Myriam Gartzia
Mikel Lejarza, ETBko programazio arduradunari elkarrizketa
«ETBren helburua ikusentzutekoen industria indartzea eta areagotzea da»
Mijel Lejarza, ETBko programazio arduraduna
ARGIA. Programazio berrian saio asko daude ekoiztetxeen ekimenaren bidez eginak.
M. LEJARZA. Eguneroko albistegiez gainera, ETBk 48 programa ditu udazken honetako parrilan, hilean behineko programak ere tartean direla. Guzti hauetatik 17 dira ETBren beraren barne baliabidez erabat burututakoak, eta 9 Miramongo platoetatik kanpo egindakoak. Gainerako 22ak Miramonen bertan egiten ditu ETBk ekimen-pribatuarekin batera koprodukzio modura.
A. Zergatik heldu zaio bide honi?
M.L. Orain dela lau urte, ETBk programazioaren erdia erosi egiten zuen. Gaur egun, kanpo-erosketa hau % 40 baino ez da. Gainerako guztia barne-baliabidez zein euskal ekimen-pribatuaren laguntzaz ekoizten da. ETBren helburua ez da neurririk gabe bere baitan haztea, Euskal Herriko ikusentzuteko industria indartzea eta areagotzea baizik.
A. Zeintzuk dira aukeraketarako irizpideak?
M.L. Kalitatea eta prezioa. Beti ere gure programazio-helburu nagusiak kunplitu ahal izateko ildotik.
A. Gaur egun Miramongo produkzio gunea badirudi ekoiztetxeentzat egina dagoela, bertan grabatzen baitira saio gehienak. ETBk ez al du barne produkzioa garatuko?
M.L. Miramon ETBren produkzio-gunea da eta bertan egiten den guztia bertako produkziotzat jotzen dugu. Bost urte eskasen buruan Miramongo baliabideak bikoiztu egin dira eta gaur egun Estatu espainiarreko ekoizgunerik emankorrenetakoa da. Dena den, oraingoz, Miramongo lan-plangintza topera dago.
A. Produkzio independentearekin lan egiteak ideia, programa eta ikuspuntu desberdinen presentzia ugaltzen du ETBn?
M.L. Ideiak ezin dira beti, urteak joan eta urteak etorri `nominan' eduki. Eskaintza-ugaltzeak programen eta profesionalen joritasuna eta berrikuntza sortarazten eta erakartzen ditu.
A. Zurrumurruek diotenez, ETBk lana ematen die EAJren inguruan dauden produkzio etxeei. Egia al da?
M.L. Zurrumurrua-zurrumurru, honelako susmoen susmatzaileak gehiago arduratzen bide dira telebista-proiektuak aurkezten dituzten ideologia politikoaz, harako proiektuen kalitate eta balioaz baino.
Myrian Gartzia
24
Gaiez\Komunikabid\Telebista\ETB\Besteak
Pertsonaiaz\LEJARZA1
Egileez\GARTZIA3\Komunikabid
Ritxi Lizartza
Julio Caro Barojari elkarrizketa
«Indarkeria instituzionala beti existitu da eta beti existituko da»
JULIO CARO BAROJA
Berako Itzean harrapatu dugu Julio, neguko hotzek Madril aldera bidali baino lehenxeago. Etxalde haren handitasunean, txolartean aritu gara bazter guztietan osaba Pioren oroitzapena bizirik gorde duen ilobarekin. Izaera polemikoa duen pertsona, bere ikerketetan horrenbeste jorraturiko Euskal Herria izan dugu gai, eta fisikoki ahuldu samar topatu badugu ere, oso modu sendoan defenditu ditu bere iritziak.
ARGIA. Zure ikerketak direla batetik, eta egungo egoerari buruz jaurti dituzun iritziak bestetik, badirudi Euskal Herriarekiko maitasun/gorroto harremana duzula.
JULIO CARO BAROJA. Nire iritzia dut, eta ez dut arrazoirik ikusten herri hau eta Estatuko gainerakoen artean dauden ezberdintasunak horrenbeste nabarmentzeko. Fikzio hutsa da, ez baitago horretarako arrazoirik; baina ez hemen, ez Katalunian, ez Andaluzian...
A. Zergatik gertatzen da bereizte nahi hori?
J.C.B. XIX. mendetik dator, karlistadekin hasten da ustezko ezberdintasun hori nabarmentzen, baina nik ez dut uste beharrik dagoenik ezberdintasunei begiratzeko eta bai, ordea, antzekotasunei.
A. Nola adierazi da ezberdintasun hori?
J.C.B. Kultura eta hizkuntz ezberdintasuna tresna hutsak izan dira horretarako. Katalanek izaera ezberdin edo bestelakotasunaren kontzeptua azpimarratu dute, eta hemen kopiatu baino ez da egin. Baina oso aspalditik dator penintsularen batasunaren kontzeptua, antzinatean jadanik penintsularen lurralde batasun hori sentitzen zen; ezberdintasunen aldarrikapena beranduagokoa da.
A. Batasun kontzeptu horren alde al zaude?
J.C.B. Bai, garrantzitsuena hori bermatzea da. Penintsula barneko herrien arteko harreman mota bigarren mailako gauza da, eurek erabaki beharrekoa.
A. Zer iritzi duzu nazionalismo kontzeptuaz?
J.C.B. Berez, abertzaletasun kontzeptua ez da positiboa. Herrien arteko antzekotasunak bilatu behar dira, ez bereizgarritasunak.
A. Beste herriak alde batera utzirik, Euskal Herri barruan polarizazio handia eman da gizarte mailan. Beste garaietako gizarte harreman arazoetan duzun ezagupenaz baliaturik, ba al dago zure ustez konponbiderik?
J.C.B. Beti dago hausnarketa sakona egiteko aukera, baina gaur egun ez da hausnarketarik egiten, iritzi ezberdinen akatsak bilatu eta errealitatera mugatzeko. Bestalde, Araba eta Nafarroaren zati handi bat euskaldunak ez direnean, Euskal Herri osoaren ezberdintasuna aldarrikatzea arbitrarioa da. Hizkuntza, beraz, herrien osagarri bereizgarria da, baina baita Euskal Herri barruan ere. Gauza bera gertatzen da Nafarroan bertan. Aizpunek esan berri du Estatu espainiarra nafarreratu behar dugula. Baina zer da nafarreratzea, herrialde horretan Beratik Tuterara hogeita bost kilometroro giza-egitura, ohiturak eta izaera aldatu egiten baldin badira? Abertzaleentzat, berriz, lehen «hirurak bat» zen, gero «laurak bat» eta orain «zazpiak bat».
A. Zure ustez, «zazpiak bat» «hirurak bat»en helburu abertzaleek sortu dute?
J.C.B. Hala da, baina hori guztia sinbolismo hutsa da, ez errealitatea.
A. Zer dago `euskal arazoa' eta ETAren oinarrian?
J.C.B. Abertzaletasun kontzeptua dago, estatuari oposizioan dagoena, eskuindar kontserbadorea alde batetik eta ezkertiarra bestetik. Herri Batasuna ez dakit non koka daitekeen. Naziotasuna edo nazio kontzeptua dago azpian. Nik ez dakit zein neurritan den egokia, ez baitut uste nazio izatea denik herrien helburu nagusia, nahiz eta talde etniko batek ezberdintasun handiak izan
A. Zein izango litzateke Euskal Herriarentzako konponbide politiko egokiena?
J.C.B. Idealen aurrean, bizi dugun errealitatea izan behar dugu kontuan. Ideala nazio izatea denik zalantzan jartzen dut, ez baitzait iruditzen abertzaletasuna, berez, helburu praktikoa denik. Ez dut uste Euskal Herria independentea izatea euskal herritarrentzat komenigarria denik. Beraz, konponbidea, estatu barruan, herri bakoitzak bere bereizgarritasuna gordetzea izango litzateke; beti ere unean uneko egoerari begira.
A. Beraz, helburu abertzaleak baztertu egiten dituzu.
J.C.B. Nazionalismo kontzeptu berria sortzen ari da, ezkertiarra, egoera hobetzeko izan litekeena, baina ez da batere zehatza. Idealismo hutsa da: gauza bat errealitatea da, eta bestea nolako errealitatea nahi dugun.
A. Badirudi inflazio handia ematen ari dela «demokrazia» hitzaren inguruan: jarrerak, alderdiak, ideiak... Ez ote da hitza faltseatu?
J.C.B. Esanahi, mami handiegia eman zaio hitz honi, eta bakoitzaren beharretara egokitu dute erabiltzen dutenek. Zentzua galtzen ari da neurri handi batean, «herriaren indarra» baino ez du esan nahi eta. Hori gero bakoitzak bere erara interpretatzen du.
A. Bere burua etengabe demokratikotzat jotzen duen gobernu espainiarrari, komisaldegietan izan berri diren bi heriotzak direla eta, metodo ez demokratikoak _tortura hain zuzen ere_ erabiltzea leporatu zaio oraingoan ere. Zer deritzozu?
J.C.B. Tortura eta oinazearen arazoa edozein erakunde publikotan planteiatzen da; indarkeria instituzional hori beti existitu izan da eta beti existituko da, beste indarkeria motak bezalaxe. Kasuistikak garbi adierazten du hori, eta agerikoa da herri demokratiko batean demokraziaren aurkako ekintzak egiten direla. Azalkeria handia dago ekintza horiek baloratzean.
A. Hainbat filosofok bide berria planteatzen dute, gizakiaren kode etiko berri batean oinarrituta, ideologia ezberdinak eta alderdikeriak gainditzeko. Zein iritzi duzu honetaz?
J.C.B. Oso utopikoa iruditzen zait, eta logikoena izango litzateke lehenik arazo hori gizartean sentitzea, gero konponbiderik aurkitzeko. Ez dut uste gizarte honek hala pentsatzen duenik oraindik: konfrontazioa nabarmena da gaur egun eta zaila izango da ahaztea.
A. Gaia aldatuz, Euskaltzaindiak 75 urte bete ditu. Azken hamarkadetako fruitu nagusia euskara batua da.
J.C.B. Hizkuntz sorkuntza artifizial horiek ez dute zentzurik. Hizkuntza eta gero eta urriagoak diren euskalkiak ditugu; horren ahulduta dagoen hizkuntza baten batutzea ez zait zilegi iruditzen.
A. Artifizialtasunean oinarritzea ez dateke bidea hizkuntza indartzeko eta ikasiagoa izateko?
J.C.B. Euskaltzaindia bezala badira beste erakundeak horretan ari direnak, baina nik ez dut fruiturik ikusten. Euskaltzaindia ere oso urrun dago gizartetik. Erakundeek badute horren errua, baina ez dute ezer egiten, eta euskal akademiaren lana oso garrantzitsua da euskararen berezitasuna lantzeko eta zaintzeko.
A. Hemen, Itzean, hogeita hamabost mila aleko liburutegia osatu duzue osaba Piok eta zuk. Erakunde publiko askoren gogoko bilduma da. Zein helmuga izango du liburutegi honek?
J.C.B. Nik jaso nuen bezala, nire ilobek eskubide bera izan behar dute eta haientzat izango da, baita etxea ere. Beraiek jakingo dute zer egin.
A. Ez duzu faltan sentitzen zure lanekin eskola sortzea?
J.C.B. Bizi izandako egoera politikoa ez zitzaidan batere lagungarria izan; egun, berriz, ez nau batere kezkatzen. Betidanik bakardadean aritu naiz lanean. Agian falta da hainbat gairen inguruko hausnarketa kolektiboa egitea, orain arte neure kasa jorratu ditudanak eta besteenekin kontrajarri nahi nituzkeenak. Intelektualen mailako komunikazio hori bultzatu nahi nuke.
Ritxi Lizartza
26-30
Gaiez\Kultura\Literatura\Idazleak\CARO BAROJ1
Pertsonaiaz\CARO BAROJ1
Egileez\LIZARTZA2\Kultura
Ińaki Altuna
Iñaki Altunari elkarrizketa Euskadiko Sokatira Selekzioari buruz
Iñaki Altuna: «Selekzioen arazoa ez dugu kirolariek konpondu behar»
ARGIA. Euskadiko Sokatira Federazioak, orain txirrindulariek bezala, egina du selekzio bezala ofizialki lehiatzeko saioa. Ez duzue lortu.
IÑAKI ALTUNA. Gure kirola pixka bat berezia da. Euskadikoaz gain ez dago sokatira federaziorik, Espainian alegia. Urtero saiatu izan gara Euskadi bezala lehiatzen, Nazioarteko Sokatira Federazioaren bilkura nagusira gure eskaera eramanez. Duela lau urte egin zen azken bozkaketa eta galdu egin genuen. Erdiak baino gehiagok baiezkoa eman zigun, baina bi heren behar zirela eta, ez genuen neurririk lortu. Federazioko lehendakariak, holandar ordezkariak, Olinpiadetara eraman nahi du soka-tira. Hori dela eta, Euskadi bezala lehiatzea ezinezkoa dela diosku beti. Azkenean, Espainia izenpean aritzen gara nazioarteko lehiaketetan.
A. Konponbiderik ikusten al diozu arazoari?
I.A. Ez da erraza, oraingoz behintzat. Jokalari asko sartzen dira joko horretan. Gainera, ez dut uste kirolariek konpondu beharko genukeenik. Gure lana ahalik eta ondoen prestatu eta aritzea da, ez besterik. Politikariek ere zer esanik izan beharko lukete. Baina ez dute ezer esaten. Horretaz arduratu beharrean, beste gauza batzuk lantzen dituzte. Ez dakit zertan dabiltzan.
A. Txirrindularitzan fundazio bat sortzea erabaki dute. Horrek bidea ireki al diezaieke beste kirol batzuei?
I.A. Horrelakoak beti onuragarriak dira. Zaletuen laguntza dute, agian guk ez duguna, askoz ere jarraitzaile gutxiago izan baitituzte Euskadiko selekzioa osatzen saiatu diren beste kirolek, futbolak ezik.
Amagoia Iban
33
Gaiez\Kirola\Euskal sele
Pertsonaiaz\ALTUNA10
Egileez\IBAN1\Kirola
Joxi Goikoetxea
Anjel Zelaieta EHUko irakasleari elkarrizketa Arestiri buruz
«Bere freskotasuna, zintzotasuna eta egiazaletasuna jendearengana heltzen ziren»
Anjel Zelaieta EHUko irakasleak liburu bat idatzita dauka Gabriel Arestiri buruz:
ARGIA. Noiz ezagutu zenuen Gabriel Aresti?
ANJEL ZELAIETA.
Ez dut data ondo gogoratzen, baina 1965. urtean izan daiteke. Euskararen arazo eta gorabeherekin kezkatuta nengoen garai horretan, Juan San Martin ezagutu nuen, eta bisitatu egiten nuen batzuetan. Behin, bisita batean aurkitu nuen Gabriel Aresti. Bere idatzi eta artikuluen bidez ezagutzen nuen, batez ere «Harri eta Herri» ordurako argitaratuta zegoelako, baita «Zeruko Argia»ko artikuluak zirela medio, eta han topo egin genuen.
A. Zein izan dira zure bizipen garrantzitsuenak berarekin?
A.Z. Orduan apaiz ikasten nengoen. Bilbo ondoan den Etxebarri herritxora joan nintzen behin apaiz lanak egitera, hor zegoen hiribarren batera eta berak handik gertu zegoen enpresa bateko bulegoan lan egiten zuen. Nik tailerrean ziharduten langileak ezagutzen nituen eta horrela gure harremanak estutu egin ziren.
Artikulu batzuk idatzi nituen behin «Zeruko Argia»n inmigrazio munduaren inguruan, egun batean eztabaida sortu zen aldizkarian eta berak artikulu bat idatzi zuen ildo horri jarraituz, eta lerro beretik gindoazela ikusten zen. Ideologia edo giza arazoetara hurbiltzen ginen.
A. Zure ustez, zein izan da Gabriel Arestiren literatur lanen balio nagusia?
A.Z. Bera bizi zelarik, eta berak idazten zuenean, komunikatzeko gaitasun handia zeukan. Gogoratzen dut Ibon Sarasolak artikulu bat idatzi zuela orduko denboretan, esanez gazteak liburutegi batera joaten zirenean euskarazko testurik eskatu behar bazuten Arestirena eskatzen zutela. Beraz, orain esaten den moduan, komunikatu egiten zen orduko gazteria eta era guztietako jende bihurriarekin. Bere freskotasuna, zintzotasuna eta egiazaletasuna jendearengana heltzen ziren.
Garai horietan Mikel Zaraterekin behin berbetan egon nintzen eta berak hauxe esan zidan: «Aresti orain oso modan dago, baina ez da geldituko gerorako». Nire ustez erresistituko du denboraren indarra. Bere literaturtasunak segitzen du orduko lekuan egoten. Bere egiatasuna, zintzotasuna, naturalitatea eta ia profetikoa ziren bere indarrak.
A. Arestiren euskara ereduak zer garrantzi izan zuen bere garaian? Zertan uste duzu eragin duela ondorengo literaturan?
A.J. Literatur zaletasun handia zuen eta aurkitu zuen erdal poesian bideak oso landuta zeudela, eta euskaraz, berriz, oso gutxi landuta zegoen mundu zabala aurkitu zuen. Euskara batuaren arazoa ere. Villasantek esan bezala, esan daiteke berak erabili zuela lehenengoz euskara batua, berak eman zituela lehenengo urratsak.
Joxi Goikoetxea
44
Gaiez\Gizartea\Irakaskuntz\Unibertsita\EHU\Irakasleak\Besteak
Gaiez\Kultura\Argitalgint\Argitalpena\Liburuak\Besteak
Pertsonaiaz\ZELAIETA1
Egileez\GOIKOETXEA7\Kultura
J.J. Petrikorena
Eusko Ikaskuntzako lehendakariari, Gregorio Monreali elkarrizketa
«Ez ditugu elkarrizketa helburuak bete, eta zentzu honetan, frakasatu egin dut»
Gregorio Monreal, Eusko Ikaskuntzako lehendakaria
Euskal Herriko Unibertsitateko errektore ohia eta Zuzenbide Fakultateko katedraduna, Eusko Ikaskuntzaren gidaritzak ez dio lasaitzeko aukerarik eman. 75 urte bete dituen erakundeak herren dauzka proiektua eta laguntzak; ez ordea, etorkizuna, Gregorio Monrealek dioenez. Frogatzeko eskatu diogu eta honen harira eman dizkigu adibide gehienak. Euskal kulturaren ikuspegi zabalagoa ere eskaini digu, kritika zorrotzen artean.
ARGIA. Eusko Ikaskuntzako lehendakari izendatu zintuzten iazko ekainean. Potestas izateko? Ohorezko kargua betetzeko? Administrazioen eta beste erakundeen aurrean bitartekari izateko?
GREGORIO MONREAL.
Elkarte honetan, organu legitimatzailea asanblea orokorra da. Kargu bakarra aukeratzen du berak, lehendakaritzarena. Asanblea honetan onartzen den programa betetzeko nago, gero praktikan, batzorde iraunkorraren bitartez bideratzen dena. Nire lidergoa, beraz, oinarrian demokratikoa izateaz gain, bi erabakigune nagusi horiei loturik dago.
A. Eusko Ikaskuntzako korronte guztiak biltzeko gai izan al zara?
G.M. Ez dakit daudenik ere, ez ditut antzeman. Antzeman dudana zera izan da, hainbatek lan egiten dutela eta beste hainbatek ez. Bestela, inoiz ezagutu dudan batzorde iraunkor baketsuena dugula aitortu behar dizut. Ia akordio guztiak aho batez hartzen dira.
A. Instituzioekin izan dituzuen hika-mikak eta gero, nola geratu da zure kargua eta erakundea, indartuta ala ahulduta?
G.M. Gure aldetik ez da egon, ez dago eta ez da egongo, inorekin, are gutxiago instituzioekin, istiluka aritzeko gogo izpirik. Elkarrizketarako jarrera azaldu da hasieratik, azkeneraino saiatu gara elkarrizketaren bidean, eta horretan jarraituko dugu.
Agian, ez ditugu elkarrizketa helburuak bete, eta zentzu honetan, frakasatu egin dut, espero zen giroak huts egin duelako, ez garelako gai izan aurrera egiteko. Ez dugu arrakastarik izan.
A. Hego Euskal Herriko lau diputazioek sortu zuten erakundea. Orain, hiru diputazio eta Nafarroako Gobernuarekin ari zarete. Baina soluzio eske edo, Ardanzarengana jo duzue. Zergatik, besteek huts egin dizuetelako?
G.M. EAEko Gobernuarena harreman faktikoa da, eta nahiz eta gure dokumentuetan loturarik ez daukan, diputazioen gaineko zuzendaritza morala dagokio.
Juridikoki, une honetan, gehiago ahal du Nafarroako Gobernuak EAEkoak baino. Ez dezakegu pentsatu, ordea, Nafarroako Gobernuak gure erakundea buru belarri defendituko duenik EAEko Gobernuaren borondatearen aurka. Bi gobernuena behar du, noski, kontsentsua. Eta hori bilatzen dugu.
A. Eusko Ikaskuntzaren arazo nagusia diruarena al da? Edo proiektuarena?
G.M. Gure elkartearen kontraesan nagusiak ez dira kanpokoak barrukoak baino. Modu egokian aztertu al dugu gizartearen bilakaera? Mugen suntsitzeak herria eraikitzeko ematen dizkigun erraztasun izugarriak? Unibertsitateetako marko berriak? Mass-mediaren inguruan datozen aldaketak? Nola heldu behar dio guzti honi gizarte zibilak? Eta Eusko Ikaskuntzak?
Proiektuaren definizioan aurrera egin behar du elkarteak eta hainbat arlotan lanean ari diren gizarte taldeak proiektura erakarri. Hau horrela egiten bada, politikari batek aurka bota ditzakeen kanoikadek (hori bai, egundoko boterea dute eta hori beldurgarria da oso) ez dezakete ito ondo definituta eta gizartearen sostengua duen instituzio bat. Honen testigantza Ońatin eman genuen.
A. Euskaltzaindiak 75 urte bete ditu eta euskara batua dauka aurrera atera beharra. Zuek ere 75 urte bete ondoren zer egin behar duzue?
G.M. Euskaltzaindiaren zeregina argi dago, hizkuntzaren sustatzea eta lantzea. Euskal kulturaren definizioa egitea, ordea, askoz ere zailagoa da. Gure ustez, Euskal Herriari eragiten dion oro da kultura. Oso zabala, beraz.
Euskal komunitate zientifikorik ba al dugu? Fisikoki badago, baina joan zaitez klaustroetara eta aztertu nola pentsatzen den eta egiten diren lan zientifikoen proiektatzeko naziotasunaren ikuspegirik badagoen. Instituzioen barruan ez dago herrigintzara jarritako dinamikarik. Hori da oinarrian huts egiten duena.
Adibide bat: ez dago unibertsitateen arteko gune bateraturik. Beste bat: gurea bezalako herri txikiak behar duen nazioarteko proiekzioa bultzatzeko aldizkaria falta zaigu, munduko liburutegi eta unibertsitate nagusienetan zabalduz, Euskal Herriko kultura ikuspegi zabala eskainiko duena.
Europako Komunitateak ikerketa programa aukerak eskaintzen ditu. Horietan parte hartzeko sare neutroak behar dira, unibertsitateak koordinatu eta guztien parte hartzea bideratuko dutenak. Dibulgazioa dago gero, kulturaren ikuspegi osoa eskainiko dituzten materialak osatu behar dira, historia dela, geografia...
Baina, zein da jokamoldea? Hor ditugu administrazioak zein unibertsitateak, eta zertarako besteak? Plataforma hauek gabe ez baitago aurrerapen zientifikorik, kontrasterik, komunikaziorik.
A. Noizbait aipatu duzu alderdi politikoek ez dituztela instituzio kulturalak baloratzen. Baloratu al zaituzte?
G.M. Gerra aurreko euskal politikariek liburuak idazten zituzten, oraindik ere guretzat erreferentzia direnak; gaur egun, ez dut ezagutzen libururik idatzi duen politikaririk. Orduan, kultura erakundeei errespetu ia sakratua zitzaien. Egun, politika munduak gizarte zibila jan digu eta erretiratzera behartu du.
Alderdi guztiek jokatu dute honela, ez dira jabetu Euskal Herriaren eraikitze prozesuan gizarte mailako ekimenek duten garrantziaz, eta lagundu behar direla, sustatu, ez mesprezatu, gertatzen den moduan.
A. Ez al zaudete gizartetik urrunegi?
G.M. Eusko Ikaskuntza ez da inoiz jakintsu talde `itxia' izateko asmoz aritu. Herriarekin harremanetan jarri eta dinamizatzaile papera betetzeari heldu dio. Egia da, gerra aurrean orain baino harreman askoz ere estuagoa zuela eta egun gizartetik oso urrun gaudela. Hauxe dugu oraingo defizit larrienetarikoa.
A. EHUn errektore zinela, unibertsitateaz etsita bukatu zenuen. Orain, unibertsitateen koordinazioaz mintzatzen zara.
G.M. Koordinatzearena gaizki ulertu dela uste dut. Guk plataforma eskaintzen dugu eta nahi duenak parte har dezake, inolako inposiziorik gabe. Norbaitek pentsatu baitu megalomaniak jota ari garela, gizarteak gure orbitan mugitu behar duelakoan. Ezta gutxiago ere.
Hala ere, unibertsitateari buruz ezkorra naiz. Guk antolatutako unibertsitatearen diseinua Euskal Herriaren beharretatik oso urrun dago. Ez dut esaten jende onik ez dagoenik, bai noski, baina oro har, irakasleen maila kaskarra da. Kalitate izugarria dakarren belaunaldia badago, zientziarekiko interesa duena, baina kalean daude... Bien bitartean, barruan, beste hainbat, bokazio faltan eta produktibitate emankorrik erakutsi gabe ari dira.
J.J. Petrikorena
46-49
Gaiez\Gizartea\Irakaskuntz\Unibertsita\EHU\Irakasleak\Besteak
Gaiez\Kultura\Kultur Erak\Eusko Ikast
Pertsonaiaz\MONREAL1
Egileez\PETRIKOREN1\Kultura
Myriam Gartzia
Gwendal taldedko Youenn Le Berre eta Robert Le GAll-i elkarrizketa
«New Age eta beste hainbat etiketa kritikariek sortzen dituzte»
Youenn Le Berre eta Robert Le Gall, Gwendal folk taldeko kideak
Gwendalek, 1972. urtean sortu zenean, zeltiar musikaren garapen berezia ekartzeaz gain, garai berria zabaldu zuen folk musikan. Azken hogei urteotan rokca, jazza eta are new age musikaren eragina onartu dute, baina talde bretainiarraren azken diskoan, «Glenn River», zeltiar musikaren jatorrira jo dute. Barakaldo Folk ekitaldian izan ditugu eta Youenn Le Berre eta Robert Le Gall, Gwendaleko musika egile eta kide zaharrenekin mintzatu gara.
ARGIA. Musika desberdinak onartzen dituzue zuen konposizioetan. Nola definituko zenukete zuen burua?
YOUENN LE BERRE. Egia da gure musika fusioa dela. Azken batean, musika zeltiarra edo tradizionala mende honetako beste musika modernoekin nahasten dugu. Klasikoa, tradizionala, rocka, jazza... Taldekide bakoitzak gustuko duen musika sartzen saiatu gara.
ARGIA. New age musikaren eragina duzuela esaten dutenak ere badaude, baina zein puntutaraino sartu da new age-a folk musikan, eta musika zeltiarra new age izenekoan?
ROBERT LE GALL. Oso zaila da horri erantzutea. Musika egile gehienak bezala, ez dakigu zer den new age musika edo asmatzen diren beste etiketa horiek. Azken batean, komunikabideek eta batipat kritikariek sortzen dituzten etiketak baitira. Egia da, bestetik, musika zeltiarra beste estilo batzuetako kantariek ere erabiltzen dutela euren konposizioetan, gu bezala fusio musika eginez.
ARGIA. Folkzale batzuen iritziz, mende honetako beste musika eta erritmoak erabiltzeak musika tradiozionalean, honen garapen naturala edo gardentasuna bortxatzen du nolabait. Ados al zaudete?
YOUENN LE BERRE. Ez dut uste kontraesan bat suertatzen denik musika nahasketa egiteagatik. Tradizioaren izenean garbitasunaren alde daudenak oso errespetatzen ditut, baina tradizionaltasuna eta modernitatea nahastea ere posible da, eta folk musika modernagoa egiten dugunok ere oso errespetagarriak gara, gurea ere ikerketa lana baita. Nire ustez, musika tradizionala bizirik mantentzeko oso formula egokia dira musika garbia jotzea zein fusioa egitea.
ARGIA. Zuen azken diskoan, «Glenn River»en, hasierako urteetako musika egitera itzuli zarete, hau da, musika zeltiarra, baina garbiagoa.
ROBERT LE GALL. Musika zeltiarrean zentratu nahi izan dugu antzinako eta egungo musika tresnak erabiliz. Sintetizadoreak xirularruarekin edota gitarra elektrikoa eta bateria bonbarda edo biolinarekin...
ARGIA. Zuek biak izan zarete zentratze horren erantzukizuna duzuenak, orain arte konposizio guztiak taldekide guztien artean egiten baitziren, eta hemendik aurrera zuek biak izango zarete Gwendalen musika egileak. Arazoak izan dituzue taldekideen artean?
ROBERT LE GALL. Talde guztietan izaten dira arazoak eta gurea ez da salbuespena izan. Eta horregatik erabaki dugu Youenn eta biok izatea musika egileak eta taldearen norabidea zehaztuko dugunak; harrezkero ez dugu izan arazo gehiagorik. Honekin ez dut esan nahi taldekideek ez dutela gustuko duten musika jotzen, baina musika idazten dugunok gu biok gara.
YOUENN LE BERRE. Nire ustez, azken aurreko diskoaren arazoa hori izan zen, musikari desberdinen arteko diferentziak nabarmentzen zirela, hau da, batzuek jazz-rocka egin nahi zuten eta gu biok musika zeltiarra egin nahi genuen. Beraz, musika zentratu bat egiteko askoz ere errazagoa da gu bion artean egitea, ados gaudelako. Gauza berbera nahi duten bi pertsona ados jartzea errazagoa da, ados ez dauden beste sei pertsonaren artean baino. Gure jarraitzaileentzat ere hobea da musika zentratu bat egitea. Eta Gwendalen musika fusioa bada ere, oinarria musika zeltiarra da, ez beste bat.
ARGIA. Dena den, nahiko kasualitate bitxia da taldeko bretainiar biak izatea musika zeltiarrera itzuli nahi duzuenak. Bretainiaren izaera zeltiarrak deitzen zaituzte?
ROBERT LE GALL. Bai, baina kultura mailako deialdia da, ez politikoa. Gauza asko aldatu dira Bretainian azken hamabost urteotan. Gaur egun bretainiarrek beste kultura batzuei zabaldu dizkiete ateak.
ARGIA. Euskal Herriko eta beste herrialde batzuetako folk taldeekin harremanak dituzue. Nola ikusten duzue gaur egun folk musikaren egoera?
YOUENN LE BERRE. Espanian oso egoera onean bizi da musika zeltiarra. Bestetik, lehen ere aipatu dugu oso hedatuta dagoela, beste musika mota batzuetan ere sartzen ari delako. Adibidez, Loreena McInith-ek folk musika egiten ez badu ere, bere kantu askotan musika zeltiarra erabiltzen du, eta berdin gertatzen da Iparramerikako hainbat talderekin. Jendea musika zeltiarra entzuteko ohitura hartzen ari da horri esker.
ARGIA. Folk talde zaharren artean `gogorrenak' zaretela diote kritikariek.
ROBERT LE GALL. Baliteke (barre egiten du). Lehen esan bezala, rocka eta gitarrari egurra ematea oso gustukoa dugu, baina azken urteotan gu baino askoz ere `gogorragoak' diren folk taldeak sortu dira, Pogues eta Oyster Band bezalakoak.
Myriam Gartzia
50-51
Gaiez\Kultura\Musika\Musika mode\Taldeak\GWENDAL
Pertsonaiaz\LE BERRE1
Pertsonaiaz\LE GALL1
Egileez\GARTZIA3\Kultura
Arantxa Iraola
Jorge Gimenez-i elkarrizketa
Jorge Gimenez: «Ez daukat telebistan profesionalki aritzeko asmorik»
Alberdania argitaletxearen sortaileetako bat dugu Irungo Udaletxean Euskara Zerbitzuko burua den gizon hau. Itzulpengintzan eta literaturgintzan ere aritua, kasualitatez heldu da ETBko kameren aurrera. Gonbidatu gisa «Ados» saiora etorri zena «Zeuk Erabaki»ko aurkezlea dugu egun. Zeuk erabaki merezi ote duen.
ARGIA. Zeintzuk dira «Zeuk erabaki» saioaren oinarri nagusi eta erabakiorrak?
JORGE GIMENEZ. Saioaren nahia ikusleak erabaki arraro batzuk hartzera bultzatzea da. Ez da «reality show» bat, egoera asmatu egiten baita.
A. Saioan eztabaidarako gaiak izango direnak dagoeneko erabakita daude ala gaurkotasunik bizienaren arabera hautatuko dituzue?
J.G. Badaude programa batzuk dagoeneko erabakita daudenak. Beste sorta bat, ordea, Euskal Herrian gertatutako egiazko gertakizunetan oinarrituko da egoera hauek osatzeko. Dena den, oro har, fikziozkoak izango dira ugarienak.
A. Partehartzailerik kuttunenak zeintzuk dira zuretzat, kameraren aurrean beraien iritzia ematen dutenak ala telefonoz parte hartzen dutenak?
J.G. Garbi dago. Telefonoz deitzen duen jende guzti horren ezean, saio hau ezinezkoa litzateke. Dena den, kamera aurrera gonbidatu batzuk ekartzen badira, bizigarri gisara, egoki gerta litezke, jendeari elementu eta iritzi berriak eskaintzeko.
A. Batetik, ikusle mordoska bat telefonoz deika; bestetik, estudiotan bertan gonbidatu batzuk berriketan. Eta tartean zu zeu...
J.G. Neure burua joko honetan ikusterik baneuka! Nik ez daukat batere esperientziarik eta ikasten ari naiz orain. Dena den, saio honetan nire papera aurkezle hutsa izatera mugatzen da.
A. Behin ere telebistan lanik egin gabea eta zuzeneko saio batekin ausartu zara.
J.G. Uste dut zuzenekoarena mitoa ere badela. Nire ustez, ez dakit momentu honetan errazagoa izango litzatekeen grabatuan egitea. Zuzenean egiteak badu abantaila bat, badakizu noiz hasiko zaren eta noiz amaituko. Eta nik telebistan profesionalki aritzeko asmorik ez dudanez, ezin diot dedikatu beste era batean dedikatuko niokeen adina denborarik.
A. Telefonozko erantzun horiek uler al daitezke euskal gizartearen isla moduan?
J.G. Batetik, kontuan hartu behar da saio hau euskaraz dela. Beraz, iritzi hori euskara erabiltzen dutenen iritziaren isla izan liteke. Euskal gizartearen iritziaren isla dela esatea gehiegitxo iruditzen zait.
Arantxa Iraola
63
Gaiez\Komunikabid\Telebista\ETB\Aurkezleak
Gaiez\Komunikabid\Telebista\ETB\Saioak
Pertsonaiaz\GIMENEZ1
Egileez\IRAOLA5\Komunikabid
hemeroteka
1451. zenbakia | 1993-10-03
1450. zenbakia | 1993-09-26
Lege Oharra
RSS sindikazioa 