madrilen eskainitako «Figaroren ezteiak»en asko ezagutarazi nintzen. Gero Marseillara joan nintzen, eta handik Pariseko La Bastillera. Duela hiru urte Donostian kantatu nuenean ere arrakasta izan nuen. Hala ere, egia da atzerrian hemen baino gehiago kantatu izan dudala.
A. Musika irakaskuntzak duen azpiegitura arazoa ondoren ere agertzen dela esan nahi duzu?
M.B. Hemengoa ez da kanpokoa bezain zirkuitu ona. Egutegia aurrerapen handiz osatu behar da, eta Kultura Ministerioak urtebeteko aurrerapenez jokatzen duenez, askotan ezin dut nire egutegia egokitu, bi urteko aurrerapena behar baitut gutxienez. Egutegia osatua dut jada. Horrez gain, hemengo musika panorama oso murritza da, ez baitago areto nahikorik.
Hemen geratuko banintz, ezingo nintzateke operatik bizi.
A. Alfredo Krausekin batera grabaturiko «Dońa Francisquita» zarzuela salgai jarri berria da. Zer deritzozu jenero honen gorakadari?
M.B. Grabaketa hori eta gero beste batzuk egin ditut. Placido Domingorekin azkena, «La Verbena de la Paloma». Hala ere, ez dut boom-etan sinesten.
A. Baina azken urteetan gero eta izen ospetsu gehiago ari dira animatzen orain arte «jenero ttipi» deitu izan dena kantatzera.
M.B. Uste dut zarzuelari operarekin erabiltzen diren irizpide berekin heldu behar zaiola. Azpiegitura eta zehaztasun ezagatik ez dira landu azken urteetan. Ahots aldetik, maiz, opera bera baino zailagoa da. Ttipi deitura ez da batere zehatza, nire ustez. Denetarik dago jenero honetan, baina baita operan ere.
A. Zer izan da teloi atzean utzi behar izan duzun gauzarik baliagarriena?
M.B. Neure bizitza pertsonala, esklusiboa baita zeharo ogibide hau. Areago maila bat lortua duzunean. Debozio antzeko zerbait da, eta horrela planteatzen duzu, edota bestela akabo. Ahotsari edozein txikikeriak eragiten dio.
A. Zer garrantzi du isiltasunak bokazio horretan?
M.B. Izugarria. Kontzertu baten aurretik ezin da gehiegi hitz egin. Kontzentratu egin behar duzu. Zerbait mistikoa da.
Kontzertu biren artean egun bat ezinbestekoa da, funtzio batean hainbeste energia erretzen baita ezen gero berreskuratu egin behar baita beste funtzio on bat eskaini ahal izateko.
A. Zein izan da zure bizitza profesionalean kantatu duzun do-rik garrantzitsuena?
M.B. La Bastillen, Parisen, Milango Scalan eta Londreseko Covent Gardenen. Buenos Aireseko Colon aretoa ere oso hunkigarria izan da niretzat.
Amagoia Iban
26-30
Gaiez\Kultura\Musika\Musika klas\Opera\Pertsonak
Pertsonaiaz\BAYO2
Egileez\IBAN1\Kultura
Ritxi Lizartza
Elkarrizketa Itxaro Borda idazleari bere azken liburuari buruz
«Euskal lurraldetasunaz bost eleberritako lehen urratsa da»
Susaren eskutik Itxaro Bordaren azken idazlanak argia ikusi du
Kalean da jadanik Itxaro Bordaren azken eleberria, «Bakean ützi arte» izenburukoa. Amikuzeko idazle emankor hau, oraingoz etengabe idazten dituen poesien kaleratzea alde batera utzirik, lan honekin bost ataletan banatuko duen proiektu erraldoi bati lotzen zaio. Zuberoa eta Nafarroa zeharkatzen duen gasbidearen historia errealean oinarriturik, zubereraren hautu garbia egiten du lanketa berezi eta sakona eskatu dion idazlan honetan.
ARGIA. Zein izan da liburu honen nondik norakoa?
ITXARO BORDA. 1990. eta 1993. urte arteko Zuberoako borroka bat nahi nuen aipatu, gasbidearen aurkakoa, eta horrelako gai bat literaturara igarotzen ez bazen, lur hau burdinazko suge arriskutsu batek zeharkatzen zuela nehor ez zela ohartuko iruditu zait. Ez da salaketa bat, baina esan beharra zegoen.
A. Hautu horrekin batera, zubereraren aldekoa ere azaltzen da lan honetan.
I.B. Euskalkiaren aukera garbia izan da, ez euskara batuaren aurka joateko, nehondik ere ez, lur honetan oraino hizkuntza horretan mintzatzen delako, horren egungo lekukotasun bat da. Izan ere, oso ekoizpen txikia ematen da gaur egun zubereraz idatzirik. Denbora aurrera joan ahala zuberera gero eta gehiago ari da galtzen eta erabiltzeko apustua agertzen da orrialdeotan.
A. Euskalkiaren lanketa berezia igartzen da, hiztegitik hasiz.
I.B. Amikuze eta Zuberoako hitzak usu agertzen dira, ikerketa-lan baten ondorio gisa. Laguntza handia izan dut inguruan hiztegi mailan. Harriturik gelditu naiz pentsatzen bainuen zuberera pastoraletan egokitzen zela bakarrik. Gaurko eleberri batean erabiltzeko hizkuntzaren posibilitateak zein zabalak diren ikusirik, nahikoa aberats da egungo errealitatean kokaturik eleberri bat osoki zubereraz idazteko.
A. Irakurleen aldetik, ez du beldurrik ematen euskalki txiki batean idazteak?
I.B. Arrisku handia da euskalki famatu baina txiki batean idaztea, jende askok beharbada ez baitu eginen indarra irakurtzeko. Baina esperantza dut euskalkiaren mugetatik harat ere irakurria izango dela.
A. Zure idazle-ibilbidean poesia eta hitz-laua nahasirik eman dituzu, eta badirudi beti ere zure bizipenek baldintzatzen dutela idazten duzuna. Non gelditzen da «Bestaldean» liburuaren urruntasuna?
I.B. Hiri handietan biziz gero, hein bateko bakardadean, indibidualismoan murgiltzen zara. Honat etorririk eta bertan hiru urte emanik jada, halako kolektibitate batean sarturik ikusten duzu zeure burua, parte hartzen da bortxaz kasik hemengo bizimoduetan, borroketan... Nabari da sentimendu hori liburuan.
Liburuaren eraikuntza ere ez da autore batena, kolektibitate batena baizik. Hizkuntza mailan lagundu nautenak, informazioa biltzen, eranskinetako agiriak, irratietako saioak... Narratibara jo dut libertate gehiago dudalako poesian baino eta denboran isurtzen den istorio bat kontatzeko hobe da edukiez baliatzeko.
A. Oso autobiografikoa dirudi liburuak, eguneroko bizipenei hertsiki loturik dagoena.
I.B. Hala da, Maule eta Zuberoa nola bizitzen dugun, gure ohizko ingurumena nola osatzen den. Liburuak, bestalde, segida ukanen du bost istoriorekin, hurrengo lauzpabost urteetan, errealitatea eta fikzioa nahasiz. «Bakean ützi arte» eleberrian agertzen den detektibe bera da protagonista jada idatzirik dudan bigarrenean.
A. Zein da zure helburua bost eleberri ezberdineko saila osatzeari ekiterakoan?
I.B. Euskal Herriko lurraldetasuna eta euskararen galera eta berreskurapenerako urratsak jorratuko ditut lanotan. Zuberoan kokatzen den lehenetik Amikuzera noa, bertako euskalkian idatziz. Ondoren Nafarroako Erriberara, eta handik Bilbo edo Arabara. Amaiera Donostian izango da, saihetsetatik erdigunera bilduz.
Lurraldetasuna leku bakoitzean nola sentitzen den aztertuko dut, euskal mediak... lekuan lekuko euskalkia lantzen saiatzen ari naiz alde teorikotik abiatuz.
A. Errealitatea fikzioa eta tradizioarekin bat eginik agertzen da eleberrian zehar.
I.B. Tradizioa osagai bizia da eta hautu konszientea da eginikoa. Dena Berreterretxeren kantoriarekin hasi zen, bertako egoera eta egungoaren artean badelako paralelismorik, orduko borrokek badutelako loturarik gaur egungo gasbidearenarekin: bi partetan banaturik jendea, erroak oraingoan ere oso barne eta ondorio luzekoak izango direnak, eta abar. Tradizioa bai, baina baliatu behar dugu nahi dugun bezala, gure beharren arabera, ez fosilizaturik.
A. Sarreran, idaztea nolabait otoitz egitea dela aipatzen duzu. Zer dela eta baieztapen hori?
I.B. Idazteak hustutze bat suposatzen du, buruan duzun oro isurtzen duzu hor, gogoeta luzeak egin eta gero. Neurri horretan da otoitz baten antzeko eginkizuna, zentzu zabalean ulertua, eta era askotakoa izan daiteke: euskarazkoa, fede modukoa, lurraldetasunarena... Nork bere barnera eta bere herriaren barnera eginiko jauzia.
Ritxi Lizartza
56-57
Gaiez\Kultura\Literatura\Idazleak\BORDA1
Gaiez\Kultura\Literatura\Argitalpena\Narratiba
Gaiez\Kultura\Argitalgint\Argitalpena\Liburuak\Literatur l
Pertsonaiaz\BORDA1
Egileez\LIZARTZA2\Kultura
Joxi Goikoetxea
Ramon Zuiriarrain pintoreak San Telmo museoan erakusketa eskainiko du
Ramon Zuriarrain: «Barrutik ateratako natura islatzen dute nire koadroek»
ARGIA. Naturarekin lotura dute maiatzaren 31ra arte Donostiako San Telmo Museoan erakutsiko dituzun 41 koadro eta 18 marrazkiek.
RAMON ZURIARRAIN. Neurri batean bai, baina ikusi edo sumatzen duzuna margotu baino, barrutik ateratako natura islatzen dute nire koadroek. Baten bat duela bost urte margotu nuen, baina beste guztiak azken lau urteetan egindakoak dira. Hala ere, badago loturarik denen artean.
A. Margo abstraktua lantzen hasi zinen, figuratiboa ondoren, eta zure azken obrak ez dira ez abstraktuak ez figuratiboak.
R.Z. Ez ditut bereizten hain zehatz koadro edo epe horiek, beti dago jarraikortasunik egiten ari zaren lanen artean. Argi dago duela hamar urteko koadroak eta azken aldian margotu ditudanak ezberdinak direla, baina azken batean, gauza errealekin edo naturen iradokizunarekin lotura galtzen ez duen abstrakzioa da. Amets baten bitartez ikusitako obrak dira. Koadro batzuk ametsak bezala baitira. Urak edo gauaren argi indefinituak sor dezakeen sentipena, esate baterako. Ez da kolore konkretu bat, kolore ugari dauzka gauak bere baitan. Naturak baino, zenbait naturak sor ditzaketen sentipenak dira.
Joxi Goikoetxea
60
Gaiez\Kultura\Artea\Pintura\Erakusketak
Gaiez\Kultura\Artea\Pintura\Pintoreak\ZURIARRAIN1
Pertsonaiaz\ZURIARRAIN1
Egileez\GOIKOETXEA7\Kultura
hemeroteka
1484. zenbakia | 1994-05-22
1483. zenbakia | 1994-05-15
Lege Oharra
RSS sindikazioa 