J.I.
Lizeranzu futbolariarekin
Pasa den tenporadaren balantzea, bere burua 'jokalan apurtzaile'tzat duen futbolari honen ahotan
''ROCKY" LIZERANZU: «AURTENGO ATHLETIC EZ DA IAZKOA BAINO TXARRAGOA »
Lizeranzu, Athleticen barruan ez da bereziki nabarmentzen den jokalari bat. Atzelari gisa daukan lana apala baldin bada ere, bere ekipoko oinarri sendoenetako bat. Aurten lortu du lehen aldiz Espainiako Selekziora joatea, horrek beretzat «Nobel Saria irabaztea bezalatsu» delarik. Bilbotarra jaiotzez, erdalduna, Athleticen kanterako ekipo guztietan jokatu du eta 26 urte dituela oraindik ere etorkizun interesgarria dauka aurrerantzean. Pasa den tenporadari buruzko balantzea eskatzearren hurbildu gintzaizkion.
ARGIA.ðJadanik tenporada amaituta dagoela, apar bat konta iezaguzu zelan ikusi duzun eta zein balantze egiten duzun.
LIZERANZU. Jende askok eta askok aurtengo tenporada txarra bezala edo, ikusi dute, eta nik egia esan ez dut hainbeste ikusten. Ikusi beharra dago Ligaren lehen partea amaitu zenean zein postutan geunden eta amaitu denean zeinetan geratu garen. Alderdi horretatik, lehen fasean negatiboekin irten ginen eta nahiko postu txar batekin, azkenean goiko postuen artean sartu garelarik. Gertatzen da ez dugula tenporada distiranterik egin batez ere hasieran partidu gutxi irabazi genituelako, eta behin hasieratik hutsegiten hasten bazara, jendeak ez zaitu ikusten onenen artean, nahiz eta Ligaren bukaeran hirugarren edo laugarren geratu. Geuri apur bat hori gertatu zaigu.
A.ðOraindik gogoan dugu pasa diren bi urteetan zelan izan zareten txapeldunak eta zelan ibili zareten jende guztiaren laudorioen artean. Aurtengoan aurreko urteetan baino beherago aritzea zeri dagokio.
L.ð Aurten beherago ibili garela esateak ez du egiaren neurri osoa ematen. Izan ere, begibistakoa da aurten emaitza okerragoak lortu ditugula, eta horrek barruko kritikak egitera behartzen gaituela, baina kontutan hartu behar da ekipoa ia ia lehengo ekipo bera dela, eta nik esango nuke aurten emaitza okerragoak eskuratu duen ekipoa ez dela iaz txapeldun gertatu zena baino txarragoa. Horrekin hortik zehar dabiltzan zurrumurru batzu ukatu nahi nituzke.
A.ðZuk diozunez ekipoa lehengo bera baldin bada, zer da aldatu dena?
L.ðGehien aldatu dena zera izan da: orain iadanik beste ekipoek ezagutzen gaituztela, eta ongi ezagutu gainera. Esate batera, txapeldun geratu ginen lehendabiziko urtean, kontrako ekipoek ez gintuzten orain bezain ongi ezagutzen, eta beraz geure gisara gustora jokatzeko aukera haundiagoak genituen. Orain, berriz, ez da horrelakorik gertatzen. Bi urte segitutan txapeldun geratu ondoren oso ongi estudiatu gaituzte eta horren froga nabaria aurten ikusi ahal izan dugu; Ligaren lehen partean hainbeste negatibo gureganatu bagenituen ez zen izan etxean partidurik galtzeagatik, ez irabazteagatik baino. Horrekin esan nahi dut San Mamesera ekipoak bost atzelarirekin etortzen ziren (bai bait zekiten Athletici bisitetan golik sartzea oso zaila dela) eta horrelakoetan golik sartzea benetan zaila. Etxean enpateak bilduz geratu ginen hasiera batetan atzean eta negatiboekin. Gure puntu indartsuak eta gure puntu ahulak hain ongi ezagutzen dituztenez errazago zaie gure kontra emaitza positiboak lortzea.
Gero, noski, geure erreakzio-ahalmenak jokatu behar luke hor eta egia da pasa den tenporadan berandu samar erreakzionatu genuela, erreakzio horren islada bigarren bueltaren lorpen nabariak direlarik.
A.ðHarrobi edo kanterarekin prolemarik ba al dago?
L.ðEgia da oraingo titular gehienakðDani kendutaðbelaunaldi beretsukoak garela (25-26 urte), eta guztiak kasik batera pasa ginela Athleticen jokatzera. Ordutik hona oso jende gutxi etorri zaigu beheko ekipoetatik, eta beharbada aipagarriena Salinas anaiena izan da aurtengoari dagokionez. Hala eta guztiz ere, kanterak ongi funtzionatzen jarraitzen duela iruditzen zait, Bilbao Athletic bigarren dibisioan dagoela, eta gainerako ekipoekin berdin. Asuntoa, geurea bezain labekada ona gauzatzea litzateke beharbada. Kontutan hartu behar da, halere, guk Athleticen jokatzea lortu genuenean orain baino errazagoa zela ekipo nagusira pasatzea. Gaurregun titularra izateko, gure garaian baino askoz gehiago borrokatu behar da.
A.ð Zelan ikusten duzu zeure buruan normalean jokatzen duzun postuan?
L.ðBegira, nik uste dut inportanteena ez dela zuk zein postutan jokatu nahi zenukeen, zein postutarako aproposa zaren baino. Alde horretatik, nik badakit nik neure postua betetzeko baldintza onak ditudala eta horretara egokitzen naiz. Ni konszientea naiz ez naizela oso abila baloiarekin. Pirueta politak eta, puntanago jokatzen dutenentzat uzten ditugu. Geurea jokalari apurtzaileak izatearena ongi betetzea da, eta horretarako dohainak baditudala uste dut.
A.ð Zertan datza «jokalari apurtzailea» izatearen zera?
L.ðHori futbol hizkeraren termino bat da. Geuretzat jokalari apurtzailea kontrarioen taktika erreparatu eta desegiteko bereziki erne egon behar duena da, markaien bidez eta erasoaldiak moztuz. Batik bat atentzio izugarria eskatzen du, kontzentrazioa eta nerbio gutxi. Partiduaren hasieratik egoeraren kontrola eta taktika-aldaketak detektatzeko gauza izan behar duzu. Adi egotea oso inportantea da gure postuan.
A. -«Goiko»rekin batera osatzen duzun tandema Athleticen oinarri sendoenetako bat dela dudarik ez dago. Batzutan Athleticen alderdi onena bere defentsa dela ere entzun izan da...
L.ðHori mito faltsu bat da, eta beraz ez da egia. Egia da Goikorekin bereziki ongi konpontzen naizela eta konpenetrazio itzela daukagula elkarrekin, baina ekipoaren arrakasta edota hutsegitea ezin da linea bakar baten bizkar utzi. Hor sinplifikazio haundiegia egiten dira, eta badirudi jendea ez dela konturatzen aurrelariek erasoetan hutsegiten badute erdilariek behar bezala apoiatzen ez dituztelako izan ohi dela gehienetan, eta azken finean erasoaldi on baten giltzarrietako bat defentsa on bat edukitzea da. Berdin atezainarekin... atzelariek nabarmenki hutsegiten badute ezer gutxi egin dezake atezainak.
A.ð Azkeneko galdera, «Rocky». Datorren tenporadari begira, litekeena dela ikusten duzu iazko arraskatara itzultzea?
L.ð Litekeena da, noski. Ekipoa oraindik gaztea da, eta behetik elemendu on berri pare bat helduz gero, aire berri bat eman diezaiokegu ekipoari eta agian hori izan daiteke arrakasta berriaren giltzarria.
J.L.
Lizeranzuk, Maradonari traba egiten zioneko partidu batetan; markaletan bereziki abila dugu "Rocky".
26-27
Gaiez\Kirola\Futbola\Taldeak\Athletic Cl
Gaiez\Kirola\Futbola\Jokalariak
Pertsonaiaz\LIZERANZU1
Urederra
Monzonek, De Gaullek, Garaikoetxeak, Aita Sanduak...bere makilak erabili izan dituzte
Aintziart Bergara, lau gizalditako tradizioa jaso duen makilagilea
Larresoron gaude. Ipar Euskal Herriko herri xarmant bezain luzea, isila bezain alaia. Aintziart Bergara mintzo zaigu lapurtera ederrez. Lau gizaldi dira Bergara familia makilgintzan diharduela. Tradizio eta sona handiko familia da artisau lan honetan. Berrogeita hamar bat urteko gizon burusoil eta jakintsu baten aurrean gaude.
ARGIA.ðNondik datorkio Bergara familiari arte hau?
Aintziart Bergara.ð Aintzinetako garaietan nere arbasoak Hegoaldeko Bergara izeneko herrian bizi izan ziren, lehendabiziko karlista gerratean hona. Iparraldeko Larresorora herbesteratu zirelarik. Garai hartan euskal makilak egiten zituen Lapurdiko familia baten norbaitekin ezkondu ziren, lanbide honetan buru belarri sartuz. Larresoron aspaldidanik egin izan dira makilak zeren Santiagoko Bideak zeharkaturik baita. Urte guztietako maiatzaren lehenbadiziko egunekin batera izugarrizko erromes jendetza pasatzen zenez, anitz ziren makilen beharrean aurkitzen zirenak.
A.ðNoiz hasi zinen eta nola ikasi duzu euskal makilak egiten?
A.B.ðNik uste dut jaio nintzenetik banekiela artisau lan honen gorabehera, nere familian tradizio haundia eduki baitu. Bai, txiki txikitatik ikasi nituen nere aitarengandik sekreto guztiak.
A.ðSekretoak? Hitz egin dezagun horretaz, mesedez.
A.B.ð Beno, hasteko nik dakizkidan eta gizaldiz gizaldi trasmititu izan diren sekretoak ezin diezazkizuet errebelatu, jakina. Dena den, ez daukat problemarik gauza batzuk argitzeko.
A.ðEderki. Zerez egindako makilak lantzen dituzu?
A.B.ðMizpiraren egurraz baliatzen naiz. Egurra gaztea denean ebaki egiten dut etxera eraman eta hemen ahaztuta hamabost urtez lehortzen utzi.
A.ðHamabost urtez?
A.B.ðHalaxe da. Gaur mozten ditudan mizperek denbora luze horretan zehar itxoin beharko dute nere eskuen fereka senti dezaten arte. Hau da benetazko euskal makilaek pairatu behar duten transizioa. Gaztea nintzela nere aitak bildutako mizpirak erabili izan nituen, berak bere aitarenak erabili zituen bezalaxe.
A.ðDenok dakigunez, mizpirak segun eta noiz ebakitzen dituzun usteldu egiten dira, sua egiteko izan ezik deuseztarako balio ez dutelarik.
A.B.ðKontu haundia eduki behar da. Horretarako jakin behar da noiz -eta nola moztu. Nere sekretoa errebelatu ez dizuedan arren, ikas ezazue abendu eta urtarrilaren arteko egunetan moztu behar direla, ilargia ahaztu gabe, ze ilargiak dituen lau posizione horietarik ez dagokion batean dagoen tokitik kentzen baduzu bereak egin du.
A- Eman dezagun zuk esandako epe luze hori pasa zaiola egurrari. Zer egiten duzu gero?
A.B.ð Lehendabizi zuritu egiten dut, hau da, azala kentzen diot. Geroxeago zuzendu egiten dut zeren eta mizpira nahiko okerturik hazten da berez. Horretarako behar den berotasuna lortzen dudanean labean sartzen dut, Erabat zuzen dagoenean olioaz igurtzen dut biharamonarte.
A.ðEta gero kolorea emango dion argizaririk egokienaz bustiko duzu, ez da?
A.B.ð Ezta pentsatu ere. Gezurra badirudi ere nik ez dut argizaririk erabiltzen. Natura oso jakintsua da eta zuk naturaren lege batzuk nola funtzionatzen duten jakinaren gainean bazaude mirariak egiteko gai izan zaitezke. Ikus dezakezuenez, aurrean dituen ehun bat makila seinalatuzð denak kolore desberdinetakoak dira. Hau dela eta, berdintsuak diren bi makilak ez zaizkit inoiz ateratzen. Nola lortzen dudan hau argituko ba nizue nere familiaren altxor preziatuena bortxatuko nuke, beste batzuk honetaz baliatuko liratekeelarik.
A.ðEgurraz aparte beste materialak ere lantzen duzu makilak egiterakoan.
A.B.ðMizpira zuzen eta garbia dagoenean tornoan egiten ez den zizta edo burdinezko laban bat atxikitzen diot goiko aldean, makila hartzen den tokian, kirten batez estaltzen dudalarik. Estalki hau idi eta baso-idien adarrez egindako borobil batek horniturik dago. Goiko alde honi zilarrezko edo urrezko xafla bat jar dakioke, bezeroen gustoen arabera. Zilarraren gainean motibo batzuk grabatzen ditut. Batzutan "lauburuak" bestetan bezeroaren familiaren «armarria» eta abar. Geroxeago horrek eskatutako esaldia edo esaera zaharra edo maitasunezko hitzak grabatzen ditut eskuz eta beti beti euskaraz nahiz eta bezeroa italianoa izan. Nik egiten ditudan makilak euskal makilak dira goitik behera. Bukatzeko makilaren beheko aldeari latoizko pieza bat inguratzen diot, ibiltzerakoan gehien nozitzen duen tokia baita.
A.ðNahiz eta zure makilak artisau lan baten ondorio izan, esan al genezake mendiz mendi ibiltzeko eginak direla?
A.B.ðGoi menditarako ez dute balio, pasiatzeko eta mendi xamurretarako batez ere dira erabilgarriak. Bestaldetik gertatzen dena zera da, gure izena hain ezaguna denez jendeak opariak egiteko enkargatzen dizkit eta jakina nik badakit etxe honetatik ateratzen diren makilarik gehienak apain garri gisa erabiltzen direla.
A.ð Negozio guztiak mugitzen dituen diruaz hitz egiteko ordua heldu zaigu.
A.B.ðJa ja ja ja!ðfarre egiten du nerea ez da negozioa, odolean daramadan ondasun preziatua baizik. Begira, bi hilobari irakasten ari natzaie lanbide hau tradizioa nerekin moztu ez dadin. Haiek badakite baita ere ez direla aberastuko makilak egiten baina dagoeneko gozatu dute makila bat bukatzerakoan sentitzen den plazerra. Mundu honetan esperimenta daitekeen orgasmorik sanoena eta iraunkorrena da, benetan. Honek bultzatzen gaitu hurrengo makila egitera eta ez diruak. Horregatik eta sosei buruz hitz egin baino lehenago esango dizuet oren anitz eta izerdi anitz pasa eta isuri ondorengo lan baten ondorio direla, erabat eskuz egiten ditut, inolako makinarik erabiltzen ez dudalarik. Zazpi ordutan eta ezer gutxi edo apaingarririk gabekoek bi mila libera balio dute, apaingarriz beterik direnak lau eta bost mila liberatara irits daitezkeelarik.
A.ðNori saltzen dizkiozu?
A.B.ðNik neuk nahi dudanari. Argi geratu behar da askatasun osoz lan egiten duen horietako bat nauzuela. Hasteko euskaldunek daukate lehentasuna eta gero arrotzak. Makila baten eske datorkidan lagun edo euskaldun honi hemendik hamabost egunetara itzul dadila esaten diot. Arrotza denari, berriz, sei, zortzi edo urtebete pasatzean hitz egingo dugula ihardesten diot.
A.ðEskakizun asko al dituzu?
A.B. Anitz eta anitz. Dena den, itoko ez nauen eskaerari erantzuten diot. Sosak barra barra irabazteko proposamen desitxurosoak egin dizkidate, fabrika batean egindako makilak nik izenda ditzadan esate betetarako. Ez. mila esker. Honestitate gehiago eduki behar dugu iruzurrez beterik dagoen mundu honetan. Jakin, badakit, leku zehatz batzuetan nere sinadura daramatzaten makilak salgai daudela. Nik egiten ditudanak ez dira inon saltzen, nere etxean izan ezik.
A.ðZure aurrean makila bat jarriko banizu "Bergara" den ala ez esan al zeniezadake?
A.B.ð Nere ikusmena iristen den mugan bertan jarriko bazenit ere bereiziko nuke nerea dena ez den gezurrezko horretatik. Emakume batek berak erditu izan dituen umeak ezagutzen dituen eran nik ere erraztasun berberarekin antzematen ditut nireak.
A.ðLehen eta elkarrizketa hau hasi baino lehenago esan diguzu joan den astean Monako-ko erregina hemen egon zela zurekin eta makila bat egin zeniezaion eskatu zizula. Zure makilak dituzten beste pertsonaia ezagunik?
A.B.ð Aipatzen hasterakoan. Telesforo Monzon jaunak erabiltzen zituenak «Aintziart Bergara» ziren. De Gaulle, Giscard d'Estaing, Juan XXIII, Garaikoetxea lehendakari ohia, Errusiako Zar batzuk, Frantziako biolinistarik famatuena... Gero enteratu nintzen oraingo Aita Santuari Loiolaratzerakoan nik egindako makila opari egin ziotela...
UREDERRA
28-29
Gaiez\Gizartea\Iharduerak\Besteak
Pertsonaiaz\BERGARA3
Egileez\UREDERRA1\Gizartea
T. Manterola
HABEko langileen batzordekoei elkarrizketa egiten ari diren gose greba dela eta
HABEren irakasleak greban
"Gure eskakizuna orain arteko ordu lektibo berberak izatea da"
Greban daude HABEn hilaren hamarrean hasita. Irakasleak eta idazkari batzuk ere bai. HABEk dauzkan lau euskaltegietako langileak dira greban sartu direnak. Asmoa: orain arteko lan baldintza berberak mantentzea. Ordu-lektibo gehiagorik ez izatea. Donostiako Easo kaleko euskaltegian egon gara gu langileen batzordekoekin.
A.ð Greba honen aurretik izan zenituzten istilu batzuk udazkenean eta aurreakordio bat zinatu zenuten HABEren zuzendaritzarekin. Nola izan zen hori?
H.ðUrriaren batean, zenbait gorabeheraren ondoren, aurreakordio bat sinatzera heldu ginen komitea eta zuzendaritza. Gure asmoa beti izan da irakaskuntza publikoarekin parekatzea. Gure erreibindikazioak hortik zihoazen. Esatebatera, sei ordutako lan-eguna, irakaskuntzan izaten direneko beste opor, erreziklajea, ordu-lektiboak beste prestatze ordu.
A.ðZer zioten beraiek?
H.ð Beraiek errekonozitzen zuten hezkuntzaren esparru bat ginela, akademia bat nolabait. Lan orduei buruz astean 35 ordu egingo zirela. Horretan geratu ginen. 35 ordu astean jornada jarraituan.
A.ðZazpi ordu egunean beraz...
H.ðSei ordutako lan-eguna eskatzen genuen guk baina ez genuen hori lortu. Azkenean geratu ziren 1700 ordu urtean. Horiek 40 ordu ematen dizkitek astean, baina desglosatu egin behar dituk. 1500 euskaltegian egitekoak dira eta besteak osagarrizkoak. Hortik ateratzen da gaur egun lantokian 35 ordu egon beharra.
A.- Horietatik zenbat geratu ziren eskola-ordu edo ordu-lektibo bezala?
H.ðOrdu lektiboen kopurua azken hiru ikasturte hauetako berbera izango zela geratu ginen. Horien azterketa eta kuantifikazioa Batzorde Mixto parekide baten esku geratuko zela zioen aurreakordioak. Gaur egun ordea horretantxe dago arazoa.
A.ð Beste puntuetako bat oporrena zenuten ezta?
H.ð Irakaskuntzan bezala bai Gabonetan eta bai Aste Santuan oporrak egiteko tratua geratu zen. Horretaz aparte Abuztua ere jai legezkoa denez. Guk uztailaren bigarren hamabostaldia ere opor bezala jartzea nahi genuen baina ez zen onartu.
A.- Soldatari buruz?
H.ðEuskal Administrazioko Erdi Mailako Teknikariari dagozkion maila eta soldatari egokitu gintzaizkion HABEko irakasleak.
A.ðZenbat da hori?
H.ð Milioia eta bostehun mila urtean. Brutoan. Hilean laurogeita hamabi bat mila pezeta.
A.ðBeraz aurreakordio hori sinatu eta...
H.ðUrriaren batean hori sinatu, hurrengo egunean lanean hasi eta lan-hitzarmena betetzen joango ginela. Horretan geratu ginen. Batzorde Parkide hori izendatu genuen ordu lektiboak aztertzeko eta kuantifkatzeko. Beste zenbait gai ere hitzegin behar ziren eta bi bilera izan ditugu zuzendaritzakoekin.
Batzorde Parekide horrek ere beste bi bilera egin ditu. Lehenengoan dato bilketa bat egitekotan geratu ziren. Biparrenera komiteak prestatutako datuak eraman ziren. Zuzendaritzaren aldetik joandakoek ontzat eman zituzten datu horiek baina ez "nahiko"tzat. Beraiek beste filosofia bat proposatzen zuten ordu horiek kuantifikatzeko. Alde batetik esaten zuten baietz, azken hiru urte hauetan emandako ordu lektiboak zirela, baina bestetik aztertu beharra zegoela ea zergatik eman ziren ordu horiek.
A.ðZertan bukatu zen hori?
H.ð Hortik akta bat atera zen. Akta horretan bakarrik esaten zen Batzorde Parekide horren lana amaituta zegoela eta konforme zeudela komitekoak aurkeztutako kuantifikazioarekin baina ez filosofiarekin. Horrek ez zuen ezer esaten. Ez guri ez zuzendaritzari ez zion balio.
Orduan, eskutitz baten bidez, berarekin hitzegiteko gogoa geneukala esan genion Txabarriri. Batzorde Parekidea horretara iritsi zenez negoziatu behar genuela zuzendaritzak eta komiteak.
Bilera bat eskatu genion maiatzaren lauerako eta hara joan ginen egun horretan. Txabarrik esan zigun eskutitz bat zuzendu zigula eta ez zekiela zergatik ez zitzaigun iritsi, baina berehala bidaliko zigula beste bat. Iritsi zen eskutitza eta hor jartzen zuena zen Batzorde Zuzendaritzara txosten bat eraman zuela han onartzeko eta onartu zutela, eta Batzorde Zuzendaritzaren erabakia zela astean gutxienez 22 ordu lektibo izan behar genituela, eta gehienez 25.
Horren ondorioz grebara joatea erabaki genuen. Greba legala izateko eskaera egin genuen eta greban hasi baino hiruzpalau egun aurretik berarekin bildu ginen ea arazoa konpontzerik bazegoen ikusteko. Galdera bakar bat egiten genion. Zera zen: ea orain arte bezala jarraituko genuen euskaltegietan. Bere erantzuna ezezkoa izan zen.
Zereginik ez zegoela ikusirik greban hasi ginen hilaren hamarrean.
A.ðOrain arte bezala segitze horrek zer esan nahi du?
H.ðOrain arte eman ditugun ordu lektibo berak ematen jarraitzea. Ez gehiago eta ez gutxiago.
A.ðZenbat ordu dira horiek?
H.ð Orain arte bi baremo erabili dira euskaltegietan. Bata 18,75 ordutakoa eta bestea 16,66koa. Gure aldetik gainera ez dugu eskatzen baremorik bajuena baizik eta orain arte eman den altuena.
A.ðHori da justu justu greba honen arrazoirik nagusiena...
H.ð Hori eta ea behingoz lan-hitzarmena sinatzen den. Baina guk defendatzen dugun punturik nagusiena horixe da: ordu lektibo berberak izatea.
A.ðZuzendaritzaren aldetik ze erantzun jaso duzue?
H.ðOrain arte, eta prentsaren bidez, egunkarietan zabaldu zen Batzorde Zuzendaritzak erabaki zuela grebara jotzen bagenuen mehatxatzea. Hor bertan esaten zen guk eskatzen genuena onartzen bazuten HABEn ez dauden euskaltegiekiko daukagun desoreka handiagotu egingo zela. Eta hau ez da horrela. Guk eskatzen duguna da orain arte bezala jarraitzea. Desorekak eta desberdintasunak baldin badaude lehendik dauden berberak dira.
A.ðNolako izan da grebaren erantzuna?
H.ð HABEk dauzkan lau euskaltegietako irakasle guziak gaude greban. Bestalde zenbait idazkari eta bulegotako batzuk ere sartu dira greban. Oihartzun dexentekoa uste dugu jaso duela komunikabideetan eta arazoa zabaldu da.
A.ðIkasleen aldetik nolako harrera jaso duzue?
H.ð Ona. Bi komunikatu atera dituzte beraiek eta astean bitan edo hirutan etortzen dira greba nola doan ikusteko.
T. MANTEROLA
32-33
Gaiez\Hizkuntza\Euskara\Alfabetatze\HABE
Gaiez\Hizkuntza\Euskara\Mobilizazio
Egileez\MANTEROLA1\Hizkuntza
M.A.
Sebastooleko Titiriteroekin, hilabete barru estreinatuko dute « Bost axola (gabe)» antzezlanaz
Hilabete barru estreinatuko dute « Bost axola (gabe)» antzezlana
Sebastopoleko Titiriteroak, trapezioko langileak
Beren izenari amore emanez zenbati urte batetik bestera ibili ondoren, Altzoko Urkidi baserrian kokatu dute Sebastopoleko Titiriteroek beren etxebizitza eta lantegia. Ganbara trapezio, alanbre eta beste tresna estrainoz bete dute, bertan ensaiatzen dute hurrengo antzezlana.
ARGIA.ðSebastopoleko Titiriteroak duela lau edo bost urte hasi ziren lanean, laburtuko zenukete zuen orainarteko historia?
Sebastopoleko Titiriteroak.ðSantander eta Asturias aldera bizikletaz buelta bat eman nahi zuen koadrila batetan du sorrera taldeak. Ez geneukan dirurik, eta panpin batzurekin joan eta kalean antzerkia eginez dirua ateratzea pentsatu genuen. Hamar bat lagun ibili ginen hilabetez inguru haietan, egunean ordubeteko bi emanaldi eginez. Han ibili ginen jendeak antzerki munduan jarraitu du, bat "Zingili Zangala" taldean dago, beste bat "Tanttaka"n, eta horrela.
Haietatik lau edo bost geratu ginen, eta seriotan hartu genuen asuntoa Zorroagako Unibertsitateko Antzerki Lantegia sortuz, beste lantegiekin batera. Garai hartan denetarik egiten genuen, baratza landu, unibertsitatea barrutik eta kanpotik aldatu, margotuz-eta; eta antzerkia ere, noski. Beste lantegiak pikutara joan ziren eta guk, apirila hartan taldea muntatzea erabaki genuen lehengo izenarekin, Sebastopoleko Titiriteroak.
Emanaldi batzu egin eta furgoneta bat erosteko adina lortu genuen eta aurrera jarraitu. Duela bi urte profesionalizatzea erabaki genuen.
A.ðHorrek zer esan nahi du zehazki zuen kasuan?
S.T.ðGure kasuan, horrek esan nahi du ordu piloa sartzea erabaki genuela.
A.ðEta antzerkia egitetik bizitzea?
S.T.ðBai, bizitzea bai, baina gehiena ordu piloa sartzea zen, zeren eta taldeak bere egitura berezia zeukan, gehienak Donostiatik kanpo bizi bait ziren eta oso garestia zen denon etxebizitza eta jatekoa ordaintzea. Orduan horiek taldetik ateratzen zuten jatekoa eta etxebizitza, eta Donostian gurasoekin bizi ginenok ez genuen ezer ateratzen. Uztailaz geroztik soldata fijoa dugu, baina ez noa esatera lotsagarria delako. Egunero egunero zortzi bat ordu lan egiten dugu, astelehenak jai eginez.
A.ðZuen arazo garrantzitsu bat, beste talde askorena bezala, lokale egoki bat ez izatearena izan da urte askotan. Orain badirudi finkatu zaretela baserri honetan.
S.T.ðAbuztuan alokatu genuen baserria, baina berez azaroan sartu ginen. Baina bai, beti izan ditugu arazoak lokalarekin. Intxaurrondoko auzo elkartearen lokalean aritu ginen garai batean, baina, noski, auzokoek protesta egin zuten goizaldeko ordubitan txaranga entzuten zelako, ordu piloa sartu behar bait da, eta edozein momentutan ensaioa egin behar izaten da musika-tresnekin. Orduan, guk behar beharrezkoa ikusten genuen gure etxebizitza, edo gutxienez gure lokala, hiritik edo herritik kanpo egotea. Hemen behiak ez dira kexu eta auzoko baserritarrek esan digute beraientzat oso polita dela musika entzutea inguru hauetan. Eguraldi ona egiten duenean hemen ibiltzen gara gora eta behera txarangarekin, zankoekin eta monozikloarekin beheko baserriraino jeitsiz.
A.ðBeraz, itxura denez oreka bat lortu duzue?
S.T.ðBai, oreka bat lortu dugu, eta jendeak onartu egin gaitu, herritako jaietara deitzen gaituzte eta. Horrek ekonomikoki ere estabilizazio bat dakar, eta hori oso garrantzitsua da, bestela baserria nahiko garestia bait da. Bestalde, lokala edukitzeak beste lan txiki batzu egiteko aukera eman digu. Orduerdiko ikuskizun txiki batzu egin ditugu, «Ai, Nikaragua» izenekoa adibidez.
A.ðSebastopoleko Titiriteroek beti egin duzue kaleko antzerkia.
S.T.ðBai, baina orain sortzen ari garen espektakulu berria, "Bost axola (gabe)" izenekoa, barrurako ere izango da. Kanpoan eta barruan proposamen desberdinez egingo dugu. Baina gure orainarteko estiloan jarraituko dugu, musika-tresna herrikoiak landuz eta.
A.ðKale antzerkla egiteko orduan, edo antzerki moeta hori hautatzerakoan ze arrazoi izan zenuten kontuan?
S.T.ðTaldeko batek esan zuen behin kaleko antzerkia egiten dugula jendea kalean dagoelako. Hori poesia aldetik nahiko polita da, baina ez dakit zerikusirik duen errealitatearekin. Bestalde, ez gaituzte deitzen antzokitan egiteko. Lau edo bost urte hauetan hirurehun bat emanaldi egin dugu, eta esajeratu gabe, bi edo hiru besterik ez ditugu egin antzokitan. Lehen egin genuen obra, «Txintxo herensugea», barruan egin zitekeen prolemarik gabe; baina barruan egiteko deitzen ez gintuztenez, pentsatu genuen kaleak ematen dituen posibilitateak hobeto aprobetxatzea. Eta hori gero eta gehiago egin dugu, «Ni artista izango naiz» horretan, eta azken muntaian, «Nire bihotzeko azukre koxkorra» izenekoan, lau eszenatoki jartzen genituen eta umeak alde batetik bestera eramaten genituen, umeak ere protagonista bihurtzen ditugu, obra guztiona izaten da.
A.- Beraz, zuen nahia izateaz gain, kale antzerkia egitera behartu zaituztete nolabait.
S.T.ðBai, begira, gu beti diru aldetik nahiko gaizki ibili izan gara, baina beti diru nahiean; orduan, guri antzerkia interesatzen zaigu mugida bat delako eta gure bizitzarako nahiko interesgarria delako honelako antzerkia egitea. Baina giroak ere honelako antzerkia egitea eskatzen digu. Jendeak antzerki beharra du.
A.ðZuk diozu jendeak antzerki beharra duela, baina bestalde antzerkiaren egoera nahiko txarra da; nola esplikatzen duzue hori?
S.T.ðJendeak edozein gauza egiteko ohitura behar du, antzerkira joateko ere ohitura behar da, eta ohitura gutxi dago. Hemen ohitura hori sortu behar da eta denok dakigu nork egin behar duen lan hori. Antzerkia egitea garestia da, emanaldiak egitea garestia da laguntzarik ez badago. Eta nire ustez kulturak laguntzak behar ditu derrigorrez, boluntarismoa puntu batetaraino iristen bait da. Diputazioek eta Jaurlaritzak eman behar dute, arazoa nola eman da, baina nik uste dut ez dela konpontezko zaila, gogoa izanez gero. Ezinezkoa dena da talde batek emanaldi bat egin eta gainera dirua galtzea.
A.ðBeste gai bat antzerkigintza elebidunarena litzateke zuek euskaraz eta gazteleraz egiten duzue.
S.T.ðGuretzat hori oso gai garrantzitsua da. Guk gero eta gehiago euskaraz egiten dugu. Normalean emanaldiak euskaraz egitea eskatzen digute. Taldeko batzuk ez dakite euskaraz, baina denok ari gara ikasten. Guk ehuneko larogei emanaldi euskaraz egiten dugu. Baina diru asuntoa dela eta gazteleraz egiten dugun ehuneko hogei hori beharrezkoa zaigu.
A.ðBaina badira antzerki talde profesionalak euskara hutsean egiten dutenak. Zuek posible ikusten duzue hori?
S.T.ðBai, eta horretara goaz. Gu talde merkea gara, hau da, gutxi kobratzen dugu emanaldiko gure zirkuitoa auzo-elkarteena delako. Beraz, emanaldi guztiak zaizkigu beharrezko. Aukera bat da gehiago kobratzea, baina orduan zirkuito horretako antolatzaileek ezingo lutete ordaindu...
A.ðOrain obra berriarekin ari zarete, zertaz doa gutxi gora behera istorio berri hori?
S.T.ðBiski, Mosio eta Maroto dira gure obra berriaren pertsonaia nagusiak. Istorioa lo daudelarik hasten da, esnatzerakoan agure bat agertzen zaie, eta honi iseka eta burlaka hasten dira hiru lagunak. Agureak beldurti batzu direla eta ez direla seinalatzen dien kaiola horretan sartzera ausartzen. Hirutako bat sartu eta agureak desagertarazten du. Agureak alde egin eta orduan hasten da abentura, agurearen bila abiatzen bait dira ikusleen lagunizarekin.
A.ðLehen esan duzue barruan egiteko moduan muntatuko duzuela.
S.T.ðBai, barrurako ohizkoak diren eskemak aldatu nahi ditugu, zerbait berezia egin. Umeak eserita ez egotea lortu nahi dugu, ez aurrera begira, baizik eta gora, behera, ezkerretara, eskubitara, eszenatoki gainera igotzea eta abar. Komunikazio bat lortu nahi dugu. Aurreko lanean ere umeak tabernetara, etxetara eta sartzen ziren bihotzaren bila, honetan ere hori lortu nahi dugu. Pedagogi mailan ikusiz zera ulertarazi nahi diegu haurrei, guztiek elkarturik posible dela arazoak konpontzea. Nire ustez, nahiz eta gutxi, gure obretan azaltzen da planeta honi buruz dugun pentsakera, nahi izanez gero hori irakur daiteke...
A.ðHorrezaz gain beste projekturik ba al duzue?
S.T.ðBai, tailerrak muntatzen ditugu horretarako deituz gero. Bi orduz haurrei titiritero izatea zer den erakusten diegu, eta gustatzen zaie. Malabarak, zankotan ibiltzen, monozikloan ibiltzen eta abar erakusten diegu, eta laister gure trapezioan ibiltzeko aukera ere eskeiniko dugu.
A.ðArriskurik gabe?
S.T.ðNoski, noski, arriskurik gabe
M.A
Beren Altzoko baserrian topatu dute, azkenean, lasai entsaiatzeko toki aproposa.
36-37
Gaiez\Kultura\Antzerkia\Taldeak\SEBASTOPOL
hemeroteka
1064. zenbakia | 1985-06-16
1063. zenbakia | 1985-06-09
Lege Oharra
RSS sindikazioa 