Peru Unzueta
TV3 telebistako kazetaria den Pilar Raholari elkarrizketa.
TV3eko Pilar Rahola kazetaria eta idazlea, Euskal Herrian itzulika
"GURE TELEBISTA EZ DA URGENTZIA HISTORIKOZ ATERATAKOA; ONDO EGINDAKO GAUZA BAT NAHI ZEN"
Beren telebistarako erreportaje batzu egin ehar zituztela eta, gure herrira etorri ziren Catalunyako TV3eko lankide hauek. Hemengo kultur munduko jendea bilatzen zuten katalandar hauek, mintzatu ziren gurekin ere. Telebista kontuak eta beren herriko kulturari dagozkionak izan genituen gai besteen artean.
A.ðEta zuen erreportaje hori nondik nora doan esplikatzen hasiko bagina zer?
KATALANDARRAK.ð Telebistarena beste gauza bat da, aurretik badago besterik: nik euskal literaturari buruz erreportajea egitea pentsatu nuen. Zinez kezkatzen ninduena, herriak bizi duen bake falta eta nahasketa giroa literaturan nola gorpuzten den ikustea zen, euskal literatura euskaraz egiten dena dela garbi nuenez, jakin egin nahi nuen hizkuntza alorrean ere hainbeste arazo duten Euskal Herriko idazleen berri, bertako intelektual konprometituak bilatu nahi nituen.
A.ðEta?
K.ðHara, harritu nauen gauza bat, literaturan arazo politikoek duten agerpen exkaxa izan da, Katalunyan alderantziz gertatzen baita. Tortura edo herri okupatu batean bizitzea bezain arazo larriak literaturan hain guti agertzeak txunditurik utzi nau, han gai hauek ugari azaltzen baitira literaturan. Dena dela honen atzekaldean, ETAko buru bat oso nobelista ona izatea gerta liteke, edota poeta batek bestea kartzelatik ateratzea, halakorik ez da Catalunyan gertatzen.
A.-Zer iruditu zaizu ikusitakoa?
K.-Nik askoz ere literatura antropologikoagoa espero nuen, zuen sustraien bila zebilen literatura nekazal giroarekin askoz ere lotuagoa, pizkundea 36.ean izan omen duzue ta. Hala eta guztiz ere, joera europeista handiko literatura aurkitu dut, ez bere inguruan ixten dena, eta uste baino literatur giro sakonagoa sumatu dut gainera. A, eta harritu nau ere belaunaldi diferenteen arteko kolpea hain ttikia izateak, Catalunyan egungo belaunaldiak aurrekoa kuestionatu egiten du; izan liteke nik uste heroizididade kontua, hemengoek posgerra giroan idatzi izana zuentzat nahikoa balitz bezala.
A.-Emango al zenigukete zifra batzu euskal irakurleak azaleko idea nagusi bat izan dezan, hots, aldizkariak, liburuak, asterokoak e.a. kultur katalanean nola dabiltzan jakitearren. Hizkuntzarekiko jokabidea nolakoa den eta.
K.-Hangoa eta hemengoa dudarik ez, diferentea da, Catalunyatik kanpora edo herbestera joan denak utzi egin dio bere hizkuntzari, baina bertan geratu direnen artean inork ez du bere hizkuntza alde batera utzi; gaur, eta baita duela 20 urte ere, katalan batek katalanez ez egitea txarki ikusita dago. Gure arazoa, hegoaldetik, hots, Andaluziatik heldutako jendea integratzea izan da, beren izakera hertsia xamurtzea. Hor, paper arras inportantea jokatu du telebistak, TV3ren arrakasta gaitza izan da, uharteetara iristen da, Valencian ere jarri dute antena, guk, TV3 kateak, inmigrazio kopuru galanta dugu ikuslegoan, eta zer esango dizut, gero ere, katalana ikastea euskara ikastea baino askozaz ere xamurragoa da, eta jende horrek Dallas edo futbola ikusten du, baina baita telealbisteak. Gauza jakina da telebistan aditzen dutena ez dutela beren hizkuntzatzat hartzen, baina telebistak dioena beren errealidadea da eta ezin diote horri ihes egin.
A.ðAlfabetatze inguruan eta?
K.ðBada alfabetagabe kopuru handia bai, baina irakurtzen badakite; idazte alrloan ez, askok eta askok ez dakite idazten, katalanak gramatika zaila baitauka; bitxia da, baina alfabetatze kopuru handiena Bartzelonan daukagu, hain zuzen inmigrazioa 50ekoa den hirian, erdaldunik gehien duen tokiak alfabetatu kopuru handiena du, kontutan hartzekoa baita hango "ikastolak" direla 25 urte sortu zirela, eta gaur egun idazteko eta, katalanaz baliatzen direnak gero eta gehiago dira.
A.ðAldizkari mailan bestela?
K.ðAldizkari kontuan gauza oso desproportzionatua dago. Guk badugu katalanezko egunkari bat Avui izenekoa, "El pais" aldizkariaren kultur arloa ere katalanez etorri ohi da, Gironan badute "El punt diari" egunkaria ere, han jende askok erosten duena. "La Vanguardia" oso katalanista da, baina hutsa da katalanez ateratzen dutena. Aldizkariak asko dira, bada Montserraten ateratzen den bat, erlijiozkoa edo zena, oso aurrera asmoetakoa izan dena, eta ene belaunaldiko denek dugu berekin zerikusirik, katalanista eta aurrerazale izan den orok izan du leturik Montserrateko "Serra d'or" aldizkarian, 20.000 harpidedun dauzka eta zentzu honetan, mundu guztiak jasotzen duen aldizkaria dugu. Bada beste bat "El Mon" izenekoa, debate ideologikorako bilgune izateko asmotan sortu zen, gorabeherak izan zituen eta egun hor segitzen du, baina ideologiazko eztabaidetako bilgune izatea galdua du. Gaur egun beste aldizkaria dago, interes berezikoa, "El Temps" du izena, Valentzian sortua, astekaria eta 8.000 harpidedun dauzkana, eta ez da lan makala hori. Ideologia edo politika kontutan sarturik ez dagoen arren, normalizaziorantz interesgarria da, asko saltzen baita. Badira gero beste batzu, baina maila elitistan irteten direnak.
A.ðZer tirada izaten dute han liburuek?
K.ðTtikiena 3.000koa da, baina gerta liteke ere, tirada hori handiena izatea jakina. Poesiak 3.000 izaten ditu, eta nobelak berriz 5.000. Poesia gainera asko saltzen da, metro kuadratuko, munduan poeta gehien duen herrialdea garela uste dut, badira beste poetak asko saltzen dutenak, Marti Poll-ek 50.000 saldu zituen poesia liburu batekin, eta narratiban Pedrolok 250.000. Editorial asko dago, eta asko krisian daude.
Irrati mailan oso gaizki gaude, baditugu Generalitatearenak, beren funtzioa egiten dutenak, baina dena dela gaizki oso, irrati nazionalak aterako dizu piska bat katalanez, eta Radio Barcelonak ere; irrati arloan nabarmena da hizkuntzaren kalidaderik eza, asko ta askok gaizki hitz egiten dute, eta ez dira konturatzen, euskara adibidez deuseztapenez kentzen dizuete, baina katalana guri asimilazio bidez, hots, erdal hitza sartzen dute baina katalan itxuraz, eta jende askok ez daki hori, ez da ohartzen. Maila honetan telebistaren eragina eta garrantzia berebizikoa da.
A.ðKontaiguzue telebistaren gainean zerbait.
K.ðEgun guztian zehar dihardua, Espanyako telebista bezala. Hasi zenean oso telebista europeoa egiteko asmoa hartu genuen, españolari kopiatu gabe, folklorismo gabe, Catalunyako gaietan soilik erori gabe. Gure alde ditugu ere, jende asko izatea, medio egitan onak edukitzea, diru asko izatea eta aldi berean periodista, grabadore eta tekniko diren lagun asko izatea, honek arintasuna ematen baitio prozesuari. Gure kultura taldeak ordu erdiko emanaldia du aste guztian eta hauexek gara: 7 erredakzioan, hiru produktore, hiru errealizadore...Hau da gauzak ongi egiteko era bakarra. TV3 ez da urgentzi historikoz atera, ongi egin beharreko gauza nahi zen. Zinetik etorri dira kamarak, erredaktoreak letretatik, eta asko ta asko flologiatik, ez pentsa denak periodistak garenik. Gauza jakina, 30 urtekoak gara gehienak, Estatu Batuetarako bekak izan ditugu ikasteko, eta alde horretatik, indarrean gatoz.
A.ðBa al duzue zerikusirik Espanyako telebistarekin?
K.ðEz, baterez, ezta telefonoz ere. Zeharo independienteak gara.
A.ðZenbaterainoko ikuslegoa duzue guti goiti beheiti?
K.ðDatu erabat zehatzik eman ezin badizut ere, jende askok ikusten duen telebista garela begien bistan dago, muga gorenak, gorenak diot, bost milloietan dauzkagu.
Peru UNZUETA
20-21
Gaiez\Komunikabid\Telebista\TV3
Gaiez\Hizkuntza\Katalana
Pertsonaiaz\RAHOLA1
Egileez\UNZUETA2\Komunikabid
Laura Mintegi
STEE-ELIASekin elkarrizketan.
maisu-maistren arazoak ez dira konpontzen
GOBERNUAK ORAINDIK EZ DU IRAKASKUNTZ KALITATEA BALORATU NAHI
Gaia kalean dago. Maisu-maistrak ez daude Gobernuaren irakaskuntza politikaz ados, politika hori baldin badago. Beste arlo askotan bezala, irakaskuntzan ere gizarteak eszadentea produzitzen du, bainan eszadentea kalitatea hobetzeko erabili beharrean, baxterti egiten da. Horrez gain, euskara faktore desberdintzaile eta zapaltzaile bezala erabili nahi da, eta euskararen kontrako koiuntura probetxatau egiten da.
Maisu-maistren arazoaren gorabeherak eguneroko komunikabideetan irakurri ahal izan dituzuenez, guk zertxobait sakondu nahi izan dugu, irakasleen sindikato baten eskutik, STEE-EILAS hain zuzen. Bertako Santi Herranz-ek, egin dizkiogun galdera guztiak erantzun dizkigu.
ARGIA.ð Irakaslego kolektiboa talde koherentea ez dena argi dago. Gehienak kexu egon arren, talde bakoitzak problematika desberdina dauka. Zeintzu dira momentu honetan OHOko irakaskuntzan dauden estratifikazioak edo egoera desberdinak?
STEE-EILAS.ð Talde guzti-guztiak esatea ia ezina da. Adjudikaziorik gabe gelditu diren batzu aipatuko dizkizut soilik: 84eko oposizioetako erretserbakoak, 84eko oposizio librekoak, sarrera zuzeneeko 11. promozioa, 85eko oposizioetakoak, IRALE ikastaroetako ordezkoak, interinoak, plantilla beharrengatik behin behineko kontratatuak, etab. Eta hauek ez dira guk katalogo batetarako atera ditugun kasuak, baizik eta errealitateak begibistan utzi duen egoera.
Funtsean, irakaskuntzan propietarioak edo okazajabeak, interinoak eta ordezkoak daude. Jabetza dutenak probisionalak edo behin behinekoak eta definitiboak izan daitezke. Propietario hauek, teorian (bakarrik teorian) plaza badute, hau da funtzionarioak dira. Hauetarik probisionalak dira oraindik konkursatu eta behin betiko plaza hartu behar dutenak.
A.ðEta zein da, bada jabetza dutenen arazo nagusia?
STEE.ðJabetza duten guzti hauen egoera hauxe da: Gobernua orain herriaren presioz arazo bati erantzun nahi dio, euskararen arazoari hain zuzen. Euskara eskoletan sartzeko bi bide daude, bata barruan daudenak birziklatzea, eta bigarrena kanpoko jendea sartzea. Ekonomikoki Gobernuari gehiago interesatzen zaio irakasle berriak sartzea, alode batetik birziklapenaren ikastaroa ordaindu behar ez duelako, eta bestetik honen bitartean ez du ordezkorik jarrio behar. Guzti honez gain, momentuan euskara gurea herriaren ezaugarria izan beharrean, faktore diferentzitzailea dela ematen duenez, asko eta asko heuren aldetik ari dira birziklapena egiten, Magisteritza amaitu ondoren, urtebetez euskara ikasten, heuren kabuz.
Arazoak beste faktore batzu kontutan harturik areagotu egiten dira. Azken urteetan jaiokuntza izugarri jaitsi da, eta teknikoek diotenez, beste hamar urteetan ere honela segituko du. Ikaslegoa beraz gehiago gutxituko da. Berri hau pozez har zitekeen, honek irakaskuntz kalitatea suposa lezakeelako, bi zentzutan: ikasle bakoitzeko irakasle gehiago, eta irakasle guztien birziklapena, gai eta arlo guztietan, askotxo behar dute eta.
A.ðHauxe izan da Gobernuak aukeratu duen bidea? Irakaskuntz kalitatearen erizpidea kontutan hartu du?
STEE.ðEz, Gobernuak eman nahi duen alternatiba, antza denez, hauxe da: bide merkeena aukeratuz, irakaslego berria sartu, baina ez lehen zeuden irakasle kopuruetan, kopuru txikiago batzutan baizik, ikasle gutxiago dagoenez, irakasle gutxiago mantentzea erabakio dutelako, kalitate arazoak alboratuz.
Beraz oraingo arazoa bikoitza da: alde batetik zeudenetatik batzu kanpora joan behar dira; bestetik, gelditzen diren apur horiek ere, irakasle euskaldunekin ordezkatu nahi dira.
Guk zer esaten dugu, dauden guztiak manten ditzatela, beharrizan pedagogikoei erantzuna emanez (eta agian gehitu beharko litzateke kopurua). Ondoren, jende berririk sar ez dadila. Eta hau azalduko dut. Kolektibo sindikalista batek onar ez dezakeena da kopuru berbera mantentzeko batzu ateratzea eta besteak sartzea. Sozialki ezer ez da aldatzen baina interesatuen artean istiluak sortuko dira, eta iskanbilak.
Baina Gobernuaren politika horixe bera da. Euskara plazak sortzen ari dira (ongi etorriak), jende berria sartzen ari dira, baina barrukoak ez dituzte birziklatzen.
A.ðEta zer gertatzen da IRALErekin, teoriaz hori zen Gobernuaren birziklapenerako bidea, ezta?
STEE.ð Gobernuak berak publikoki esan omen du IRALEk ez dituela espero zitezkeen erresultatuak eman, eta ikasle-irakasleen interes faltari igozten diote errua. Dena den, kolektibo erdaldunaren despoztasuna handiagoa ez bada, zeari esker da, sindikato batzuek arazo hauen errua euskararena ez dela baizik eta Gobernuaren politikarena aldarrikatu izan dutelako. Zeren, aztergai den beste puntu bat hauxe bait da, ea heurei ez ote zaien interesatzen gure artean istiluak egotea, batzutan horrela dela ematen bait du.
A.ðZenen ustez zein da funtsean dagoen tendentzia, zein iparri zuzenduta hartzen ditu Gobernuak erabaki hauek?
STEE.ð Lehenengo egunean, Mendieta jaunak klaseko ikasle kopuruak kalitatearekin zer ikusirik ez duela esan zuen alde batetik. Gero, beste egun batetana, azken fmean B eta D ereduak eskola publikoan ezartzea ez dela hain garrantzitsua baieztatu zuten.
Honela gauza argitu egiten dira. Ematen du euskararen demanda ikastoletatik bideratu nahi dela. Hau da. eskoletan euskararen presentzia sinbolikoa izango litzateke, eta ikastolak subentzio publikoaz mantentzen diren zentru pribatuak. Honek, agi eta garbi, komunitate linguistikoen gerra suposatzen du: PSOEren argudioa, erdaldun gizarajoak marjinatuak dira eskoletan, eta euskaldun pribilejiatuak, ikastola pribatu baina subentzionatuetan egongo lirateke. Euskara luxozko marjinatzaile bihurtuko lukete.
A.ðEgoera kafkiano guzti horren aurrean, zein da STEE-EILA~ek proposatzen duen bidea?
STEE.ðMomentuan bi problema nagusi daude, bat kojunturala eta bestea estrukturala. Kojunturala ikasturte hasierakoa da, eta bestea da planteatu nahi den birrestrukturazio arazoa. STEE-EILASen jarrera da, lehenengo eta behin, euskarari bai, jakina irakaskuntz kalitateari bai, eta ezin dela bakarrik erizpide ekonomikoekin funtzionatu, batez ere erizpide ekonomiko sinplistak anti-ekonomikoak direlako. Ez da nahikoa gauzak erastea; kreatu ere egin behar da. Horretarako teknologia sortu behar da, eta teknologia hori, irakaskuntzan, jendearen buratik ateratzen da. Hau da, gauzak epe luzera egin nahi badira, teknologian inbertitu behar da, lan metodologiak ikertu, irakasleen prestakuntza zaindu, kreatibitatea bultzatu...
Helburua zera da, pertsona analfabetoa ez izatea; horretarako egoerei branka ematen ikasi behar du, eta erantzuna eman.
Horrexegatik guk ezin dugu onartu oraingo plnagintzak hain perspektiba laburrez egin daitezela. Etorkizuneko teknologian inbertitu behar dute irakaskuntz kalitatea lortu nahi bada. Eta horretarako irakasle kopuru handiagoa behar da, dudarik gabe.
Laura MINTEGI
22,23,24,25
Gaiez\Gizartea\Irakaskuntz\Eskolak\Ikasketa pl\Eskola mapa
Gaiez\Ekonomia\Sindikalgin\Sindikatua\Besteak
Egileez\MINTEGI1\Gizartea
L. Bastida
Juanba Berasategirekin elkarrizketan.
« Kalabaza tripontzia» aurkeztuko du Donostiako Zinemaldian
JAIZKIBEL PRODUKTORAK ANIMAZIO ZINEMARAKO OINARRIAK JARRIAK DITU
Euskal Herrian, lehenengo aldiz, animaziorako produzio zentro bat badago. Entidade hanadikoa geinera. Lan talde tekniko osatu eta prestatu batekin. Aurtengo zinameldian kalitate haundiko «Kalabaza tripontzia» filme lazemetrada aurkeztuko dute. Lan hau aurkezteko eta orain ireki berri duten lokal berriak sortzen duten aukera berritaz hitzegiteko Juanba Berasategi ekarri dugu mikrofono aurrara. Bera izan bait da azkeneko urteatan setatsu, gorputz-anima proiektu hau aurrera ateratzen jarri dituena.
Ekipo tekniko honetako partaide batzuk badaramatzate lau urte lan honetan prestatzen. «Kalabaza tripontzia» pelikula honekin prestatu dira maila handi batean. «Duela bi urte t'erdi hasi ginen pelikula honekin. Ia iurte bete pasa genuen ekipoa osatzen eta hori moldutzen. Ezer ez zegoen aurretik eta ezaren aurrean hori sortu genuen. Orain ekipoko batzuk badauzkate Madrilera joateko ofertak, fitxaje garrantzitsuak eskainiak. Saiatu behar gara ekipoa mantentzen. Horren aronera egongo da-eta hurrengo pelikularen kalitate eta prezioa. Berriz beste ekipo bat egiten hastea... izugarrizko galera litzake euskal zinemarentzat».
A.ðOrain ikusi beharko dena, ea Euskadiko merketuak ematen duen animazio filmeak egiteko...
J.B.ð Animazioaren arazoak ihes egiten du euskal merkatutik. Euskal merkatuak ez du ematen ez marrazki-bizidunak egiteko, ez eta ere imajin realak dituen filme bat egiteko. Pentsatzen hasi beharra dago ea ze merkatu posibilitate dituen. Garbi dago Telebistaren merkatuan erraz saltzen direla marrazki-bizidunak. Marrazki bizidun asko kontsumitzen da telebista mailan. Badago merkatu bat. ETB esaterako, guk egindako marrazki bizidunak baino kalitate dexente txikiagoa dutenak erosten ari da kanpoan. Horretarako antolatzen diren feriatan egon eta saltzeko egiturak sortuz gero sal daiteke. Imajin reala baino askoz ere errazago.
Test bat egin beharra dago. Ea zein den merkatuaren alternatiba, ea zein den erabili beharreko presupostua... eta etorkizuneko proiektuak egokitu gure beharretara. Lan handia da. Kolaboraziorik ez baldin badago instituzio eta telebisten aldetik alperrik da. Ezin du produtora batek bakarrik horrelako saleroste egitura bat sortu.
A.ðSaleroste egitura horrek esan nahi du feria guztitan sartzea...
J.B.-...eta ETBren bitartez beste telebistetan ere sartzea. Hau da, gauza ez da ETBn sartzea bakarrik, baizik eta honek eskaintzak egitea beste telebistei.
A.ðEta nola dabil ETB honetan?
J.B.ðBadirudi urrian Cannes-era joango dela antena-eskubideak erositako pelikulekin eta stand bat antolatzekoak dira Telebista gailego eta katalanarekin batera.
A.ðETBk erosi al ditu «Kalabaza Tripontzia»ren antena-eskubideak?
J.B.ðBai, erosi ditu. Ehuneko hogeitabost batean, eta ehuneko hogeitabost horrekin ETBk jasoko du kanpora saldutako kopuru osoaren ehuneko hogeitabosta, nahiz beraiek edo guk egin operazio hori. Estatu espainolerako berak dauzka esklusiba eskubide guztiak.
A.ðDiru horretaz aparte, eta hemen jendeak lan egin duen moduaz aparte, beste laguntzarik ere izan duzue.
J.B.ðBai, Gipuzkoako foru aldunditik %25, eta Madrildik ehuneko berrogeia jaso dugu.
A.ðZeren izenean azkeneko hau?
J.B.ð Madrilgo ministerioan laguntza-erizpide batzuk daude. Erizpide horien arauera baloraketa bat egiten da. Taula horren arauera badakik haurrentzako filmeak gehiago puntuatzen direla. Gure kasuan, haurrentzako izatea, animazioa izatea, errealizadore berria izatea... puntuagarri suertatu zaizkigu.
A.ðBainan aurrerantzean non finkatu daitezke horrelako proiektuak?
J.B.ðLehendabiziko pelikula egin ondoren, ekipo bat eduki eta gero kontutan hartu behar da zinean lan egitearena. Industria horretatik dirua atera beharra dago. Guk kalkulo eta estudio bat egin dugu marrazki-bizidunei dagokien heinean. Zeintzuk liratekeen distribuitu nahi luketen distribuidorak, ze baldintzatan distribuituko luketen... Warner-ek esaterako, multinazional bat duk, ez dik ezer ematen hasiera batetan. Hartuko dik pelikula distribuitzeko baina arriskua dago pelikula kajoi batetan gordeta gelditzeko eta pelikula estranjeroak distribuitzeko. Espainiako merkatua beteta dago Walt Disney-ren sei pelikularekin. Kontratuak bost urterako egiten dira, baina nola publikoa ere bost urtetik behin aldatzen doan... betirako dira sei-zazpi pelikula horiek.
Horren aurrean telebistaren zirkuitua dago. Hemen kontsumo esajeratua ematen da.
Guk telebistan pentsatuz egin dugu pelikula, gero zineman ere distribuitu ahal izango dela pentsatuz. Telebistakoa luzeagoa da eta zinemarako laburtu eta borobildu daiteke. Bainaerrekurtso ekonomiko bezala telebistan pentsatu dugu beti.
Zine komertzialetan apenas errekuperatuko duk pelikularen kostoaren erdia. Telebistan badago osoa errekuperatzea. Biak erabilita irabaziak eta dena atera daitezke. Baina hemen ez dago oraindik telebista-zirkuitorako salerosketa egiturarik.
A.ðHalaz ere hemen aurkezten diren presupuestoak kanpokoak baino askosaz ere txikiagoak dira. Hori, zergatik?
J.B.ðArrazoi soil batengatik. Gure egitura askoz ere merkeagoa da. Gure langileek gutxiago kobratzen dute. Hemen bidea irekitzeko gogoa dago. Madrilen azken esperientziak Japonera bidaliz eta egin dituzte. Ekipoak desegin egin dira, eta orain egin nahi duten hori egiteko zerotik hasi behar dute ia berriz. Erre samarra ere egongo duk han jendea...
A.ðEta hemen hori ez dedin gerta, nola?
J.B.ðAurten 13 kapitulotako serie bat egitekoak gara telebistarako. «Eresoinka»k produzituko du eta bi parte izango ditu haur-programa honek: imajin realeko parte bat. eta animaziozko beste bat.
Orain daukadan kezkarik nagusiena transizio garai hau pasatzea da. Aurrenengo luzemetraia egitearen ondoko transizioa. Lehenengoa egiteak suposatzen du badakizula egin daitekeela, badakizu ze arazo dauden. Hurrengo arazoa da, eta orain ze?
Orain bilatu nahi duguna da ekipoa mantendu ahal izateko adina lana. Produzio honen emaitzak jasotzen hasi bitartean behintzat.
A.ð Teknikoki hemen egin duzue guztia, ezta?
J.B.ðHemen egiterik dagoen guztia,bai noski. Errebelatu eta Madrilgo laboratorioetan egin beharra zegok.
A. - «Kalabaza tripontzia» Donostiako Zinemaldian ikusteko aukera izango dugu orain. Gero noiz ikusi ahal izango da?
J.B.ðDistribuidoreak uste du momenturik egokiena Gabonetakoa dela.
A.ðZe distribuidora daukazue?
J.B.-"Araba Films". Distribuidora txiki bat gehiago mugitzen duk eta seguruena handi batek baino hobeto kolokatzen dizkik pelikulak. Gero gainera beste arazo bat ere badago, distribuidora handiak, hemengo zuzendari eta produtoreek diotenez, ez omen daude prest euskarazko pelikulak distribuitzeko. Beraiek diotenez ez omen du dirurik ematen. Eta hori ez da oraingoz frogatu, ze inoiz euskarazko bertsiorik eman izan denean beti izan da aldamenean, zine hobeago eta handiago batetan, erdarazkoa.
Guk saio bat egingo dugu pelikula honekin. Gipuzkoan euskara hutsez distribuituko dugu hasieran.
A.ðEuskaraz eta subtitulorik gabe?
J.B.ðIkusiko dugu nola gelditzen diren subtituloak, baina aurrenengo pasada euskara hutsez egiteko asmoa dugu. Bizkaiko zona batzutan ere bai. Gero ikusiko dugu.
A.ð Pelikula honetaz aparte animazio-zerbitzu hau beste lan batzutara zabaltzea ere pentsatzen duzue ezta?
J.B.ðBai, bai. Lehengo urtean egin genuen publizitate pittin bat, eta Ornis films eta Ikusager produktoreri ere egin genien lan batzuk. Eta bide horretatik segi beharra dago. Animazio zerbitzu bat izatea lortu behar da. Taller baten modura. Guk gure produzioak egingo ditugu. baina edozein produtore edo zuzendarik jakin behar du guk egiten ditugula gauza hauek eta hemen daukala horretarako taller bat. Publizitatea ere egin beharra dugu.
Datorren urtean beste saio batzuk egiten hasiko gara seguruenik. Panpinen animazioa esaterako. Animazioaren arloko alternatiba guztiak probatu nahi ditugu.
Eta horrela bukatzen dugu Juanba Berasategirekin edukitako elkarrizketa. Urte luzeetako asmo, ilusio eta itxaropenak froga bikaina utzi dute ðKalabaza tripontziaðfilmean, Baina ez da horretan bukatzen Juanbaren lan grina. Orain desafio berriak ditu aurrean. Urteetako lan hau haizeak eramana ez dedin gerta. Kalitate haundiko lanak egiteko ahalmena frogatu ondoren animazio-serbitzua finkatu eta sendotu, irtenbide guztietara gogor apustu eginez.
L. BASTIDA
27-29
Gaiez\Kultura\Zinema\Filmeak\Luzemetraia
Gaiez\Kultura\Zinema\Animazioa
Pertsonaiaz\BERASATEGI1
Egileez\BASTIDA1\Kultura
Edorta Jimenez
Astillasekin elkarrizketan.
«Astillas», pirograbatuaren maisua eta poemagilea
Juan Antonio Goikoetxea, «Astillas», Bermeoko jaietan aurkitzen dut buru belarri sartuta. Elkarrizketa porposatzen diodalarik, «gaupasa jauk» erantzuten dit. Hala ere, Santa Eufemia bezperako ordua eta lekua ipintzen dugu. Esan bezala, elkarrizketa labur honi hasiera ematen diogu.
ARGIA.ðZuk pirograbatua egiten duzu. Azal iezadezu laburki zertan datzan teknika hori.
ASTILLAS.ðPirograbatua ez da besterik, paperean zelan egiten den lapitzaz, ba ohola hartu eta suaz marraztea baino, pirograbadora baten bidez grisak ateratzen joan, iluntzen doa bera ohola.
A.ðZergatik aukeratu duzu pirograbatua beste teknikaren bat aukeratu beharrean?
As.ðEz dakit, hemen, Bermeon, txokoak zabaltzen hasi zirenean, Burgozko epaiketaren garaian, orduan taberna guztiak itxita egon ziren eta txokoak sortzen hasi ziren. Guk ere geurea sortu genuen. Hormak zuriz zeudenez, zerbait marraztu behar zela ikusten nuen. Baina, jakina, paperean eginez gero keek eta, laster jango zituzten marrazkiak. Jakin egin nuenez bazegoela pirograbadorea deritzon tresna eta ohola landu nahi nuenez, teknika horixe aukeratu nuen. Jendeari gustatu egin zitzaion egindakoa eta horrelaxe hasi nintzen.
A.ð Beste inork egiten du Euskal Herrian pirograbaturik?
As.ð Euskal Herrian nik neuk badakit beste lau pertsona dabiltzala pirograbatuan; ez ditut pertsonalki ezagutzen.
A.ð Badu irteerarik, saldu egiten duzu?
As.ðBeno, saldu egin, egiten du. Irteerarik? Berneon badauka, neuretzat. Zertarako? Zergatik? Ez dakit. Beharbada neuk egiten dudalako edo, jendeari gustatzen zaiolako; baina, hala, Bermeotik kanpora ez dauka irteerarik.
A.ðEz da teknika ezaguna.
As.ðEz, ez da batere ezaguna. Eta gero beste gauza bat, krisisa dago eta inor ez dago gaur egun egunean koadroak erosteko. Gero badago beste bat, oiloak egiten du dena beta, inork zerbait erosi behar badu, bu, oleoa.
A.ðBeste teknikek ez duten zer dauka pirograbatuak?
As.ðBa pirograbadeak, bu, ez dakit. Akuarelaren muga, adibidez, materiala da, papera. Pirograbatuaren muga, ostera, kolorea da. Orain koloreekin hasi naiz neu ere.
A.ð Erakutsi egiten diozu teknika hau beste inori?
As.ðBai, ume taldea daukat. Hasieran dibujoa irakasten diet. «Pirograbatuarekin noiz hasiko gara?» esaten didate beti, baina ondo marraztuten jakin barik ez daukate pirograbatua egiterik.
A.ðBeste alde batetik liburua atera duzu («ene poemak»), zeure kontura atera ere... Zergatik ez editorialen baten bidez?
As.ðBai. Beno, nere kontura... Hori zaila da. Dirua kostatzen duelako horrek eta nik ez daukadalako dirurik.
A.ðBadakizu badirela talde batzu Euskal Herrian liburuak ateratzen, horrela, Susa eta halakoak?
As.ðBai.
A.ðZergatik ez duzu heurengana jo?
As.ðBerau aterata eta gero enteratu nintzelako badena Susa.
A.ðZenbat ale atera duzu?
As. - 1.500, hogei hogerlekotan saltzen dut alea.
A.ðNoiztik idazten duzu?
As.ðOrain dela hiru urtetik honantz.
A.ðZure zerak, poemak, batuaz dagoz. Alfabetatu, nun egin zara?
As.ðBermeon hasi nintzen. Gero diferentziak egon zirenez, Gernikara joan nintzen, eta Gernikan jarraitu dut ikasten.
A.ðZer irakurtzen duzu euskeraz?
As.ð Dena, denetarikoa. ARGIAtik hasita, «Egunon». eskutara datozkidan liburuak eta ahal dudan guztia. Jakin eta.
A.ðZure poesian zati handi bat guztiz politikoa. Ez dago joanda poesia politikoaren garaia? Bertol Brecht-en eraginik duzu?
As.ð Bai. Badauzkat B.Brecht-en liburu batzu. Aparte, gaur egunean non ez dago politika batean edo bestean sartuta? Idazten hasi, edozertaz, eta azkenean politikan amaitzen dut. Baditut amodiozko poemak eta, baita bestelakoak ere. Alde batetik edo bestetik politikan sartuta nago Beti aurkituko diot sentidua poesi mota horri Euskal Herria askatu arte.
A.ðIdazten segitzeko asmorik duzu?
As.ðBai, bai. Orain nobela antzeko batekin nabil. Aintzinako baserri batetan hasi eta gaurko Bermeoko portuan amaituko den narrazio batetan sartuta nabil.
Kaletik kantak, txaloak, zaratak... dotozkigu. Jaietako giroa, «sukalki eguna» egin bait dute gaurkoan Bermeotar jatorrek. Geu ere jaiak deitzen gaitu. Gainera, trago barik geratu gara. Gin-kas gabe Astillas, noski. Eta ni irakurle, zer gabe? Banoa eskatzera.
E. JIMENEZ
36
Gaiez\Kultura\Artea\Besteak
Pertsonaiaz\ASTILLAS1
Egileez\JIMENEZ3\Kultura
hemeroteka
1071. zenbakia | 1985-09-15
1070. zenbakia | 1985-09-08
Lege Oharra
RSS sindikazioa 